بررسی آخرین تحولات هستهای (قسمت سوم)
اکبری کارشناس مسائل هستهای، رویکرد غرب برای جلب معاضدت امنیتی ایران را اشتباه دانست و گفت: این معاضدت نوعی فرآیند تدریجی در حوزه امنیتی است که همچون "فنری فشرده" دارای "پتانسیلی بزرگ" است که امروز به نقطه رهایی رسیده و طبعا باید از این فرصت استفاده کنیم.
دکتر علیرضا اکبری، کارشناس مسائل هستهای و معاون وزیر دفاع سابق کشورمان در گفتگو با خبرنگار مهر، ضمن تحلیل شرایط کنونی حاکم بر مسئله هستهای کشورمان، اظهار داشت: به اعتقاد من شرایط ما در بحث هستهای در مقطع ماه گذشته و ماه جاری نسبت به ماههای قبل از آن یعنی دوران صدور قطعنامههای 1737 و 1747 تغییر یافته است.
وی با اشاره به این که منظور از شرایط، شرایط محیط بر تمام طرفهای موضوع هستهای ایران است، افزود: نظر من درباره تغییر شرایط به این نکته باز میگردد که اعتقاد دارم اساسا توانمندی صلحآمیز هستهای ایران، مسئله اصلی و محوری طرفهای مقابل ما نیست و در یک کلام، مشکل اساسی غرب به هستهای شدن ایران باز نمیگردد.
این کارشناس مسائل هستهای ادامه داد: در واقع امروز غرب با مشکلات بزرگتری مواجه است که حل و فصل آنها به مراتب عمیق تر و مهم تر از مسئله هستهای ایران است؛ جنس این مشکلات عموما امنیتی است و مشکل اساسی آنها هم این است که برای مواجهه، کنترل یا تعامل با این جریانهای ناشناخته و نو پدیدار شده امنیتی که میتواند آنها را به طور جدی به زحمت بیاندازد، آمادگی کافی ندارند.
اکبری همچنین گفت: اتفاقا همین مشکلات، موضوعاتی هستند که ایران به مراتب راحت تر از غرب میتواند در مدیریت، کنترل و مهار آنها موثر واقع شود؛ به این لحاظ غرب به معاضدت امنیتی ایران در این چارچوب نیاز دارد اما در این خصوص نه ایالات متحده، نه اروپا و نه سایر طرفها هنوز نتوانستهاند ظرفیت لازم و کافی را برای این منظور ایجاد کنند.
معاون وزیر دفاع سابق کشورمان در ادامه اظهار داشت: در حقیقت غرب هنوز نتوانسته زمینههای "تعامل امنیتی" در زمینه مسایل منطقهای را با ایران فراهم کند و بنابراین بر آن شدهاند تا از طریق اجبار و از موضع قدرت از معاضدت ایران بهره برداری کنند و لذا مسئله هستهای ایران را در مقطع کنونی به عنوان عاملی جهت وجه المصالحه این معاضدت مطرح میکنند.
وی افزود: بنابر آنچه ذکر شد شرایط کنونی، شرایطی است که غرب از یک طرف نیازمند معاضدت امنیتی ایران بوده و از طرف دیگر هنوز راههای استفاده از این معاضدت ایران با راهکارهای مثبت را نیاموخته است؛ به نظرم تا کنون بنیانهای لازم و کافی برای اداره دیپلماتیک مسئله هستهای در هیچ کدام از طرفین موضوع به خوبی سازمان نیافته است.
این کارشناس مسائل هستهای با بیان اینکه نحوه اداره غلط روند تحولات هستهای از جانب دو طرف موضوع، این روند را فرسایشی کرده است، ادامه داد: تاکنون دو طرف موضوع هستهای را در بستری فرسایشی اداره کردهاند و همان قواعد حاکم بر شرایط پیشین تقریبا فعلا هم جاری است.
اکبری همچنین خاطرنشان کرد: موضوع هستهای به خودی خود در زمان حدفاصل سالهای 2002 تا 2005، موضوعی محوری و مستقل در مناسبات ایران با غرب بود اما از سال 2005 به این سو، این مسئله به موضوعی ثانوی تبدیل شد تا اینکه نهایتا پس از 28 سال گفتگو و ملاقاتی بین نمایندگان ایران و آمریکا با موضوع عراق انجام شد و پس از آن هم طرفهای مختلف نه طرح بلکه ایدههای مختلفی را برای حل موضوع هستهای ارائه کردهاند .
معاون وزیر دفاع سابق کشورمان همچنین گفت: البته هیچیک از ایدههای مذکور ظرفیت لازم برای تبدیل شدن به یک طرح را نداشتهاند ؛ ضمن آنکه طرحهایی که از سوی ایران هم به طرف مقابل ارائه شده، طرحهایی جامع، کامل و به نحو مقتضی نافذ و فصل کننده نبودهاند .
وی با اشاره به موضع اخیر دبیر شورای عالی امنیت ملی مبنی بر عقلانی شدن شرایط کنونی حاکم بر مسئله هستهای، اظهار داشت: به نظر میرسد یکی از عواملی که شرایط کنونی را عاقلانه جلوه میدهد، نیاز غرب به معاضدت امنیتی ایران است که او را مجبور ساخته تا از تبختر و تفرعون گذشته خود نسبت به حقوق هستهای ایران عقبنشینی کرده و به بیانی عاقلانهتر فکر کنند.
این کارشناس مسائل هستهای تاکید کرد: توجه داشته باشید که فرآیندهای سیاسی و امنیتی در سطوح کلان یعنی عرصه منطقهای یا بینالمللی، هر قدر هم که سریع باشند، تابع تدریج (درجه بندی) هستند و باید به مراتب تکمیل شوند؛ به عنوان مثال نشانههای اولیه نیاز آمریکا به این معاضدت ایران در گزارش بیکر - همیلتون نمایان گشت.
اکبری افزود: به هر حال این فرآیندهای تدریجی در حوزه امنیتی، زمانی مانند یک "فنر فشرده" دارای انرژی تجمیع یافتهای شده و پتانسیلی بزرگ را ایجاد میکنند؛ این فنر به هر صورت زمانی رها خواهد شد و ما امروز به نقطه رهایی این پتانسیل فشرده که از شرایط امنیتی منطقه نشات میگیرد، رسیدهایم.
معاون وزیر دفاع سابق کشورمان تصریح کرد: آنچه که در شرایط فعلی به عنوان جمهوری اسلامی ایران باید درک کنیم این است که این فرصت گذراست و از دست دادن آن غیرقابل جبران خواهد بود چرا که ممکن است شرایط در آینده نزدیک به گونهای شود که معاضدت امنیتی ایران چندان اثر کنونی خود را نداشته باشد.
وی نکته دیگری که میتواند از عوامل "عاقلانه تر شدن" شرایط کنونی حاکم بر مسئله هستهای کشورمان تلقی گردد، را آرایش جدید عوامل موثر در گروه موسوم به 1+5 دانست و ادامه داد: همان طور که مشخص است امروز آرایش طرفهای موثر در گروه 1+5 تغییراتی کرده و ما در حال حاضر در کشورهای اروپایی، طرفهایی را داریم که جای خود را با کشورهای دیگر عوض کردهاند .
این کارشناس مسائل هستهای همچنین گفت: به عنوان مثال، امروز موضع آلمان نسبت به دو یا چهار ماه گذشته تغییر کرده و رویکرد برلین به حل و فصل مذاکراتی موضوع هستهای مثبت تر شده است؛ انگلیس با تغییر تیم اصلی، به نوعی در حال تحول مواضعاش است، روسیه به دلیل مواجهه با پیشرفت ایران در جمع بندی مباحث با غرب از سویی و برخی مسایل استراتژیک خود با غرب با نوعی پارادوکس مواجه شده اما در سطح رئیس جمهور از حل صلحآمیز موضوع حمایت میکند و ادبیات واشنگتن نیز در این خصوص نسبت به گذشته نه چندان دور تغییرات آشکاری کرده است.
اکبری ادامه داد: شاید نشانههای مذکور را بتوان از جمله عواملی دانست که لاریجانی با اتکا به آنها، از عقلانیت غرب سخن میگوید و البته نباید یادمان برود که اگر چه لاریجانی یک فیلسوف است اما امروز در کسوت یک دیپلمات حاضر شده و سخنان او را میتوان به لحاظ دیپلماتیک هم تفسیر نمود.
معاون وزیر دفاع سابق کشورمان در خصوص احتمال انجام اقدام نظامی علیه کشورمان در کوتاه مدت، افزود: به نظرم در حال حاضر، عوامل دیگر و احتمالهای نرم تر با شدت بیشتری نسبت به این گزینه مطرح هستند؛ امروز تنها گزینهای که هیچ کدام از طرفها نیازی به آن ندارند، برخورد سخت با ایران است و اینکه شرایط کنونی بیشتر به سمت معاضدت است تا تقابل نکته بسیار مهمیاست.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
