سناریوی جدید اوباما برای ایران و منطقه

گروه سیاسی: به فاصله کمتر از یک هفته هیلاری کلینتون، وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا 2 بار همزمان با اعلام نگرانی کاخ سفید از افزایش قدرت ایران در منطقه، اتهام‌ها و اهانت‌هایی را علیه جمهوری اسلامی ایران مطرح کرد. با این حال این اتهامات درحالی مطرح شد که به اعتقاد تحلیلگران، ایالات متحده برنامه‌ای جدید برای انقلاب‌های منطقه و ایجاد فرصت بازیگری برای خود دارد. این برنامه از یکسو بر اتهام به ایران برای کاهش قدرت کشورمان در منطقه و از سوی دیگر بر ایجاد برنامه‌های اقتصادی و سیاسی برای به انحراف کشاندن قیام‌های مردم مسلمان متکی است. هیلاری کلینتون که برای شرکت در نشست 2 روزه وزرای خارجه ناتو به برلین پایتخت آلمان رفته بود از تریبون این نشست، اتهاماتش علیه ایران را مطرح کرد.
البته آنچه این‌بار کلینتون گفت تا حدودی عجیب‌تر از ادعاهای قبلی وی درباره مناسبات جمهوری اسلامی با انقلاب‌های منطقه بود. وزیر خارجه آمریکا این‌بار تهران را به تلاش برای منحرف کردن انقلاب‌های دموکراتیک در خاورمیانه متهم کرد! به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، وزیر خارجه آمریکا گفت: «ایران تلاش می‌کند انقلاب‌های دموکراتیک خاورمیانه را به انحراف بکشاند» (!) کلینتون همچنین مدعی شد: «ایران به وضوح در حال بهره‌برداری از قیام‌های خاورمیانه برای پیشرفت اهداف خود و تحریک ناآرامی‌های گسترده‎تر است». البته وی همچنین ایران را متهم کرد که در پی بهره بردن از ناآرامی‌های منطقه است و مدعی شد آنها شاهد فعالیت‌های ایران در تلاش برای بهره‌مندی از این ناآرامی‌ها هستند: «آنها می‌کوشند از ناآرامی‌ استفاده کنند و در تلاشند دستور کارشان را در کشورهای همسایه پیش ببرند.» وزیر خارجه آمریکا در حالی انقلاب‌های منطقه را دموکراتیک خوانده که مردم منطقه، آمریکا را به عنوان بزرگ‌ترین حامی دیکتاتورهای حاکم بر کشورهای خود می‌دانند. از سوی دیگر ایالات متحده آمریکا در ابتدای همه انقلاب‌ها و قیام‌های مردم مسلمان منطقه، اقدام به حمایت صریح از دیکتاتورها و مخالفت علنی با قیام‌هایی که اینک کلینتون آنها را «انقلاب‌های دموکراتیک» می‌داند، کرده بود.
شاید خانم کلینتون گمان کرده است مردم منطقه بسیار فراموشکار هستند و حمایت‌های وی و باراک اوباما از حسنی مبارک را فراموش کرده‌اند: «حکومت مبارک مستقر و باثبات است... ما از مردم مصر می‌خواهیم خشونت را کنار بگذارند. ارتش به وظیفه خود عمل می‌کند و نمی‌توان به آنها خرده گرفت. در حقیقت این مردم هستند که باید از خشونت اجتناب کنند!... ما به کمک مبارک اصلاحات سیاسی و اقتصادی در مصر انجام می‌دهیم». این جملاتی است که هیلاری کلینتون در حمایت از حسنی مبارک و در تقابل با قیام مردم مصر در روزهای نخست انقلاب اعلام کرده بود. اینک اما کلینتون قیام مردم مصر را انقلابی دموکراتیک و مورد تایید آمریکا می‌داند.
باراک اوباما نیز در همان روزهای نخستین «انقلاب دموکراتیک» مردم مصر بارها از حسنی مبارک حمایت کرد و خواستار گفت‌وگوی مردم با دیکتاتور برای بقای حکومت وی شد. قطعا این تناقضات رفتاری و گفتاری دولت آمریکا در قبال قیام‌های منطقه مورد توجه ملت‌هاست. از سوی دیگر حمایت همه‌جانبه ایران از قیام‌های مردمی منطقه – و نه شورش‌هایی که آمریکا در برخی کشورها برای انحراف انقلاب‌های واقعی به راه انداخته- نیز خدشه‌ناپذیر است. حمایت ایران از انقلاب‌های مصر و لیبی در کنار حمایت از انقلاب‌های یمن و بحرین ارزیابی می‌شود، درحالی که دستور کشتار وحشیانه مردم بحرین و سرکوب انقلاب آنان از سوی رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا به آل‌خلیفه و آل‌سعود داده شد!
واکنش به اظهارات احمدی‌نژاد
به اعتقاد کارشناسان این اتهامات کلینتون واکنشی است به اظهارات اخیر دکتر محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور ایران در سیستان و بلوچستان. رئیس‌جمهور درباره تلاش آمریکا برای ایجاد دوگانه شیعه و سنی و ایرانی و عربی گفت: «آنها می‌خواهند شعار مرگ بر آمریکا و اسرائیل را از ملت‌های ما بگیرند و درگیری بین برادران را جایگزین آن کنند اما امروز خطاب به آمریکا می‌گویم که مردم زاهدان این شعار خود علیه استکبار و آمریکا را فراموش نخواهند کرد. آنها خیال می‌کنند با نقشه‌های جدید می‌توانند مطالبات و خیزش‌های مردمی را به نفع خود و صهیونیست‌ها مصادره کنند، آن هم کسانی که دستشان به خون ملت‌ها آغشته‌ است و درکشورهای خودشان دیکتاتوری موج می‌زند». رئیس‌جمهور پیش از آن نیز در اظهارنظری تصریح کرد که خاورمیانه جدید بدون حضور آمریکا و رژیم صهیونیستی ایجاد خواهد شد. به اعتقاد کارشناسان اظهارات احمدی‌نژاد مسؤولان ایالات متحده را به خشم آورده است. با این حال به نظر می‌رسد مهم‌ترین دلیل خشم مقامات آمریکایی، نفوذ فزاینده ایران در منطقه است.
برنامه جدید دولت اوباما برای منطقه
افزایش قدرت ایران در منطقه واقعیتی است که مورد اعتراف مقامات کاخ سفید قرار گرفته است. چندی پیش مشاوران امنیت ملی به اوباما توصیه کردند تا همه تصمیمات خود در قبال تحولات منطقه را متاثر از نقش ایران در این تحولات اتخاذ کند. به اعتقاد این مشاوران، تحولات منطقه و نقش ایران در این انقلاب‌ها، برای آمریکا بسیار خطرناک‌تر از فناوری هسته‌ای ایران است. این موضوع نشان از این واقعیت می‌دهد که آمریکا خود به افزایش قدرت ایران در منطقه واقف است و به همین دلیل به دنبال کاهش این قدرت و ایجاد فضای بازیگری خود است. به اعتقاد کارشناسان، دولت آمریکا در حال تدوین راهبردی درباره منطقه خاورمیانه است که باز کردن جای پاهای جدید برای سرمایه‌گذاران غربی، بخشی اساسی از آن است. هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا در نطقی که روز چهارشنبه 24 فروردین 1390 (12 آوریل 2011) در مجمع جهانی آمریکا و اسلام در واشنگتن ایراد کرد از تشکیل گروهی با هدف «سازماندهی گفت‌وگو با رهبران تجاری آمریکا در ‌ماه آینده» خبر داد که هدف آن «برقراری ارتباط میان سرمایه‌گذاران آمریکایی و شرکای جدید سرمایه‌گذاری در دموکراسی‌های نوظهور منطقه خاورمیانه» خواهد بود.
کلینتون گفته است سازماندهی این مذاکرات را گروهی به سرپرستی مادلین البرایت وزیر اسبق خارجه آمریکا، مختار کنت از شرکت کوکاکولا و موسسه والتر ایساکسون در منطقه اسپن آمریکا بر عهده دارند. وزیر خارجه آمریکا با اعلام اینکه «مدیران اجرایی شرکت‌هایی مانند اینتل سیسکو و مورگان استنلی از جمله دیگر شرکای این گروه هستند» تاکید کرده که این گروه در ‌ماه مه ‌2011 نشستی برگزار خواهد کرد. کلینتون درباره اهداف این فعالیت جدید اقتصادی در خاورمیانه ادعا کرد: «شبکه‌ای از شرکت‌های دولتی و خصوصی در این سازمان عضویت دارند و برنامه‌هایی را به اجرا در‌می‌آورند که هدف از آن تعمیق همکاری و یکپارچگی اقتصادی میان کشورهای منطقه شمال آفریقاست. به عنوان مثال در‌ ماه دسامبر2010 این گروه بیش از 400 شرکت نوپای اقتصادی و گروه تجاری را از جامعه اعراب ساکن آمریکا و شمال آفریقا در الجزایر گرد هم‌آورد و نشستی مشابه نیز برای اواخر سال کنونی میلادی در مغرب برنامه‌ریزی شده است. برپایی این نشست‌ها و تماس‌های رودررو و مستقیم زمینه طرح ابتکارهای نوین و فرامرزی را درباره اشتغالزایی، آموزش جوانان و پشتیبانی از افراد تازه کار فراهم خواهد کرد». وی ادامه می‌دهد: «واشنگتن در دراز مدت مشتاق است تا شاهد ترغیب یکپارچگی نزدیک‌تر اقتصادی در سراسر منطقه، از جمله با قاره آمریکا آمریکا، اروپا و دیگر مناطق جهان باشد زیرا برقراری مناسبات عمیق تر تجاری و اقتصادی میان کشورهای همسایه موجب ایجاد فرصت‌های بسیار بسیار بیشتر شغلی خواهد شد».
کلینتون همچنین بر موضوع سازش اسرائیل و فلسطین در چارچوب سیستم 2 کشوری تاکید کرده است. به اعتقاد کارشناسان، با توجه به اوج گرفتن احساسات ضد آمریکایی در منطقه، آمریکا امیدوار است که بتواند با استفاده از نشست اخیر در قطر، حداقل بخشی از خشم مردم مسلمان خاورمیانه علیه خود را فرو بنشاند و برای دستیابی به این هدف، راهبرد «وعده اقتصادی» را در پیش گرفته است. به عقیده تحلیلگران، علت اصلی در پیش گرفته شدن این راهبرد این است که آمریکایی‌ها معتقدند مشکلات اقتصادی یکی از اصلی‌ترین عوامل به‌وجودآورنده خیزش‌های منطقه بوده و هم‌اکنون هم انقلابیون مثلا در مصر به هیچ چیز بیش از بهبود وضع اقتصادی خود نمی‌اندیشند. به همین دلیل آمریکا تصمیم گرفته است با افزایش حضور اقتصادی در منطقه خود را با اهداف انقلاب‌های مردمی «همراه» نشان بدهد.