روزنامه جمهوری اسلامی - 24/1/1373
در آستانه بررسی و اجرای دومین برنامه پنجساله دولت جمهوری اسلامی قرار داریم. محور زمان در برنامهریزیهای ملی (کوتاهمدت، میانمدت، بلندمدت) از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است. چه بسا بهترین برنامهها به علت از دست دادن زمان با ناکامی مواجه شدهاند.
در یک تحلیل واقعی باید اعتراف کنیم که ما ایرانیها خوب فکر میکنیم ولی به موقع عمل نمیکنیم. به موقع عمل کردن مهمتر از خوب فکر کردن است، قسمت اعظم به موقع عمل نکردن ما برمیگردد به از دست دادن زمان.
امام علی علیهالسلام میفرمایند: «الفرصة تمرّ کمرّ السحاب» زمان مانند ابر میگذرد. منظور امام علی علیهالسلام از بیان این حدیث چیست؟ یقیناً ایشان میخواهند نهایت استفاده از زمان را به ما یادآوری کنند.
با نگاه به تعطیلات رسمی کشورمان به این واقعیت پی میبریم که جمهوری اسلامی، رکورددار تعطیلات رسمی در جهان است، هر سال 25 روز تعطیلات رسمی داریم که اگر آن را با تعطیلات رسمی کشورهای مهم جهان مقاسه کنیم، میبینیم که جمهوری اسلامی در صدر جدول تعطیلات قرار دارد. شاید اگر روزی بخواهند به میزان تعطیلات کشوری در جهان مدال بدهند، قطعاً جمهوری اسلامی برنده مدال طلا خواهد شد!؟
به جدول ذیل نگاه میکنیم و تعطیلات رسمی کشورمان را با سایر کشورها مقایسه کرده و دورنمای برنامه توسعه اقتصادی را از جلوی چشمانمان عبور میدهیم؛ آیا با وجود تعطیلات فراوانی که همه ساله گریبانگیر کشورمان است توقع داریم به تمام اهداف از پیش تعیین شده نائل شویم؟
(از ذکر آمار تعطیلات استکبار جهانی به سرکردگی آمریکا، رژیم نژادپرست آفریقای جنوبی، رژیم اشغالگر قدس و قصابان صربستان (یوگسلاوی) مخصوصاً اجتناب شده است)
آن چه حائز اهمیت است، مسئله بازسازی است.
در طول جنگ تحمیلی اکثر حوزههای نفتی، سکوهای استخراج نفت، پالایشگاهها، بنادر، نیروگاهها، سدها، پلها، فرودگاهها، کشتیهای حمل و نقل نفت، شهرها و... مورد حمله ناجوانمردانه قرار گرفت که بازسازی همین امکانات بودجه و زمان زیادی را طلب میکند.
آنچه در سطور بالا مورد مقایسه قرار گرفت تعطیلات رسمی کشورمان با سایر دول جهان بود اما ذیلاً تعطیلات رسمی و غیررسمی کشورمان را به اتفاق میآوریم تا به آمار جدیدتری دست یابیم.
-تعطیلات رسمی سال 25 روز
جمعهها 52 روز
-نصف روزه 5 شنبهها 26 روز
جمع 103 روز
با این حساب تقریباً بیش از 4/1 سال (و در برخی وزارتخانهها که پنجشنبهها را تعطیل میکنند بیش از 3/1 سال) را در تعطیلی به سر میبریم که اگر برخی مناسبتها و ایام مذهبی نظیر ماه مبارک رمضان، ماه محرم و صفر، ماه ذیحجه، دهه مبارک فجر، قبل و بعد از سال جدید و تعطیلات تابستانی که در این ماهها و ایام، کارها در رکود به سر میبرند را هم به آمار فوق اضافه کنیم. متوجه میشویم که اوقات فراوانی را در طول سال از دست میدهیم. لذا نباید انتظار داشته باشیم دقیقاً آن چه را که برنامهریزی کردهایم، به اجرا درآوریم.
ممکن است وجود تعطیلات فراوان فینفسه دارای محاسن فراوانی باشد اما نه برای کشوری مانند کشور ما که لحظه، لحظهاش باید توأم با کار و تلاش و سازندگی جهت جبران خرابیهای رژیم ستمشاهی و بازسازی جنگ تحمیلی باشد.
علاوه بر تعطیلات یاد شده هر کارمند مجاز است از یک ماه مرخصی در طول سال به صورت استحقاقی و چند روزی هم به صورت استعلاجی جهت درمان استفاده کند که اگر این رقم را به آمار تعطیلات رسمی (103 روز) اضافه کنیم، تقریباً هر فرد در طول سال 140 روز در محل کار حضور ندارد و این در حالی است که حقوق این ایام به او پرداخت میشود.
وقتی این ایام را در ارقام میلیونی کارمندان و در میانگین حقوق یک کارمند ضرب کنیم میبینیم چقدر بودجه و منابع از دست میدهیم و در نتیجه چیزی عاید کشور و سازندگی آن نمیشود. با بیان این مطالب میخواهیم به این نتیجه برسیم که برای کشوری نظیر کشور ما که در حال بازسازی و توسعه اقتصادی است وجود این همه تعطیلات نه تنها مشکلی را برطرف نخواهد کرد، بلکه مشکلات حادتری را برای برنامهریزی پنجساله دوم به همراه خواهد داشت. در یک حساب سرانگشتی در برنامه پنجساله دوم فقط 700 روز کاری را از دست خواهیم داد و این برابر با 5/2 برنامه پنجساله است.
اصل وجود تعطیلات در بین ایام سال برای کارکنان به منظور تجدید قوا ضروری است و روح و جسم انسانها محتاج استراحت است. اما در این مقطع حساس که کشور ما نیازمند بازسازی و توسعه اقتصادی است نباید به هر بهانهای دست از تلاش و کوشش کشید.
اسلام به کار و کوشش به چشم عبادت نگریسته و سفارش قرآن و پیامبر اسلام(ص) و ائمه معصومین علیهالسلام همواره توصیه به کار بوده است. کار و تلاش روح و جسم را صیقل میدهد و اگر این کار و تلاش به دست نیروهای مؤمن داخلی انجام شود موجب سرافرازی و عزت دنیا و آخرت است.
سالهای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس را به خاطر داریم که مردم کشورمان (بدون کوچکترین وابستگی به فکر و بازوی بیگانگان) چگونه در صحنههای انقلاب و جنگ حضور داشته، (اگر غیر از این هم بود بعید به نظر میرسید این همه پیروزی و سربلندی نصیب کشورمان میشد) و ما امروز تلاش و کوشش بیشتری را برای سازندگی نیاز داریم.
در همان 5/3 سال که روزهای فعال کار محسوب میشود کارایی هر فرد در روز به طور میانگین چقدر است؟ آمار و ارقام در این زمینه متفاوت است، برخی آمار غیررسمی بیان میدارد که در ایران میانگین کارآیی هر فرد در روز حدود یک ساعت است و این میزان کارآییها (در مقایسه با کشورهای دیگر که بحرانهایی مثل جنگ تحمیلی را نیز نداشتهاند) بسیار پایین است و اگر با توجه به وضعیت کنونی کشورمان (که نیاز فوری و حسابشده به بازسازی و رشد و توسعه آن بسیار محسوس است) فکری به حال این موضوع نشود، در آینده با رشد روزافزون جمعیت با مشکلات حادتری مواجه خواهیم شد.
در تعریف برنامهریزی به طور خلاصه میتوان گفت: «اول فکر، بعداً عمل» که بحمدالله از لحاظ فکر برنامهریزی، با توجه به استعدادهای درخشان موجود در کشورمان، چیزی کم نداریم. اما در بعد عمل، کمی با مشکل مواجهیم، نه این که ما تنبل و بیحالیم، بلکه بیشتر از بعد زمان عمل باید هوشیارتر عمل کنیم. خیلی اوقات به خاطر به موقع عمل نکردن، خسارات ناشی از حوادث طبیعی در کشورمان بیش از بودجههایی است که صرف سازندگی میشود.
مثلاً کشور ما روی گسلهای زلزله واقع است ولی باز هم هربار که زلزلهای رخ میدهد خسارات ناشی از آن بسیار سنگین است و قسمت مهمی از خسارات زلزله برمیگردد به ضعیف بودن ساختمانها و عدم رعایت اصول ایمنی ساخت و سازها، که این مسئله یک نظارت عالی و مستمر را در امر ساختوساز در بخش خصوصی (که بیشترین رقم ساختوسازها در دست این بخش است) و نیز در بخش دولتی را میطلبد.
ابعاد فاجعه در هنگام بروز سیل بیش از رخ نمودن زلزله است که همه ساله شاهد از دست رفتن منابع انسانی و طبیعی کشورمان در این زمنیه بودهایم و اگر به موقع به چارهاندیشی بیافتیم این همه خسارات جبرانناپذیر را متحمل نخواهیم شد.
میگویند وقت طلاست و ما از این گوهر کمیاب کم استفاده میکنیم. وقتی به تقویم تحصیلی کشورمان مینگریم میبینیم علاوه بر تعطیلات مذکور که 5/2 سال را تحت پوشش قرار داده است یک فصل تابستان هم به آن اضافه میشود و این حجم از تعطیلات برای کشوری نظیر ما خیلی زیاد است. وقتی به دانشگاه و مدرسه مینگریم متوجه میشویم 77 روز تعطیلی رسمی (جمعهها و...) به اضافه 90 روز تابستان در جلوی رو داریم یعنی تحصیل علم در کشور ما شاهد 167 روز تعطیلی است و این برای کشوری که مهد علم و دانش بوده و هست کسر شأن است.
در حوزههای علمیه هم علاوه بر آن 77 روز شاهد تعطیل دروس در ایام ماه مبارک رمضان و قسمتی از تابستان و محرم و صفر و ایام حجیم که با این حساب تعطیلی دروس در حوزه، بالغ بر 200 روز میشود.
البته موارد استثناء هم وجود دارد و شاید خیلی از دانشجویان و دانشآموزان و طلاب محترم در ایام مذکور (تابستان - رمضان - محرم - صفر) مشغول تحصیل باشند ولی روند و سیر برنامه و تقویم تحصیلی در کشور ما دستخوش این تعطیلیهاست و نمیشود این واقعیت را انکار کرد و چه خوب است که با وضعیت جاری کشورمان مقداری از حجم این تعطیلیها را بکاهیم که این نیاز به یک برنامه توجیهی برای تمام اقشار دارد و شاید اگر مقامی بخواهد دست به تغییراتی در برنامههای تعطیلی بزند با اعتراضات متعددی مواجه شود.
اگر کمی به این مسئله به صورت جدی بنگریم متوجه عمق مسئله خواهیم شد. بیایید مقداری سختیها را بیشتر تحمل کنیم، کمی بیشتر بکار بپردازیم تا در آینده شاهد شکوفایی کشورمان در روند رشد و توسعه باشیم. «فان معالعسر یسرا ان معالعسر یسرا».
با این وضعیت چگونه توقع داریم بازارهای جهانی را تصاحب کنیم؟ رسیدن به این هدف ممکن نیست مگر با کار و کوشش همهجانبه، هم در بعد فکر و برنامهریزی و تربیت نیروی انسانی فعال که بر عهده دانشگاهها و حوزههاست و هم در بعد عمل که وظیفه اجرای آن بر عهده دستگاههای اجرایی است.