تجزیه‌طلبی و جنگ‌های داخلی در آمریکا (بخش اول)

 پروفسور حمید مولانا
بهار امسال یکصد و پنجاهمین سالگرد آغاز جنگ های داخلی و جریان تجزیه طلبی در ایالات متحده آمریکا است. جنگ های داخلی آمریکا که بین ایالات جنوبی و شمالی آن کشور در نیمه دوم قرن نوزدهم بین سال های 1861 الی 1865 میلادی صورت گرفت و به مدت چهار سال به طول انجامید خونین ترین، بزرگترین، وحشیانه ترین، و پرقساوت ترین جنگ داخلی دنیای غرب در آن قرن بود.
از 31 میلیون جمعیت آن روز آمریکا بیش از 620 هزار سرباز و افسر نظامی در نبردهای مختلف دو طرف کشته و بیش از یک میلیون و یکصد هزار نفر از نظامیان زخمی شدند. در این نبردها صدها هزار نفر غیرنظامی بی گناه به علت جنگ، شیوع امراض مختلف، بیماری و گرسنگی جان باختند و میلیون ها نفر آواره و بی خانمان شدند. جنگ های داخلی ایالات متحده جنگ آمریکا علیه خود بود نه علیه بیگانگان.
طبق آمار رسمی منتشر شده، تلفات جانی نظامی آمریکا در این جنگ ها از مجموع تمام تلفات نظامی این کشور، از آغاز استقلال ایالات متحده در اواخر قرن هیجدهم تا جنگ های کره و ویتنام (از جمله جنگ های آمریکا با انگلستان، مکزیک، اسپانیا، و جنگ های جهانی اول و دوم) بیشتر بوده است.
برای مثال، تلفات نظامی آمریکا در جنگ استقلال طلبانه (1775 الی 1783 میلادی) 4435 نفر، در جنگ جهانی اول (1917 الی 1918 میلادی) 516،116 نفر، در جنگ جهانی دوم (1941الی 1945 میلادی) 399،405 نفر، در جنگ کره (1950 الی 1953 میلادی) 746،33نفر، و در جنگ ویتنام (1964 الی 1973 میلادی) 152،58 نفر بود. تلفات نظامی جنگ های چهارساله داخلی آمریکا با مقایسه با جمعیت آن روز ایالات متحده بسیار بالا بوده است. به عبارت دیگر، اگر تلفات نظامی آمریکا در جنگ های داخلی را نسبت به جمعیت امروز آمریکا (309میلیون نفر) حساب کنیم، تلفات نظامی جنگ های داخلی و تجزیه طلبی از 6 میلیون نفر تجاوز می کند. در مدت چهار سالی که جنگ های داخلی آمریکا ادامه داشت بیش از دو میلیون سرباز و افسر از دو ارتش ایالات شمالی و جنوبی در آن شرکت داشتند (حدود یک میلیون و سیصدهزار نفر از ایالات شمالی و 850 هزار نفر از ایالات جنوبی) و در پایان آن بیش از نصف این عده کشته و زخمی شده بودند که نزدیک به یک سوم (بیش از 620هزار نفر) آن را کشته شدگان و یک پنجم آن (بیش از 475 هزار نفر) را زخمی شده ها تشکیل می دادند.
علل اصلی جنگ های داخلی و جریان تجزیه طلبی در ایالات متحده در سه عامل اقتصادی، نژادی و سیاسی نهفته بود. عامل اقتصادی تضاد و ناهماهنگی سیستم سرمایه داری مدرن و صنعتی ایالات شمالی امریکا با سیستم سرمایه داری قدیمی، سنتی و کشاورزی ایالات جنوبی بود. در ایالات جنوبی کاشت پنبه، نخ ریسی، مالکیت زمین و مراتع حاصلخیز و خرید و فروش برده پایه ثروت و قدرت را تشکیل می داد. بسیاری از ساکنان ایالات جنوبی به ویژه طبقه ثروتمند و اشراف حاضر نبودند که نظام جدید صنعتی و بازرگانی ایالات شمالی که برده ها را رها کرده و به کارخانجات و کارگران روی آورده بودند، جایگزین نظام اقتصادی آنان گردد و به همین جهت در حفظ سیستم برده داری و حفظ پنبه زارهای خود اصرار می ورزیدند. مالکیت برده نه تنها نیروی کاری و انسانی ایالات جنوبی را تشکیل می داد بلکه خود یک منبع ثروت و درآمد به شمار می رفت. خرید و فروش برده یک کالا محسوب می شد.
عامل دوم، لغو بردگی در شمال و شورش و قیام برای رفع تبعیضات نژادی و اعطای ابتدائی ترین حقوق بشر به جمعیت سیاهپوستان در سراسر آمریکا بود. ایالات جنوبی با منسوخ کردن قانونی بردگی مخالفت می کردند و ایالات صنعتی شمالی که به توسعه اقتصادی و مالی خود در جنوب آمریکا علاقه مند بودند سیستم برده داری را سدی در رشد و نمو سرمایه داری مدرن می دیدند.
عامل سیاسی و علت سوم جنگ های داخلی و تجزیه طلبی در آمریکا تناقض قانون اساسی با ساختارهای اجتماعی و تعصبات موجود در جامعه، به ویژه نقش دولت فدرال (مرکزی) در مقابل دولت های ایالتی بود. نه تنها نظام بردگی با اصل اعلام شده در قانون اساسی که «همه مردم یکسان خلق شده اند» در تضاد بود، بلکه کشور اعلام شده در سال 1789 میلادی به نام «ایالات متحده امریکا» در حقیقت یک اتحادیه قانونی «دولتهای ایالتی» محسوب می گردید. ملت واحد، یا به عبارت دیگر «ملل متحد امریکا» یک آرزوی موسسان اولیه «ایالات متحده آمریکا» بود. هر چند که دولت های ایالتی در شمال و غرب قاره آمریکا توسعه پیدا کرده و تعداد ایالات متحده افزایش می یافت، به همان اندازه نیز شمار و قدرت ایالات جنوبی در کنگره آمریکا (مجلس نمایندگان و سنا) و در سیستم دولت مرکزی (فدرال) تقلیل یافته و کم رنگ می گردید. جدائی 11 ایالت جنوبی از مجموع 34 ایالات موجود در سال 1861، و تجزیه آمریکا به دو دولت «ایالات متحده امریکا» و «ایالات کنفدرال آمریکا» با روسای جمهور و ارتش و کنگره و سیاستگذاری داخلی و خارجی ویژه خود، در حقیقت بازتاب و پاسخ ایالات جنوبی به سه عامل ذکر شده بود.