نگاهی به مصر

موقعیت جغرافیایی مصر
مصر با مساحتی حدود یک میلیون کیلومتر مربع در شمال آفریقا و در همسایگی سودان، لیبی، دریای مدیترانه و فلسطین (باریکه غزه و گذرگاه رفح) قرار دارد.
این کشور با موقعیت جغرافیایی ویژه در شمال آفریقا و حدود هفتاد میلیون جمعیت و دیگر عوامل سیاسی، استراتژیک و اقتصادی، از مهم‌ترین کشورهای مهم منطقه و عربی به شمار می‌آید.کانال سوئز در این کشور به‌عنوان راه ارتباطی میان دریای سرخ و مدیترانه، از حیاتی ترین مسیرهای دریایی به شمار می‌آید و رود نیل به‌عنوان شاهرگ حیاتی، از خط مرزی در جنوب وارد مصر شده و پس از سپری نمودن حدود1500 کیلو متر در داخل این کشور به دریای مدیترانه می‌ریزد.
وضعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی
نظام حکومتی مصر، جمهوری است. البته تا حدود 50 سال پیش، پادشاهی بوده است که در سال 1952با انقلاب ژوئن افسران آزاد به رهبری تعدادی از افسران این کشور، نظام جمهوری بر قرار گردید. در این مدت، محمد نجیب، جمال عبدالناصر، محمد انور سادات و آخرین آن‌ها دیکتاتور معروف محمد حسنی مبارک، ریاست این کشور را به عهده داشته‌اند. در مصر، 14 گروه به طور رسمی فعالیت دارند ولی در صحنه سیاسی تنها دو جبهه فعالیت داشتند.
جبهه اول: گروه دموکراتیک که به‌عنوان گروه حاکم بیش‌ترین کرسی‌های پارلمان این کشور را در اختیار دارد.
جبهه دوم: گروه‌های معارض شامل گروه الوفد، احرار، گروه ناصبی و گروه کار و البته اخوان المسلمین به‌عنوان گروهی اسلام گرا همواره مغضوب غرب و حسنی مبارک بوده اند اما در جریان انقلاب مردمی مصر، اخوان المسلمین نقش اصلی را داشت و به سبب وجود افراد نخبه در آن می‌توان به آینده سیاسی این گروه در ساختار سیاسی و اجتماعی مصر امیدوار بود تا خلأ رهبری در انقلاب مصر را پر کنند.
از نظر ترکیب مذهبی نیز حدود 95در صد جمعیت این کشور مسلمان هستند که مذهب اصلی آنان شافعی است. 5 درصد مردم دیگر را مسیحیان تشکیل می‌دهند. از این میان حدود 750هزار نفر نیز قبطی انجیلی هستند.
تشیع در مصر
حضور شیعیان در مصر، به اندازه حضور اسلام در آن قدمت دارد. بعد از فتح مصر توسط مسلمانان، این کشور مرکز فرهنگ و علوم اسلامی شد. شکوفایی این مرحله، از زمان حکومت فاطمیان آغاز گشت؛ حکومتی شیعی که برای چند قرن عدالت و شکوفایی و پیشرفت را برای مصر به ارمغان آورد. یکی از هدیه‌های دولت فاطمی به مصر امروز، دانشگاهی بود که بزرگ‌ترین دانشگاه جهان اسلام شناخته می‌شود. دانشگاه الازهر در زمان دولت فاطمی تأسیس شد و تاکنون به فعالیت خود ادامه داده است و هم اکنون بیش از 130 هزار دانشجو دارد. در مدارس الازهر، ده‌ها هزار دانش آموز تحصیل می‌کنند. جالب است بدانید این دانشگاه به مناسبت یادبود دختر رسول خدا، فاطمه زهرا(س)، ازهر یا الازهر نامیده شده است.
درباره ویژگی‌های مصریان، می‌توان گفت آنان نزدیک‌ترین افراد، به اهل بیت(ع) و شیعیانند. شخصیتی به نام محمد حسنین هیکل، از روزنامه نگاران معروف و مشاور عبدالناصر، می‌گفت: «شما شیعیان به خاطر محبتی که به اهل بیت(ع) دارید، اسم حسن و حسین را بر اولاد خود می‌گذارید، ما هم همین طور هستیم، اما ما هر دو اسم را یکجا برای بچه هایمان انتخاب می‌کنیم، حسنین.»
جمله‌ای جالب، از امام علی(ع)، درباره اهل مصر، در نهج البلاغه در عهد نامه محمد بن ابوبکر هست که می‌فرماید: «تو را برای فرمانروایى، به جایی می‌فرستم که نزدیک‌ترین افراد به من هستند؛ آنان اهل مصرند.»
شیعیان مصر حدود هفتصد تا یک میلیون نفرند. گروهی هم به نام اشراف وجود دارند و از شیعیان به شمار نمی‌آیند، اما به تشیع علاقه مند هستند. اینان گروه‌هایی کوچکند که عقاید شیعی دارند. هر چند، به علت وجود سازمان امنیت، فعالیت رسمی ندارند. بین آنان چند شخصیت مشهور وجود دارد که درباره اهل بیت و ائمه اطهار(ع) ده‌ها کتاب چاپ کرده اند، مثل دمرداش العقالى، جناب صالح وردانی یا دکتر راسم نفیس که نزدیک به بیست جلد کتاب، درباره تشیع و اهل بیت(ع) نوشته است. همچنین، دکتر علی ابوالخیر درباره حضرت علی(ع) و پیامبر کتاب دارد.
احمد راسم نفیس، متفکر مصری و استاد دانشگاه، درباره شیعیان مصر می‌گوید: «مردم مصر در اصل پیرو مذهب شیعه بودند و بعد به مذهب اهل تسنن گرویدند.»
وی در گفت‌وگو با روزنامه مصری الناصریه گفت: «در مصر شیعیان زیادی قبل از فاطمیون وجود داشتند، اما نظام سیاسی با ورود فاطمیون به مصر شیعه شد».
به گفته این اندیشمند مصری، شیعیان مصر قبل از فاطمیون مورد ستم قرار می‌گرفتند. زمانی که دولت شیعه فاطمیون بر سر کار آمد، اجازه داد که دو مذهب شیعی (اسماعیلیه و شیعه امامیه) و دو مذهب سنی (شافعی و مالکی) مطرح شوند.
متأسفانه، حاکمیت در مصر، اجازه هیچ نوع فعالیتی را به شیعیان نمی‌دهد. آنان حاضرند به بهاییت که موجب دوری جوانان از اسلام می‌شود، اجازه فعالیت دهند، اما به تشیع اجازه فعالیت نمی‌دهند!
راسم نفیس، مشکل شیعیان مصر را این‌گونه مطرح می‌کند: «نفوذ در شیعیان مصر مستلزم استفاده از ابزار مالی است و شیعیان مصر هیچ‌گونه کمک مالی از خارج دریافت نمی‌کنند و کسانی که تشیع را برگزیده اند، از استادان بزرگ دانشگاه‌ها، دانشمندان فاضل و پزشکان و مهندسین هستند».
فرهنگ اسلامی مصر بی تأثیر از فرهنگ شیعی نیست. حضور فاطمیان در آن دیار موجب شد تا فرهنگ شیعی در آن جا پا گرفته و منتشر شود. مصری‌ها به ائمه اطهار و امامان شیعه عشق می‌ورزند و این علاقه با توجه به زیارتگاه‌ها در مصر کاملاً مشهود است که خود نشانه‌ای از تبلور فرهنگی شیعه در ساختار شخصیت انسان مصری به شمار می‌آید.
رعایت سنن اسلامی در احوال شخصیه، منزلت بر جسته روحانیون و شخصیت‌های مذهبی مصر، اهمیت دادن به قرائت قرآن (بهترین قاریان قرآن در جهان اسلام مصری‌ها می‌باشند) نشان دهنده نقش اسلام در تحولات فرهنگی و اجتماعی این کشور است.
درمصر تعداد زیادی روزنامه، هفته نامه، ماه نامه، فصل نامه و گاه نامه منتشر می‌شود. معروف است که مصری‌ها می‌نویسند، لبنانی‌ها چاپ می‌کنند و عراقی‌ها می‌خوانند.
از مهم‌ترین روزنامه‌های مصری می‌توان به الاهرام اشاره کرد که بیش از 125 سال سابقه تاریخی دارد و با تیراژی بیش از یک میلیون و هزار و دویست نسخه روزانه منتشر می‌شود.
برخی دیگر از انتشارات الاهرام عبارتند از: مجله الاهرام العربی، الاهرام الاقتصادی، ماهنامه مختارات الایرانیه و مجلات کودکان و زنان و....
سر دبیر این روزنامه قبلا اقای حسنین هیکل، روزنامه نگار معروف مصری، بوده و در حال حاضر آقای ابراهیم نافع است. روزنامه الاخبار و الجمهوریه از مهم‌ترین روزنامه‌های دولتی مصری محسوب می‌شوند.
ساختار اقتصادی
نظام اقتصادی این کشور سرمایه داری آزاد می‌باشد و از سال 1974 سیستم اقتصاد آزاد در این کشور بر قرار شده است و منابع اصلی در آمد این کشور عبارتند از: جهانگردی و توریسم، مالیات و عوارض کانال سوئز، حضور کارگران و نیروی کار مصری در کشور‌های خارجی، صادرات نفتی و کشاورزی و صنعتی. در آمد سرانه هر شخص مصری به طور رسمی 630 دلار است که دولت امیدوار است تا سال 2017 به حدود 4000 دلار برسد.
پول رسمی این کشور جنیه یا پوند می‌باشد.
صادرات مصر، فقط چهار میلیارد دلار است که نیمی از آن را نفت تشکیل می‌دهد و طبق آمار، صادرات فقط شش درصد تولید ملی را تشکیل می‌دهد و این رقم در تونس به سی و هشت در صد و در اسرائیل به بیست و چهار در صد می‌رسد و سرانه هر فرد از صادرات، شصت و شش دلار در سال است که این عدد در تونس به ششصد دلار و در اسرائیل به چهار صد می‌رسد.