شانس‌های باقیمانده

سیدمسعود جزایری
تصمیمات شورای همکاری خلیج فارس، هرگز نبایستی فراتر از جایگاهی که سازمان مزبور در صحنه سیاسی منطقه و یا فراتر از آن دارد، مورد ارزیابی واقع شوند. عملکرد سالیان تشکیل شورا، بیانگر آنست که این سازمان فاقد کارایی لازم بوده است.
مصوبه اخیر شورا در مورد جزایر سه‌گانه ایرانی و طرح ارجاع ادعای مالکیت آنها توسط امارات به مجامع به اصطلاح بین‌المللی نیز دارای عناصر سیاسی و حقوقی و توان تحقق نمی‌باشد.
پیشتر از این، به هنگام بحثهایی پیرامون همکاریهای مشترک امنیتی منطقه‌ای میان ایران با این سازمان، به همین دلیل ـ عدم کارایی ـ پیش‌بینی می‌شد که این مساله متناسب با موقعیت و شان جمهوری اسلامی نبوده و طرح موفقی نخواهد بود. عده‌ای تصورشان بر این بود که چنانچه تهران خود پیشقدم نشود، قدرت‌های خارجی از خلاء امنیتی منطقه بهره‌برداری نموده، به بسط بساط خود خواهند پرداخت، غافل از آنکه شورا در امور استراتژیک در همین ارتباط، شاید یک نظر،‌ استراتژی آمریکا را فراتر از مسائل مطروحه دانسته آن را در روند تهاجمات گسترده‌تر آمریکا به ایران ارزیابی نماید. در این صورت جای طرح این مساله باقی می‌ماند که شرائط متحول جهانی از یکسو و توانمندی‌های جمهوری اسلامی از سوی دیگر، موجد اوضاع و احوالی است که نمی‌تواند دانستن همه ابتکار عمل را در ید آمریکا فرضیه درستی ‌باشد.
جمهوری اسلامی، گرچه مشاهده می‌شود خط مشی خود را در برقراری روابط مسالمت‌آمیز با همسایگان قرار داده است،‌ لیکن بعید بنظر میرسد در برابر درخواست‌های نامعقول، تحمیلی و دیکته شده از خود واکنش لازم را نشان ندهد. دیدگاه تهران مبتنی‌ بر آنست که نه «موضوع»،‌ نه «شورای همکاری» ‌و نه «حامیان» آن در اندازه‌هایی که تهران را مورد تردید قرار دهند نیستند.
جنجال‌آفرینی در این مورد شانس‌های باقیمانده اماراتی‌ها را نیز از بین خواهد برد.
از همان مشی و سیاستی پیروی می‌کند که دربرگیرنده منافع قدرتهای مزبور باشد.
قائل شدن بهایی بیش از حد و حدود و قواره واقعی برای شورا، ممکن است منجر به برخوردهای وقت‌گیر و احیانا واگذاری امتیازات بی‌مورد به آن گردد.
سناریوی «جزیره ابوموسی» که متعاقبا تبدیل به جزایر سه‌گانه گردید، از همان بدو امر گویا‌ی برنامه ‌ای فرامنطقه‌ای برای فشار وارد آوردن بر جمهوری اسلامی بود. بر این اساس تلاش می‌شود:
ـ ایران همچنان بعنوان کشوری نامطمئن در منطقه معرفی گردد.
ـ القاء خطر ایران هرچه بیشتر تقویت شود.
ـ کاهش توانمندیهای موجود جمهوری اسلامی در ابعاد گسترده‌تر مورد نظر واقع شود. این در حالی است که در ارتباط با مساله فوق‌الذکر، یعنی موضوع ادعای ارضی امارات: کشورهای عضو شورای همکاری (برخلاف آنچه که در ظاهر مطرح می‌شود)، نقش دوم را بازی می‌کنند. تصور کاخ سفید آنست که مساله جزایر سوژه‌ایست که از طریق آن می‌تواند:
ـ روابط ایران و سایر کشورهای عربی منطقه را تحت کنترل درآورد.
ـ بمنزله یک اهرم فشار، نسبت به پاره‌ای سیاست‌های تهران تاثیر بگذارد.
ـ در تنظیم روابط احتمالی تهران ـ واشنگتن، ‌به دلخواه خود از این حربه استفاده نماید.
طرح بین‌المللی کردن «جزایر» عمدتا در یک‌چنین بستری قابل بررسی می‌باشد.
استفاده از اهرم «بین‌المللی کردن» بعضا در اختلافات میان کشورها مشاهده می‌شود. آمریکا نیز پاره‌ای خلاء‌های خود را از این طریق پوشش می‌دهد. در این راستا واشنگتن موضع ایران را مورد محک قرار می‌دهد. معمول در اینگونه امور آنست که طرف مقابل در صورت یافتن کمترین روزنه‌ای، محور تلاش‌های خود را بر آن استوار می‌کند.
والسلام