شاخ ریگان باید شکسته شود

* سؤال- احتمالا می‌دانید که بریتانیا مین جمع‌کن‌هائی را روانه خلیج‌فارس کرده است. می‌خواستم بپرسم نظر جنابعالی در مورد عواقب احتمالی اعزام مین جمع‌کن‌ها از سوی کشور بریتانیا چیست؟
** رئیس مجلس: تحقیقاً عواقب خوبی ندارد و اولین اثرش این است که ملت ما را که بدبین است به سیاست انگلیس، بدبین‌تر می‌کند. ما اکنون انگلیس را به صورت یک دنباله‌رو سیاست آمریکا می‌بینیم و کینه مشخصی را دارند نشان می‌دهند. لزومی هم نداشت این کینه را ابراز بکنند چون هیچ حسنی هم برای آنها نخواهد داشت یعنی کاری هم در کم کردن خطر مین‌ها نمی‌تواند انجام دهند و تشنج را هم در منطقه زیاد می‌کنند.
* سؤال- ما اطلاع پیدا کردیم که دبیرکل سازمان ملل بحث‌های مفصلی در مورد اصول یک طرح راجع به اجرای قطعنامه آتش‌بس با جنابعالی داشته است. نظر جنابعالی در این مورد چیست؟
** رئیس مجلس: در اینجا آنچه که تصمیم ما هست این است که قبل از اینکه عراق به عنوان متجاوز معرفی بشود هیچ‌گونه همکاری با سازمان‌های بین‌المللی نخواهیم کرد. هر کس مایل است که واقعاً در ختم جنگ کاری بکند قدم اول این است که عراق به عنوان متجاوز اعلام بشود تا ما بفهمیم که قصد فریب و کارهای ناصحیحی نیست و واقعاً می‌خواهند به عدالت نزدیک بشوند و می‌خواهند جنگ را ختم بکنند و واقعاً می‌خواهند صلح پایداری را ایجاد بکنند و به دبیرکل سازمان ملل با اینکه اعتماد داریم به ایشان گفتیم که روی این مبنا حاضریم همکاری بکنیم.
* سؤال- از آقای دکوئیار نقل شده است که ایشان گفته‌اند تحرکاتی در مواضع ایران مشاهده شده است. در واقع ایران چه مقدار حاضر است که برای یک حل و فصل صلح‌آمیز به سوی مصالحه برود؟
** رئیس مجلس: خوب همین که ما گفتیم اگر متجاوز را اعلام بکنند و قبول بکنند دادگاهی برای محاکمه متجاوز تشکیل بشود با شورای امنیت همکاری می‌کنیم این قدم مثبتی است و آقای دکوئیار هم همین را اعلام کردند.
* سؤال- آیا جنابعالی یک دادگاه بین‌المللی شبیه آنچه که نازی‌ها را در نورنبرگ در 1946 محاکمه کرد در نظر دارید؟
** رئیس مجلس: بعد از آن که عراق به عنوان متجاوز اعلام بشود دادگاه مرضی‌الطرفین را ما قبول داریم.
* سؤال- اکنون با این شرایط، شروط دیگری که ایران دارد مثل بازگشت پناهندگان عراقی به کشورشان که شنیده‌ایم در حدود 300 هزار نفر در ایران هستند. آیا این شرایط با چنان مرحله‌ای به اجرا درمی‌آید؟
** رئیس مجلس: طبعاً ما آن موقع حکم دادگاه را می‌پذیریم. اگر دادگاهی را قبول کردیم آن دادگاه هر چه حکم بدهد قبول می‌کنیم طبیعی است که مردم عراق باید به وطنشان برگردند.
* سؤال- هنگامی که صحبت از تنبیه متجاوز میشود به نظر جنابعالی تنبیه چه شکلی باید داشته باشد. شما مایلید که این تنبیه به چه شکلی باشد؟
** رئیس مجلس: اگر به دادگاه واگذار شد خوب نیست ما قبلا قضاوتی بکنیم. باید منتظر رای دادگاه باشیم.
* سؤال- آیا انتظار دارید که سازمان ملل یک تحریم تسلیحاتی بر ایران وارد سازد؟
** رئیس مجلس: مربوط به سازمان ملل که نیست. در شورای امنیت است که ممکن است چنین چیزی اتفاق بیفتد ولی برای ما زیاد تاثیری نمی‌کند.
* سؤال- بنابراین فکر می‌کنید که ایران می‌تواند بسادگی بر محدودیت‌های تسلیحاتی که بر او تحمیل شده است فائق آید؟
** رئیس مجلس: از اول ما تقریبا از لحاظ تسلیحاتی بایکوت بوده‌ایم یعنی هیچ کس الان در دنیا نیست که بطور رسمی ما از او اسلحه بخریم. ما عمده تسلیحاتمان را خودمان در داخل تامین می‌کنیم. یک مقدار کمی از بازار آزاد می‌گیریم و فکر می‌کنیم این مقدار را همیشه می‌توانیم بگیریم.
* سؤال- آیا گمان نمی‌کنید که یک خطر جدی برخورد عمده در خلیج‌فارس موجود باشد. با توجه به تقویت نیروهای دریایی در خلیج‌فارس که از زمان جنگ جهانی تاکنون بیسابقه بوده است.
** رئیس مجلس: چرا، من فکر می‌کنم چنین خطری وجود دارد چون بالاخره کسانی که کشتی‌هایشان را اینجا فرستادند یک روزی باید به این سؤال جواب بدهند که آمدن این کشتی‌ها چه اثری داشته است. تا بحال که اینها کار زیادی نتوانستند بکنند، اگر راه‌حل این است که عراق شرارت نکند تا خلیج‌فارس امن بشود این نیازی به حضور کشتی‌ها ندارد آنها می‌توانند به عراق فشار بیاورند که شرارت نکند طبعاً ما هم کاری نخواهیم کرد و اگر فرض کنیم آنها نخواهند دست عراق را ببندند یا تشویق کنند عراق را یا فرض کنیم زورشان نمیرسد، عراق خودش عمل میکند، ناامنی در خلیج‌فارس با حضور کشتی‌ها کمتر نمیشود که بیشتر هم خواهد شد آن موقع کسانی که کشتی‌ها را فرستادند شاید وادار بشوند که عکس‌العمل نشان بدهند که در اینصورت به نظر خطر بیشتر خواهد آمد.
* سؤال- ایران در واقع به هرگونه برخوردی که در خلیج‌فارس پیش بیاید چگونه واکنش نشان خواهد داد؟
** رئیس مجلس: این متناسب است با حادثه‌ای که اتفاق می‌افتد. ما برنامه داریم. اگر در همین حد فعلی باشد، عکس‌العمل ما در همین حد خواهد بود. اگر درگیری وسیع‌تری بوجود بیاید ما هم طبعا همان قدر عمل خواهیم کرد. ما بنا نداریم برای بدتر شدن وضع در خلیج‌فارس پیش‌قدم بشویم ولی اگر دیگران پیش‌قدم بشوند ما چاره‌ای نداریم جز اینکه دفاع متناسب با همان وضع بکنیم.
* سؤال- اخیراً جنابعالی در یک سخنرانی فرمودید که سربازان آمریکائی را در تابوت به کشورهایشان بر خواهید گرداند. آیا گمان نمیکنید که برخوردی از آنها به همان میزان که برای دیگر قدرتها خطرناک است برای ایران هم خطرناک خواهد بود؟
** رئیس مجلس: ما که نمی‌خواهیم اینجور باشد. ما گفتیم اگر آنها شروع نکنند ما هم شروع نمیکنیم ولی اگر شروع بکنند چنین اتفاقی خواهد افتاد.
* سؤال- اگر تلاشی از سوی قدرتهای دریائی غربی برای جلوگیری از صدور نفت ایران بعمل آید ایران چگونه واکنش خواهد کرد؟
** رئیس مجلس: اگر چنین اتفاقی بیفتد ما هم جلوی صدور نفت شرکای عراق را خواهیم گرفت.
* سؤال- چگونه این کار را خواهید کرد؟
** رئیس مجلس: ابزارش را داریم.
* سؤال- وضعیت فعلی و مشکلات آن آشکار است. آیا راه‌حلی واقعی برای حل مسئله جنگ که برای همه طرفها قابل قبول باشد وجود دارد؟
** رئیس مجلس: راه‌حلی که ظالم و مظلوم را هر دو را راضی کند در دنیا نیست، اما راه‌حل عادلانه وجود دارد. یعنی اگر بخواهند عدالت را اجرا بکنند ما میگوئیم که عراق بعنوان متجاوز اعلام بشود و این کلید حل مشکل است.
* سؤال- بنظر میرسد که روابط ایران و شوروی در حال بهبود است. از سوی دیگر میدانیم که مسکو بزرگترین تامین‌کننده سلاح برای عراق است این مسئله را چگونه بیان میکنید؟
** رئیس مجلس: ما فکر میکنیم روابط ما با روس‌ها که اگر به حد نصاب مطلوب برسد مسئله اسلحه روس‌ها هم حل میشود بهرحال ما چون همسایه هستیم و با هم مرزهای طولانی داریم دو کشور به این نتیجه رسیدند که نمیتوانیم روابط دوستانه نداشته باشیم.
* سؤال- مسئله صدور نفت ایران از طریق شوروی چه میزان پیشرفت کرده است و چه مقدار نفت قرار است از این طریق صادر شود؟
** رئیس مجلس: پیشرفت، سطح مطلوبی داشته است. ظرفیت لوله هر چه باشد همان است. در حال حاضر ما نمیتوانیم لوله جدیدی به این سرعت تهیه کنیم. از همان لوله موجود با ظرفیت کاملش استفاده خواهیم کرد.
* سؤال- صادرات از چه زمانی شروع خواهد شد؟
** رئیس مجلس: من دقیقا نمیدانم این بستگی به تکمیل خط به شوروی دارد.
* سؤال- شایعات بسیاری در مورد «تری‌ویت» وجود دارد. برخی میگویند که او بزودی آزاد خواهد شد. برخی دیگر میگویند که او دیگر زنده نیست و شایعه دیگر این است که تابوت او را محرمانه به ایران آورده‌اند. با توجه به نفوذ بسیار زیادی که شما در بیروت دارید لطفا در این مورد توضیح بدهید تا وضعیت روشن گردد؟
** رئیس مجلس: من اطلاعم از وضع وی خیلی کم است. تقریبا هیچ اطلاعی در حال حاضر ندارم فقط این قسمتی که گفتند تابوت یا خود وی را به ایران آورده‌اند این دروغ است.
ایران هیچ وقت حاضر نیست گروگانی را تحویل بگیرد و یا تابوتی را تحویل بگیرد. به ما هیچ ارتباطی ندارد و اینکه ایشان در چه وضعی است و دست چه کسی است من نمیدانم.
* سؤال- ما مطلعیم که ایران در آزادی گروگان آلمان غربی در بیروت نقش بسزایی داشته است. آیا گمان میکنید ایران بتواند کاری برای آزادی نماینده خاص اسقف اعظم کانتربری انجام دهد؟
** رئیس مجلس: من شخصا مایل بودم کمکی به آقای «تری‌ویت» بشود به خصوص که ایشان یک روحانی هم هستند. همان اوایل وقتی که این را گفتم سر اسقف کانتربری به من نامه نوشتند که ایشان حاضرند متقابلا برای نجات گروگانهای ما که دست فالانژهای لبنان هستند کمک بکنند.
من هم استقبال کردم. یعنی اگر ایشان کمک میکردند ما هم حاضر بودیم که کمک بکنیم. بعداً قضیه مسکوت ماند. من حدس میزنم که دولت انگلیس به اسقف کانتربری فشار آورده که در این ماجرا دخالت نکند و دیگر با ما تماس نگرفتند که گروگانهای ما در چه وضعی هستند.
یعنی واقعا اگر کسی از نفوذ انگلستان در فالانژها استفاده بکند و گروگانها ما را آزاد نماید من هم حاضر هستم برای آزادی آقای تری‌ویت کمک نمایم.
* سؤال- ممکن است اطلاعات بیشتری در مورد این چهار ایرانی که من نمیدانم دیپلمات هستند یا افرادی عادی و در لبنان به گروگان گرفته شدند در اختیار ما بگذارید؟
** رئیس مجلس: یکی از اینها آقای موسوی کاردار سفارت ما در لبنان بوده است. نفر بعد آقای متوسلیان بود که ایشان هم از مامورهای ما در لبنان بودند.
دو نفر دیگر هم از کارکنان سفارت بودند و اینها را چند سال پیش فالانژها در یک راهی سر یک پست بازرسی بازداشت کردند تا مدتی اطلاع داشتیم که دست آنها بودند بعد از آن دیگر به ما هیچ اطلاعی ندادند.
* سؤال- اگر سر اسقف کانتربری بتواند از طریق تماسهایی که در خاورمیانه دارد اطلاعاتی در مورد این چهار نفر بدست آورد گمان میکنید که آزادی تری‌ویت به سرعت در پی آن حادث شود.
** رئیس مجلس: من به شخصه میتوانم قول بدهم که اقدام میکنم. امیدوارم موثر باشد، البته ما نمیتوانیم نسبت به عملی که دیگران باید انجام بدهند تعهد بدهیم ولی من تلاش خودم را انجام میدهم.
* سؤال- مسئله گروگانها در لبنان هم به شما و هم به دیگران آسیب رسانده است آیا در واقع راهی وجود دارد که این مسئله گروگانها و رنج‌هائی که خانواده گروگانها تحمل میکنند چه در ایران و چه در بریتانیا و چه در آمریکا کاهش یابد؟
** رئیس مجلس: این مطلب دو سه طرف دارد. یک طرف آن مردم لبنان هستند که من فکر میکنم که فشارهائی که اسرائیل بر روی مردم لبنان می‌آورد و مردم لبنان عمدتاً اینها را از چشم آمریکائیها و انگلیسی‌ها می‌بینند چون آنها حامی اسرائیل هستند طبعا این عکس‌العمل طبیعی مردم لبنان است. خوب این ریشه کار است و اما اینکه ما چقدر میتوانیم کمک بکنیم مساله دیگری است ما تا حدودی میتوانیم، همه این گروگانها معلوم نیست دست مسلمانهای طرفدار ما باشند.
ما هم نمیدانیم اینها کی هستند و کجا میتوانند باشند. آن قسمتی که دست طرفداران ما باشد ما روی آنها نفوذ داریم البته ما دلیلی نمی‌بینیم که مشکلات آمریکائیها یا انگلیسی‌ها را در لبنان حل کنیم در حالیکه آنها با ما خصومت میکنند. ما همیشه گفتیم که اگر آمریکا در عمل حسن‌نیت نشان بدهد ما مایل هستیم که برای کم کردن رنج‌هائی که برای انسانها وجود دارد اقدام کنیم و حالا هم همین حرفمان را تکرار میکنیم.
* سؤال- در گزارشها و در یکی از روزنامه‌های ایران دیده‌ام که ریگان مایل است روابط آمریکا را با ایران تجدید نماید و آماده است که با حضرت آیت‌الله خمینی دیدار نماید و وسیله اجرای عدالت را فراهم نماید. گمان نمیکنید که موقع آن رسیده باشد که جنگ را به گفتگو تبدیل کنید؟
** رئیس مجلس: آقای ریگان در همان مصاحبه خودشان توجه کردند که مشکل چه است. گفتند ایران ما را شیطان می‌داند و ایشان راه‌حل را به اینگونه دیده که شاخ خودش را در زمان ملاقات نشان ندهد ولی ما فکر می‌کنیم شاخ ایشان باید شکسته باشد یعنی وقتی که می‌خواهد ملاقات کند باید اصلا شاخ نداشته باشد، نشان ندادن کافی نیست.
* سؤال- چند هفته پیش در گزارشها دیدیم که میان ایرانیها و اروپائیها ملاقاتی انجام شده است. این مسئله به چه میزان صحیح است؟
** رئیس مجلس: بکلی دروغ است.
* سؤال- 20 نفر آمریکائی و دیگران که در بیروت زندانی هستند به نظر می‌رسد که دوران طولانی داشته باشند، نظر جنابعالی چه می‌باشد؟
** رئیس مجلس: به نظر من راه‌حل وجود دارد. آمریکائیها یا انگلیسی‌ها نمی‌خواهند تسلیم حق بشوند آنها می‌خواهند به مردم لبنان زور بگویند مردم لبنان هم برای دفاع از خودشان همین کار از دستشان برمی‌آید.
* سؤال- احتمالا واکنش ایران به مرگ این همه ایرانی در مراسم حج چه بود؟
** رئیس مجلس: ما ریشه این حادثه را در غرب مخصوصاً آمریکا می‌دانیم ولی واکنش ما هم برنامه‌ریزی شده که در موقع خودش انجام میشود و ما فکر می‌کنیم سعودی‌ها از کاری که کردند پشیمان خواهند شد.