تحلیل روابط ایران و چین (بخش دوم)

چین تحریم‌های بین المللی علیه ایران را نقض می‌کند
هنگامی که ایران در سال 2006 اعلام کرد که اورانیوم را برای استفاده در رآکتور غنی سازی کرده، گزارشات حاکی از آن بود که هگزافلوراید فراهم شده توسط چین در این روند مورد استفاده قرار گرفته است. علیرغم تحریم های رسمی، شرکت های چینی همچنان به نقض قوانین کنترل صادراتی در سال های اخیر ادامه داده و تجارت فناوری مربوط به موشک های بالستیک و محموله های حاوی فناوری های حساس نظامی از جمله اقلام دارای استفاده دوگانه در فهرست آمارهای جهانی دیده می شود. ایران در ژانویه سال 2009 تلاش کرد اقلام مربوط به فناوری موشکی و اقلام دارای استفاده دوگانه را از چین تهیه کند و در اکتبر 2010 گزارش شد که شرکت های چینی تحریم های تازه اعمال شده را نقض کرده و به ایران فناوری های با استفاده دوگانه فروخته اند که احتمالا شامل فیبرهای کربنی با کیفیت بالا برای کمک به ایران در ساخت سانتریفوژهای بهتر می شد. در حالی که به نظر می رسد همکاری هسته ای ایران و چین در حال حاضر محدود به منابع غیررسمی است اما ماهیت و میزان این همکاری نسبت به گذشته مبهم تر شده است.
چین در جنگ احتمالی ایران و آمریکا از کدام طرف حمایت خواهد کرد؟
در حالی که ایران به پیشرفت های هسته ای خود ادامه می دهد، حمله احتمالی اسرائیل به این کشور می تواند منجر به یک درگیری ناخواسته شود و آمریکا را وادار به شرکت در آن کند. موضع چین در چنین جنگی مشخص نیست. پکن منابع مهمی را برای بهبود روابط با تهران اختصاص داده تا بتواند از نفوذ آمریکا در منطقه جلوگیری کند. تاریخچه مشخصی برای فروش تسلیحاتی چین به ایران وجود دارد و ارتش خلق چین در حال توسعه فناوری های حساس، تجهیزات ضدماهواره ای غیرمتعارف و افزایش توان سایبری خود است، توانایی هایی که می تواند در زمانی که استفاده از تجهیزات متعارف از نظر نظامی یا سیاسی اجتناب ناپذیر باشد، به کمک دوستان یا متحدان بیاید. در صورت درگیری میان ایران و آمریکا، آیا چین به تجارت اسلحه به تهران ادامه و یا آن را افزایش خواهد داد؟ آیا ارتش آزادی بخش خلق چین از توانایی های فضایی و سایبری خود برای مختل کردن عملیات ارتش آمریکا استفاده می کند؟
پکن در واقع نگران امنیت انرژی خود است
پکن ممکن است افزایش نفوذ آمریکا در خاورمیانه را مغایر با منافع درازمدت خود ببیند اما در این سناریو منافع کوتاه مدت نیز ممکن است اهمیت داشته باشند. این منافع کوتاه مدت از دو جهت بررسی می شود: امنیت انرژی و خودداری از درگیری نظامی با آمریکا. در حالی که پکن ممکن است از تهران به صورت دیپلماتیک یا لفظی حمایت کند اما کمک مادی از سوی ارتش خلق چین به این کشور به نظر بعید می رسد.
در حال حاضر، حدود 40 درصد از کل نفت دنیا از طریق تنگه هرمز عبور می کند و در سال 2003 حدود 24 درصد از این نفت عبوری وارد آسیا می شد. در سال 2009 ایران 11 درصد از نفت وارداتی چین را تامین می کرد و آمار اخیر نشان می دهد که حدود یک سوم از واردات نفتی چین از تنگه هرمز عبور می کند. امکان بسته شدن این تنگه در صورت درگیری ایران و آمریکا وجود دارد و این برای چین ضرری بزرگ محسوب می شود.
منافع اولیه چین در باز نگه داشتن تنگه هرمز و حفظ جریان نفت از طریق آن است. کمک مادی به تهران منجر به طولانی شدن جنگ می شود و در نتیجه بحران نفت را جدی تر خواهد کرد. پکن مایل به پذیرش ضررهای مادی و داخلی چنین سیاستی نیست.
چین از درگیری نظامی با آمریکا خودداری می‌کند
پکن همچنین مایل به خودداری از رویارویی نظامی با واشنگتن است. اگرچه ارتش آزادیبخش خلق چین به طور جدی سرگرم به روز کردن تجهیزات نظامی چین به منظور شکست نظامی آمریکاست اما چین مدتهاست که از درگیری نظامی با آمریکا خودداری می کند. چنین سیاستی احتمالا در آینده نیز باقی خواهد ماند و رهبران چینی به این نکته خوب واقفند که در چنین جنگی نمی توانند پیروز شوند. چین توانایی های زیادی برای درگیری نظامی با ارتش آمریکا در داخل یا اطراف خلیج فارس ندارد.
چین در جنگ سایبری با آمریکا شکست خواهد خورد
استفاده از تسلیحات سایبری یا فضایی علیه اهداف آمریکا ممکن است از نظر سیاسی جالب باشد زیرا مستقیما منجر به مرگ نظامیان آمریکایی نمی شود اما حملات سایبری یا فضایی با هدف جلوگیری از عملیات نظامی آمریکا یا به خطر انداختن جان نظامیان آمریکایی قطعا به عنوان اقداماتی خصمانه محسوب می شوند. در حالی که فعالیت های سایبری چین بیشتر در خود این کشور قابل ردیابی است و از این جهت با کشورهای دیگر که در آنها جرایم سایبری رخ می دهد، متفاوت است ( به دلیل جمعیت هکر چینی که تحت کنترل دولت هستند) اما آمریکا نیز چنین حملاتی را بدون پاسخ نخواهد گذاشت. آمریکا ممکن است پاسخی مشابه و یا حتی بدتر به چین داده و به واحدهای سایبری و یا سکوهای پرتاب ماهواره های چین حمله کند.
در کوتاه مدت، شرکت چین در هرگونه جنگ احتمالی میان ایران و آمریکا غیرمحتمل به نظر می رسد. احتمال اینکه پکن در کنار درخواست هایش از دو طرف برای ترک مخاصمه یا احتمالا حمایت لفظی بی حد و حصر از ایران، کمک های بیشتری را به بزرگترین دوستش در خاورمیانه انجام دهد، وجود ندارد. انجام چنین کاری تنها به ضرر منافع خود این کشور خواهد بود.
چین با پیشرفت و افزایش نظامی، حمایت خود را از تهران بیشتر خواهد کرد
اما در درازمدت نمی توان در این باره ابراز اطمینان کرد. در طول دو دهه آینده با توجه به پیشرفت هایی که ارتش آزادیبخش خلق چین در فناوری های مربوط به موشک های کروز و ضدکشتی، نیروهای دریایی، دفاع موشکی، قدرت هوایی، دفاع هوایی و توان جنگ های نامتقارن انجام خواهد داد، چین توان بیشتری برای دفاع از خود در برابر حملات خارجی بدست می آورد. آنگاه پکن که به توانایی های خود برای دفع هرگونه تلاش آمریکا برای تلافی کردن اطمینان دارد ممکن است تمایل بیشتری به استفاده از توانایی های سایبری و فضایی خود که در بالا اشاره شده برای حمایت از تهران داشته و این مسئله نقشه های نظامی آمریکا را با مشکل مواجه خواهد کرد.         ادامه دارد...