رشدی بی‌سابقه در بودجه

محمد خوش‌چهره ـ نماینده سابق مجلس اقتصاددان و استاد دانشگاه
تاخیر بی‌سابقه ایجاد شده در ارایه لایحه بودجه سال 90 به مجلس عملا زمانی برای بررسی آن در کمیسیون‌های تخصصی و طرح آن در صحن علنی نگذاشت. گذشته از تاخیر‌های ایجاد شده، پیشی گرفتن بودجه سال آینده از تولید ناخالص ملی یکی دیگر از مواردی است که موجب زمان‌بر شدن بررسی لایحه در کمیسیون‌های تخصصی می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد تولید ناخالص ملی 70درصد بودجه سال آینده است که این اقدام دولت یا همان رشد بی‌سابقه بودجه غیرکارشناسی به‌نظر می‌رسد. رقم کل بودجه ارایه شده بیشتر از تولید ناخالص داخلی 440 هزار میلیارد تومانی است و در این صورت عدد بودجه ارایه شده غیرمنطقی است؛ البته درست است که دو سوم بودجه مربوط به شرکت‌های دولتی است که در این سال‌ها افزایش یافته و نسبت آن به بودجه عمومی بیشتر شده است و این پدیده مطلوبی نیست. پرواضح بود با عملکرد دولت در بودجه‌نویسی و چگونگی ارایه آن به مجلس، بودجه در سال 89 قابل تصویب و ابلاغ نخواهد بود. امروز دیگر دیر ارایه شدن لایحه بودجه به مجلس، عدم فرصت کافی برای بررسی بودجه تا پایان سال، تاکید صریح قانون به ارایه لایحه بودجه تا 15 آذر از طرف دولت و ایرادهای وارده به عملکرد مجلس مطرح نیست و نمایندگان باید با در نظر گرفتن حاشیه‌هایی که امسال ایجاد شد از تکرار این رویه در سال‌های بعد جلوگیری کنند و دولت نیز با تجدید نظر در عملکرد خود روند کنونی را اصلاح کند. اتفاقات رخ داده در رابطه با بودجه سال 90 موجب جدی شدن و بیان نقطه نظراتی پیرامون لایحه بودجه و تصویب آن به صورت دو دوازدهم شد تا پس از آن لایحه مورد بررسی قرار گیرد زیرا در سه ماه اول پرداختی‌های مربوط به حقوق انجام می‌شود و از ماه چهارم سال بودجه عمرانی تخصیص می‌یابد و از همین رو مشکل چندانی برای دولت پیش‌ نخواهد آمد. ‎با توجه به اینکه نسبت درآمدها و منابع بودجه قابل تامل است، نمی‌توان مدعی شد که در یک فرصت کوتاه و ضربتی یک بررسی عالمانه صورت خواهد گرفت. اجازه پرداخت به دولت برای دوماه ابتدایی سال 90 موجب می‌شود تا فرصت کافی برای بررسی بودجه و مذاکره با دولت برای تعدیل منطقی‌تر بودجه داشته و دولت هم اصلاحیه براساس نظرات نمایندگان انجام دهد و تغییرات بودجه داشته باشد.
نمایندگان نیز با علم به این موضوع مجوز 20 هزار میلیارد تومانی را در قالب تنخواه به تصویب رساندند تا از این رهگذر فرصت مناسب برای رسیدگی به لایحه بودجه را داشته باشند. از رقم و نوع تخصیص تنخواه که بگذریم نکته قابل تامل نوع محاسبات دولت و چگونگی هزینه‌کرد این تنخواه است که به نظر می‌رسد باید منتظر ماند و دید که آیا دولت عملکرد قابل قبولی در قبال تنخواه خواهد داشت.