انقلاب در حال وقوع...

مصطفی یقینی‌پور
بشریت معطوف به غایت خلق گردیده و هر تلاش و فعالیتی نیز توسط وی غایتمند و هدف گراست؛ در واقع هر قدمی که انسان برمی دارد، برای نیل به هدف و آرمان مشخص است که البته گاهی این تعیین هدف و نقطه مطلوب، به طور دقیق صورت نمی گیرد و گاه به اشتباه، یک امر و موضوع فرعی به عنوان تمامیت آن انتخاب می گردد، مقوله تولید علم و فراگیری علم و دانش نیز از این قاعده مستثنی نیست.
اما دراین فرصت کوتاه برآنیم با پاسخ به چند پرسش اساسی، به نقاطی مهم و پررنگ درفرآیند علم آموزی و علم پژوهی درجغرافیای اندیشه دینی - انقلابی درکشور خودمان بپردازیم؛ هدف چیست؟ موانع و ضعف ها کدامند؟ و در نهایت نقطه کمال کجاست؟
در ابتدای قرن 21 انقلابی با مختصاتی مغایربا روند و جریان جهانی رخ نمود و شعارها و خواسته هایی را فریاد زد که توجه و نگاه خیل عظیمی از ملل مستضعف و رنج کشیده تاریخ را از غرب و شرق به سوی خود چرخاند، اما مگر درپس این حرکت انقلابی چه نهفته بود؟ جواب را باید از بانی این جنبش خواست. امام راحل می فرمایند:«ما هدفمان پیاده کردن اهداف بین الملل اسلامی درجهان فقر و گرسنگی است، ما می گوییم تا شرک و ظلم است مبارزه است و تا مبارزه است ما هستیم، ما تصمیم داریم پرچم لااله الا ا... را در قله های رفیع کرامت و بزرگواری درجهان به فراز درآوریم.» ایشان هم چنین در بیان فتح سنگر به سنگر جهان می فرمایند:«ما باید درجنگ اعتقادی مان بسیج بزرگ سربازان اسلام را در سراسر جهان به راه اندازیم.»
در وصیت نامه الهی - سیاسی خود نیز می فرمایند:«شما ای مستضعفان جهان وی کشورهای اسلام به پا خیزید و حق را با چنگ و دندان بگیرید، حکام جنایت کار که دسترنج شما را به دشمنان شما و اسلام عزیز تسلیم می کنند از کشور خود برانید» و اوست که درسال ها و ایام پرالتهاب پیش وپس ازانقلاب دکترین تشکیل «اتحاد جماهیراسلامی» را مطرح می کند و با جوششی انسانی و عقلانی، از تشکیل امپراتوری اسلامی سخن می گوید، ا ما این دعوت حضرت امام ابعادی چند گانه دارد و فقط حرکت های انقلابی- سیاسی (تغییر نظام سیاسی) را دربرنمی گیرد. دعوت او، جهش به سمت انقلابی جهانی درهمه ابعاد زندگی بشری است (سیاسی، فرهنگی، علمی و...)، ایشان درپایان جنگ خطاب به امت اسلامی و رزمندگان جبهه اسلام می فرمایند:«من فرزندان بسیجی ام را به یک جهاد علمی دعوت می کنم.» رهبر معظم انقلاب نیز در همین راستا، درسال 1375 دردانشگاه امیرکبیر بحث جنبش نرم افزاری را مطرح فرمودند.
جنبش نرم افزاری، نگاهی به افق آینده های دور دارد که درپیام رهبر انقلاب خود را نشان داد و هدف از آن بازسازی تمدن اسلامی است؛ یعنی باید تلاش کنیم که درشرایط کنونی،تمدن اسلامی را یک بار دیگر به عنوان الگویی برای بشریت زنده کنیم؛ بشریتی که سرخورده از مکتب ها و تئوری های مختلف مادی ماتریالیستی است؛ چون همه این ها با وعده های پیشرفت، امنیت و آزادی باز هم نتوانستند ترقی و تعالی را برای بشر به ارمغان آورند.
امروز تشکیل تمدن عظیم اسلامی، تنها از یک راه محقق می شود و آن تولید علم دینی -انقلابی مبتنی بر عقلانیت و فضیلت است. خوشبختانه انقلاب اسلامی و جامعه ایران متعلق به معرفتی است که چشمه های بسیار جوشانی دارد.
ابراهیم بسیعه - استاد دانشگاه لوئیویل - درمقاله ای درباره علم اسلامی می نویسد:«پاندول این ساعت می تواند برگردد. هزار سال پیش مسلمانان مشعل تحقیقات علمی را دردست داشتند. درآن دوره آرزو و هدف هر دانشجو و متخصص خارج از امپراتوری اسلام، آن بود که به دانشگاه های اسلامی برود که تعلیم ببیند، کار کند و زندگی با رفاه درپیشرفته ترین و متمدن ترین جامعه را داشته باشد و کشورهای اسلامی هم موقعیت و هم منابع مورد نیاز آن را دارند که علم وطب جهان اسلام را مجدداً به رتبه نخست سوق دهند.»
این فراز درعصر طلایی تاریخ اسلام، مسئولیت ما را دو چندان می کند و متاسفانه عدم خودآگاهی مسلمانان نسبت به میراث علمی خود از سدهای بزرگ در راه تحقق و احیای تمدن اسلامی -ایرانی بوده است.کوپر می گوید:«عموم مسلمانان از این که تمدن آن ها زمانی ازهرجهت برتر بوده است، بی اطلاع اند. مشکل فعلی مسلمانان آن است که درک کنند آن برتری اسلام از دست رفته است.» او می افزاید:«به نظر من خیلی دردناک است که انسان خودش را عضو دین و فرهنگی ببیند که دارای چنین تاریخ با شکوهی بوده است؛ شکوهی که درگذشته مانده است و به جای آن یک تمدن بی خدا (تمدن غرب) درعلم و قدرت پیشی گرفته است.»
اما به تعبیر آیت ا... هادوی تهرانی، ریشه یابی ضعف و فترت حاکم بر فضای دانش پژوهی در ایران این بوده که درست زه کشی و بهره برداری نشده است. مشکل ما در سیر تحقق این آرمان، عدم سازماندهی و مدیریت تحقیق و پژوهش و آموزش است، مشکل درک درست موقعیت و نیز مشکل های دیگری داریم که ظاهراً جنبی اند ولی درواقع خیلی مهم هستند.
-سیستم تشویق و تنبیه درست صورت نمی گیرد.
- درکلاس ها وجلسات، سوال در ذهن دانشجو طرح نمی شود تا به دنبال پاسخ برود.
- رابطه استاد و دانشجو از چارچوب حضور و غیاب خارج نمی شود.
-مشکل دیگر آن است که حلقات مطالعاتی و پژوهشی به شکل هرم که استاد در راس باشد و جمعی از علم پژوهان در قاعده تشکیل نشده است.
در واقع ما مثل یک ماشینی که هر عضوش به یک سمت می رود، حرکت می کنیم. با این ماشین به جایی نمی شود رفت و یا به قول استاد رحیم پور ازغدی، برای ادامه انقلاب به فکر کردن احتیاج داریم و اگر اندیشه نورزیم و اگر درعرصه اقتصاد، سیاست، حقوق، هنر، و ادبیات نظریه تولید نکنیم، این انقلاب یا سطحی می ماند و یا استحاله می شود و یا منحط می شود و به ضد خودش تبدیل می شود. اگر در دانشگاه فکر نکنیم، فکر می شویم.
مقام معظم رهبری درسال 79 درجمع دانشجویان متذکر شدند:«اکتفای به آنچه داریم و نداشتن همت و بلند پروازی در همه زمینه های فکر و فرهنگ ، قتلگاه انقلاب است » ما در فاز دوم پروژه انقلاب اسلامی هستیم، مرحله اول نهضت سخت افزاری بود و مرحله دوم نهضت نرم افزاری است و این بسیار پیچیده تر و وسیع تر است و اگر این نباشد آن نیز بی فایده است.
باید توجه داشت که اصل انقلاب، محصول فکرکردن علیه وضع موجود و معطوف به ساختن یک جامعه دینی بود. این شعار مترقی و ضد رکود «نهضت ادامه دارد»، معنایش این است که این نهضت ناتمام است و پروژه تمام نشده و دوره جدیدی آغاز شده است.
اما در راستای ارائه راهکار برای رسیدن به نقطه هدف، ابتدا باید موانع مذکور را برداشت. دکتر رحیم پور ازغدی می گوید:«ما به تعدادی نابغه دررشته های مختلف علوم انسانی نیاز داریم که با رعایت اصول و مبانی، خط را بشکنند و بعد هم توده های محقق و فیش بردار و کتاب خوان می خواهیم که پشت سر این ها حرکت کنند تا تولید نرم افزاری دراین علوم صورت گیرد.»
آری رسیدن به تمدن اسلامی، از جاده های پرپیچ و خم تولید علم می گذرد و دانشجویان، اساتید، نخبگان و مسئولین دلسوز باید خود را برای یک مسافرت طولانی آماده کنند چرا که در نهضت تولید علم، مقیاس زمان، دهه است نه ثانیه ...