گذری بر زندگی و مبارزات آیتالله صدر
نوزدهم فروردینماه سالروز شهادت جانگداز عالم جلیلالقدر سیدمحمدباقر صدر و خواهر مظلومهاش بنتالهدی میباشد.
در چنین روزی جهان اسلام شاهد جنایتی دیگر از سلسله جنایات رژیم سفاک عراق در جهت هدم و نابودی اسلام و کشتار علمای پاکنهادی که جز اعتلای این آئین الهی را نمیخواستند، بود.
در چنین روزی شهید بزرگوار دیگری به قافله شهدای روحانیت مبارز پیوست و عالم سختکوش و توانائی مزد سالهای دراز رنج و مشقت در راه خدایش را دریافت نمود و با «شهادت» که آرزوی همه اولیاء الهی است به لقاء محبوب شتافت.
آیتالله صدر در شرایطی که موج افکار الحادی روز بروز افزایش یافته و اندیشههای باطل شرقی و غربی در جامعه عراق رونق میگرفت، قیام کرد و با قلم توانایش مباحث سیاسی، اجتماعی، اعتقادی، علمی، فلسفی، فقهی، ادبی، تاریخی و جامعهشناسی اسلام را مطرح نمود و به نسل تشنه حقایق که تحت تاثیر القائات فرهنگ شرق و غرب قرار گرفته بودند و رژیم عراق به این جو دامن میزد، عرضه داشت.
آیتالله صدر که میدانست عامل اصلی همه نابسامانیهای فکری جامعه عراق وجود رژیم منحوس بعثی میباشد در دو جبهه مبارزه علیه این حامیان کفر و الحاد را آغاز کرد. جبهه اول مبارزات علمی، و فرهنگی و تبلیغی بود، و جبهه دوم مبارزه سیاسی و مستقیم او با سردمداران رژیم حاکم بر عراق.
پس از رحلت مرجع عالیقدر مرحوم آیتالله العظمی حکیم، رهبری مبارزات سیاسی با رژیم بعث در شهید آیتالله صدر متمرکز شد.
آیتالله صدر بزودی دست به تشکیل هسته مرکزی نهضت اسلامی در عراق زد و به هدایت و رهبری مردم مسلمان عراق همت گماشت.
مرحوم صدر برای شکلگیری و پیروزی نهضت اسلامی عراق، پیروی کامل از رهبری حضرت امام را واجب میدانست و همگان را به تسلیم در برابر اوامر ایشان دعوت مینمود. یاران و شاگردان او به گرد شمع وجودش پروانهوار حلقه زده بودند و با راهنمائیهای او راه خونین نهضت اسلامی عراق را طی میکردند.
رژیم بعث عراق که به شدت به خوف و هراس افتاده و بیم آن داشت که فعالیتهای ایثارگرانه آیتالله صدر و یارانش منجر به انقلابی در عراق، شبیه به انقلاب اسلامی ایران شود، درصدد سرکوب این حرکت الهی برآمد و با تمام نیرو به میدان آمد تا این جنبش را به ضعف و سکوت کشاند.
رژیم عفلقی ابتدا سعی کرد به یاران آیتالله صدر فشار وارد آورد تا بلکه بدین وسیله به نتیجه مطلوب برسد. او وقتی از فشار و زندان و شکنجه یاران آیتالله صدر بهرهای نبرد لبه تیز مبارزهاش را مستقیما متوجه مرحوم صدر کرد و به منزل این عالم بزرگوار حمله برد و او را دستگیر نمود.
آیتالله صدر در حال کسالت بازداشت میشود و در اثر شدت کسالت به بیمارستان منتقل و تحت نظارت پزشکان درمیآید.
خبر دستگیری آیتالله صدر همهجا میپیچد و موجی از اعتراض و مخالفت را علیه رژیم عراق برمیانگیزد.
علما و مردم مسلمان عراق از همه سو به طرف بیمارستان سرازیر شده و احساسات پاک خویش را نسبت به آیتالله صدر ابراز داشته و شرایط را آنچنان بر بعثیان مزدور سخت و تنگ میسازند که آنها مجبور میشوند پس از درمان کوتاهی در بیمارستان او را آزاد سازند.
پس از مدتی مزدوران رژیم گروهی از علماء و طرفداران شهید صدر را دستگیر میکنند و عدهای از آنان را اعدام نموده عدهای را به زندانهای طویلالمدت محکوم میگردانند.
رژیم بعث علاوه بر اقدام جنایتکارانه فوق برای کنترل و محو اندیشه و فرهنگ اسلامی در جامعه تصمیم میگیرد که آموزش و پرورش عراق را از اندیشههای ناب و حرکتساز اسلامی بیبهره سازد. او برای نیل به این مقصود پلید از همه معلمین و دبیران و استادان دانشگاه و تمام کسانی که در موضوعات آموزشی به فعالیت اشتغال داشتند میخواهد که به عضویت حزب بعث درآیند. در اینجا بود که آیتالله صدر با آگاهی کامل از اهداف پلید رژیم بعثی از این اقدام خائنانه و ضد اسلامی، وارد میدان میشود و شجاعانه فتوای تاریخی خویش در تحریم پیوستن و همکاری با حزب بعث را صادر مینماید و بدینسان ضربه سختی بر پیکره نظام بعث وارد میسازد. رژیم بعث برای تلافی، به دستگیری پیروان و نمایندگان شهید صدر پرداخت، ولی این دستگیریها جز اینکه نهضت اسلامی در عراق را شکوفاتر کند و آیتالله صدر و یارانش را در ادامه راهشان مصممتر گرداند، هیچ نتیجهای برای مزدوران بعث بوجود نیاورد.
دیوانگی و درندگی رژیم بعث وقتی به اوج رسید که بوضوح مشاهده کرد که آیتالله صدر در اوج اقتدار و توانمندی به حمایت و دفاع و تبلیغ انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران میپردازد و همه را دعوت به الگو قرار دادن این انقلاب و نظام مبتنی بر آن میکند.
از جمله حمایتهای شهید صدر که خشم بعثیان را متزاید کرده بود این بود که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران دستور داد تظاهراتی در تائید آن در عراق برپا شود. همچنین او دو پیام یکی به رهبر انقلاب و دیگری به ملت قهرمان ایران به مناسبت پیروزی انقلاب ارسال داشت. شهید صدر در پیامی به علاقهمندان و شاگردانش نیز دستور میدهد همچنان در راه پیروزی انقلاب اسلامی فداکاری کنند، این سخن تاریخی مرحوم صدر خطاب به شاگردان و پیروانش میباشد که:
«ذوبوا فی الامام الخمینی کماذاب هو فی الاسلام: در امام خمینی ذوب شوید، همانگونه که او در اسلام ذوب شده است».
رژیم بعث روزبروز بر فشار علیه آیتالله صدر افزود تا او را از ادامه حمایت از انقلاب اسلامی ایران و تحریک و تهییج مردم مسلمان عراق به پیروی از حرکت خونین مردم مسلمان ایران، باز دارد. حضرت امام پس از اطلاع از فشارهای سخت رژیم بعث علیه آیتالله صدر طی انتشار پیامی از ایشان میخواهند همچنان در سنگر مبارزه با رژیم کافر بعث در نجف اشرف باقی مانده و از آن مکان مقدس به جای دیگری هجرت نکنند. شهید صدر در پاسخ به ندای رهبر اطاعت کامل خویش را ابراز داشته و آمادگیاش را جهت تحمل هرگونه رنج و مشقت در راه خدا اعلام میدارد و همچنان به مبارزه علیه کفار بعثی و شوراندن مردم علیه دستگاه جبار حاکم بر عراق ادامه میدهد.
مقام علمی آیتالله صدر
آیتالله صدر از نبوغ و استعداد سرشاری برخوردار بود، بطوری که در چهارده سالگی موفق به نگارش کتاب «فدک فی التاریخ» میشود و در سن 22 سالگی اولین اثر خویش را در علم اصول تحت عنوان «غایة الفکر فی علم اصول الفقه» منتشر میسازد. آثار مرحوم صدر تحول عظیمی در حوزه علمیه نجف اشرف بوجود آورد. حجتالاسلام سیدمحمدباقر حکیم از شاگردان و یاران نزدیک مرحوم صدر درباره مقام علمی استاد و ارزش آثار او چنین میگوید:
«ایشان سعی کرد که از دو راه یک تغییر بنیادی در روش بررسی مسائل فقه و اصول ایجاد کند: نخست کشف قوانین و اصول تازهای در فقه و اصولی که تاکنون کسی به آنها دست نیافته است و با اندیشههای سنتی رایج اختلاف داشته باشد و در این زمینه میبینیم که ایشان توانستند بیش از شصت قانون را در اصول استنباط کند و آنها را در موارد مختلفی پیاده کند و تطبیق دهد. اما روش دوم ایشان در این زمینه، بر این امر مبتنی بوده است که علاوه بر عمق اندیشههای ایشان و بررسی اصول مسائل فقهی که ویژگی ساختمان فکری ایشان را تشکیل میدهد سعی میکنند که به مسائل فقهی به عنوان مسائل مرتبط با جامعه و با توجه به شرایط حاکم و نه بگونهای جداگانه و فردی بنگرند.ایشان در استنباط مسائل فقهی از احادیث پیامبر و ائمه و همچنین در استقرای اقوال علمای پیشین، همواره سعی داشتهاند دقیقاً شرایط حاکم آن زمان را بررسی کنند و اوضاع موجود را مدنظر داشته باشند و از طریق این بررسی، سرانجام به یک نتیجه فقهی یا اصولی میرسید...»
حجتالاسلام سیدمحمدباقر حکیم پس از اشاره به نقش بنیادین شهید صدر در تحول حوزههای علمیه و نگارش کتب گوناگون در بوجود آوردن این تحول، به نقش آن شهید در ایجاد تحولات سیاسی در حوزه اشاره میکنند:
«ایشان اعتقاد داشت که حوزه باید مبارزه سیاسی خود را آغاز کند و این خط اصیل اسلام و خط ائمه است و ما باید به دفاع از اسلام و موجودیت آن برخیزیم. ایشان همچنین سعی داشت تا قشر جوان را از انحراف و از افکار وارداتی و غربی بازدارد. وقتی که ایشان تلاشهای سیاسی خود را آغاز کرد و حوزه را در خط اصیل که همان خط ائمه است انداخت، توانست تغییر و دگرگونی مهمی ایجاد کند. از نقاط مثبت این بود که این مبارزه همزمان با مرجعیت مرحوم آیتالله حکیم آغاز شد که ایشان هم معتقد به مبارزه سیاسی و رویارویی با افکار انحرافی وارداتی بوده است. این دگرگونی را در سه مرحله میتوان مشخص کرد:
1ـ جلب عناصر جوان و فعال به حوزه علمیه، به ویژه از مناطق عربی مانند لبنان و عراق و جاهای دیگر که ایجاد تغییر از طریق آنها و تربیت پرورش این قشر در این جهت مطلوب امکانپذیر میگردید.
2ـ قدم دوم، یاری مرجعیت دینی حوزه بود که آگاهی بخشیدن به این قشر جوان و آماده ساختن آنها برای درگیر شدن در مبارزات سیاسی و ارجاع خط اصیل ائمه به حوزه بوده است که رهبری سیاسی را همین خط که در مرجعیت، روحانیون و طلاب دینی نمایان بود، عهدهدار بود.
3ـ برانگیختن روح جهاد و مبارزه و شهادت و ایجاد یک حرکت سیاسی در میان این قشر جوان آماده و مستعد.
عده بسیاری از شاگردان ایشان طوری تربیت شده بودند که همواره آماده هر نوع فداکاری و از خودگذشتگی در راه اسلام و دفاع از آن بودند و تعداد زیادی از آنها در دوران اخیر زندگی شهید صدر به شهادت رسیدند».
آیتالله صدر تألیفات بسیار ارزشمندی از خویش بجا گذاشت که هر کدام به نوبه خود در هدایت جامعه بسوی رشد و تعالی نقشی بس عظیم ایفا نمودند. فلسفتنا و اقتصادنا که هر کدام در دو جلد به زبان فارسی ترجمه شده است، از مهمترین آثار مرحوم صدر به شمار میروند.
کتابهای دیگر شهید صدر عبارتند از:
1ـ غایة الفکر فی علم الاصول
2ـ ماذا تعرف عن الاقتصاد الاسلامی
3ـ الانسان المعاصر و المشکلة الاجتماعیه
4ـ البنک اللاربوی فی الاسلام
5ـ الاسس المنطقیه للاستقراء
6ـ بحوث فی شرح العروه الوثقی
7ـ الفتاوی الواضحه
8ـ منهاج الصالحین و التعلیق علیه
9ـ دروس فی علم الاصول
10ـ مباحث الدلیل اللفظی
11ـ تعارض الدولة الشرعیه
12ـ بحث حول المهدی
13ـ بحث حول الولایه
14ـ المرسل و الرسول و الرساله
15ـ نظرة عامه العبادات
16ـ احکام الحج
17ـ لمحه فقهیه عن دستور الجمهوریة الاسلامیه
18ـ الحریه فی القرآن
19ـ العمل الصالح فی القرآن
20ـ التشیع و الاسلام
21ـ مقدمات فی التفسیر الموضوعی للقرآن
22ـ منابع القدرة فی الدولة الاسلامیه
و...
فعالیتهای پیگیر و دامنهدار این عالم مجاهد همچنان ادامه داشت و بعثیون کافر موجودیت سراسر کفر و نفاق و فساد خویش را با وجود مرحوم صدر و خواهر فاضل او شهید بنتالهدی صدر در خطر میدیدند.
سرانجام فرزندان شیطان تصمیم گرفتند این دو شعله فروزان را که بر سراسر جامعه ظلمتبار عراق مظلوم نور میپاشیدند، خاموش سازند تا دیگر کسی را یارای مخالفت و مبارزه با آنان نباشد.
مزدوران بعثی برای نیل به آمال پلید خویش آیتالله صدر و خواهر مظلومهاش را دستگیر میکنند و به زندان میافکنند. این دو خواهر و برادر بزرگوار سرانجام پس از بارها شکنجه و آزار در زندان بعثیون، توسط این دژخیمان خونخوار به شهادت میرسند و با روئی سپید و کارنامهای مملو از عمل صالح و جهاد و مبارزه بیامان در راه خدا، معبودشان را ملاقات میکنند و در جوار رحمتش آرام میگیرند.
روحشان شاد و راهشان پر رهرو باد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
