سیاست دوگانه قاهره در قبال تل‌آویو

* اگر به سخنان مقامات مصری در یک ماهه اخیر در مورد اسرائیل و روابط مصر با تل آویو توجه داشته باشیم و علل آن را مورد بررسی قراردهیم به چه متغیر‌هایی می‌توان اشاره کرد؟
** اگر ما به دنبال این باشیم که تاثیر اتفاقات اخیر مصر را بر روی روابط مصرو اسرائیل ارزیابی کنیم باید گفت که‌ در مورد روابط مصر و اسرائیل پس از معاهده کمپ دیوید که به میانجی‌گری آمریکا انجام شد تمام تلاشها بر این است که روابط بین مصر و اسرا ئیل دچار تحولی اساسی و بروز مشکلی نشود. در این میان ایالات متحده آمریکا به گونه‌ای تحولات کنونی را مدیریت می‌کند که چنین اتفاقی نیفتد، قرارداد کمپ دیوید خدشه دار نشود و روابط بین مصر و اسرائیل از حالت کنونی تغییری نیابد و در نهایت مشابه روابط اردن با اسرائیل شود و همچنین همانند سوریه و اسرائیل نگردد. در همین راستا نیز باید توجه داشت که شورای عالی نظامی حاکم هم اعلام کرده است که به قرارداد صلح بسته‌شده پایبند خواهد بود و به همین خاطر است که خیلی‌ها فکر می‌کنند که تحولات کنونی حرکتی ضد غربی و ضد اسرائیلی نبود و پرچم‌های کشور‌ها را نیز نسوزاندند. در این حال نیز می‌شود مطرح کرد که در مورد قراداد گازی قیمت‌های آن بازبینی شود و گذرگاه رفح باز گردد وهمانند زمان مبارک رفتار نشود.
* حمدین صباحی رئیس حزب الکرامه مصر و یکی از نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری تاکید کرد که در صورت پیروزی در انتخابات، صادرات گاز مصر را به اسرائیل قطع خواهد کرد این امر تا چه اندازه‌ای ممکن است رخ دهد؟
** این سخنان سخنان خوبی است اما مستلزم این موضوع است که چه گروهی در آینده مصر به قدرت برسد و اکثریت پارلمانی را در این کشور به دست آورد و قوه مجریه و مقننه را متحد کند و افکار عمومی را با خود همراه کند. در این صورت این امر ممکن است مورد نظر قرار گیرد.
* با توجه به وجود برخی اظهارات در مورد پیمان کمپ دیوید در مصر و با توجه به اداره شدن دولت انتقالی توسط ارتش به نظر شما نقش ارتش در روابط آتی مصر و اسرائیل چگونه‌ خواهد بود؟
** در واقع باید گفت که اساس همین است و ارتش ارتباطات بین‌المللی دارد مخصوصا اینکه سالانه هم چند میلیارد دلار از آمریکا به دست ارتش می‌رسد. این موضوع خیلی بر روابط بین‌المللی ارتش با غرب به ویژه با آمریکا تاثیر دارد. با این وجود در دولت انتقالی شاخصی مورد توجه است که طبق آن نه ناسیونالیسم عربی ناصر نه اسلام افراطی جهاد و تکفیر و نه چیزی دیگربر این دولت حاکم نیست. در واقع رفتار آنها شبیه رفتار و مدل ترکیه و اسرائیل خواهد بود و این نیز مدلی است برای روابط مصر با اسرائیل.
* با توجه به اینکه اخیرا بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی در خصوص جهت گیری ضد اسرائیلی در میان مقامات جدید حکومت مصر ابراز نگرانی کرده نگاه کنونی اسرائیل به مصر و تحولات جاری در این کشور چیست؟
** ببینید اسرائیلی‌ها می‌گویند باید توجه اساسی به مصر داشته باشیم زیرا اگر تحولات در مصر با جدیت مورد بررسی قرار نگیرند همانگونه که ایران را از دست دادیم و همچنان که نسبت به آنچه در ترکیه با سستی برخورد کردیم در مصر هم با مشکل مواجه می‌شویم. لذا نباید این رفتار را در مورد روابط با مصر تکرار کنیم و باید به گونه‌ای صحنه مصر را مدیریت کنیم. در این بین باید گفت اسرائیلی‌ها به دنبال مدیریت صحنه سیاسی مصر هستند تا اجاره ندهند گرو ه‌هایی افراط گرا قدرت را به دست بگیرند و همچنین جامعه مصر و اقتصاد این کشور به هم نریزد و کمک‌های بین‌المللی هم به اقتصاد مصر همچنان تداوم یابد. گذشته از این، آنها همچنین معتقدند که نقش ارتش در دوران گذار ادامه داشته باشد و نظم اجتماعی در این کشور به هم نریزد. در این حال تمام سرمایه‌گذاری‌های کنونی اسرائیلی‌ها و غربی‌ها بر این اصل است که مصر آسیب نبیند زیرا مصر هر الگویی را به خود بگیرد کشورهای منطقه خاورمیانه همان الگو را به خود می‌گیرند. به نظر من آمریکایی‌ها در جنبش‌های اجتماعی کشور‌های خاورمیانه و شمال آفریقا مصر را تبدیل به مدلی برای کشورهای عربی خواهند کرد و به جای مدلی مثل عراق (که از بیرون دخالت صورت گرفت ) تحولات درونی مصر را به گونه‌ای مورد مدیریت قرار می‌دهند که دولت‌های دیگر خاورمیانه‌ای نیز همین مدل را برای کشورهای خود برگزینند که می‌توان از آن به عنوان پدیده جدید و موج چهارم دموکراسی‌سازی در خاورمیانه نام برد.
* آینده روابط تل آویو و قاهره را با توجه به تحولات و دگرگونی‌های اخیر مصر با چه سناریوهایی مورد ارزیابی قرار می‌دهید؟
** یک سناریو این است که مسئله ایران و رژیم‌صهیونیستی در مورد روابط بین اسرائیل و مصر نیز تکرار شود که با توجه به اینکه ایران و اسرائیل مرز مشترکی ندارند ولی مصر و اسرائیل مرز مشترک دارند و قرارداد صلح امضا کرده‌اند و همدیگر را به رسمیت شناخته‌اند، این سناریو امکان ناپذیر است. در سناریوی دوم و محتمل روابط بین ترکیه و اسرائیل مد نظر خواهد بود به این معنی که در روابط بین مصرو اسرائیل در قسمتهایی منافع آنها با هم سازگار نباشد. یعنی در برخی حوزه‌ها روابط تعاملی باشد، در برخی حوزه‌ها روابط تقابلی باشد، در برخی دیگر حالتی خنثی وجود داشته باشد، در برخی حوزها هم روابط شکل تعارضی داشته باشد ولی حوزه‌های تعارض ممکن است مدیریت شوند تا به جنگ و خشونت کشیده نشود. گذشته از این باید گفت من فکر می‌کنم مصر از این حالت بی‌تفاوتی و خنثی بودن نسبت به حماس ( سکوت مبارک در قبال کشتار جمعی )و... عبور خواهد کرد، اما این موضوع هم به معنای مواجهه نیست به علاوه مسئله ملی در این کشور اهمیت پیدا خواهد کرد و اولویت خود مصری‌ها خواهند شد و تلاش خواهند کرد مسئله فلسطین با توجه به طرح مسائل از سوی کشورهای گوناگون زودتر حل شود و مصر و کشورهای عربی بیش از این دچار دردسر نشوند. با این اوصاف باید گفت سناریوی آینده روابط تل آویو- قاهره مدل روابط اسرائیل- ترکیه خواهد بود.