کمیته سه نفره اصولگرایان در بن‌بست

 محمد مرتضوی
وحدت در جریان اصولگرا، این روزها یکی از دغدغده‌های اساسی این جناح سیاسی است. اگرچه فعلا به دلیل وقایعی که دولت با آن درگیر بود، از ماجرای مصلحی در وزارت اطلاعات تا حواشی ادغامهای دولت، موضوع همگرایی اصولگرایان برای رسیدن به لیست واحد در انتخابات مجلس به حاشیه رفته، اما بزرگان این جناح به هر دری میزنند تا به مدلی برای وحدت برسند.
وحدتی که اینک با توجه به مسایلی که در دولت رخ داد، وارد مرحله جدیدی شده و مشخص نیست به چه نتایجی برسد.
پیش از این، یعنی تا پیش از پیروزی احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری دوره نهم، اردوگاه راست از مدل مشخصی یعنی شورای هماهنگی نیروهای انقلاب بهره میبرد، اما پس از انتخابات ریاست جمهوری بازی در این جناح متفاوت شد و قواعد ریش سفیدی عملا کنار گذاشته شد. به نحوی که گروههای مختلف اصولگرا حتی برای تصمیم گیری هم سهم خواهی کردند تا بدین ترتیب حامیان دولت هم به عنوان بخشی از جریان اصولگرا رسمیت بگیرند و تلاش کنند تصمیم گیری در جناح راست را نیز مدیریت کنند.
با همه این تفاسیر، استارت وحدت در اصولگرایان برای انتخابات مجلس نهم، 7 آبان 89 به صورت رسمی با حضور عسگراولادی، حداد عادل و ولایتی و جمعی دیگر از اصولگرایان در دفتر احمدی نژاد کلید خورد. اقدامی که این روزها گویا به بن بست رسیده و دیدگاههای مختلفی در خصوص این کمیته از دل این جناح بیرون میآید. برخی این کمیته را متعلق به دولت می دانند، برخی جامعتین را مرجع تصمیم گیری برای وحدت معرفی میکنند و برخی دیگر نیز پس از اخباری که در خصوص شائبه دخالت برخی یاران دولت منتشر شده، عملا پایان کمیته 3 نفره را اعلام کردند و تلاش برای یافتن راهی جدید را با گزینشی جدید در این جناح پیشنهاد دادند.
در این میان پیش از اینکه بحث توقف و تکذیب توقف فعالیت این کمیته مطرح شود، لیست 13 نفره نیز توسط این کمیته به احمدی نژاد ارائه شد تا رییس دولت در نهایت 9 نفر را انتخاب کند تا کار وحدت را به پیش ببرند که عملا این لیست 13 نفره نیز در دفتر احمدی نژاد بدون جواب مانده است. باید دید در روزهای آینده، چه خبرهایی از نشست جامعتین که گویا می کوشند مدیریت این اردوگاه را عهده دار شوند بیرون میآید. آیا اصولگرایان به مدلی برای رسیدن به وحدت میرسند؟ این سوالی است که با تردیدهای بسیاری همراه است.
انتقاد از همان ابتدای راه
همانطور که اشاره شد کمیته سه نفره از بین کمیته 30 نفره ا ی انتخاب شد که به دیدار احمدی نژاد رفته بودند تا وحدت بین اصولگراها را بیشتر کنند، برای این کمیته اکنون سرنوشت های متفاوتی را می توان تصور کرد.
اویل آبان ماه 1389 بعد از دغدغه هایی که جریان های اصولگرا برای انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی داشتند، کمیته ای 30 نفره از چهره های سیاسی اصولگرا با رئیس جمهور دیدار کردند.
در این نشست علاوه بر چهره هایی که علی رغم دعوت به جلسه نیامده بودند شخصیت هایی نظیر غلامعلی حداد عادل،علی اکبر ولایتی،محمدرضا باهنر، علی لاریجانی، حسین فدایی، عزت الله ضرغامی، حبیب الله عسگر اولادی، علی اکبرابوترابی، علیرضا زاکانی، مهرداد بذرپاش، مجتبی ثمرههاشمی، محمد فروزنده، محمد رضا آشتیانی، بیژن ذبیحی، محمد رضا میرتاج الدینی، مرتضی آقا تهرانی، مهدی کوچک زاده، حمید رسایی، علی اصغر زارعی، محمد رضا رحیمی، مسعود زریبافان، ابراهیم عزیزی، حمیدرضاحاج بابایی، صادق محصولی، اسدالله بادامچیان، محمد نبی حبیبی، محسن کوهکن و حیدر مصلحی حضور داشتند.
بعد از این نشست 30 نفره بود که کمیته ای سه نفره متشکل از عسگراولادی، ولایتی و حداد عادل مامور شدند تا دیدارهایی را با رئیس جمهورداشته باشند و وی را در جریان روند امور قرار دهند.
این جلسه علاوه بر اینکه توانست احمدی نژاد را از عدم اعتقاد به کار تشکیلاتی تا حدودی تبرئه کند نقطه شروعی برای ادامه گفتمان اتحاد اصولگرایان در آینده شد.
اما بعد از این جلسه انتقاداتی نسبت به ترکیب افراد دعوت شده مطرح شد، مخالفان اظهار می کردند که چرا افرادی نظیر قالیباف، توکلی و رضائی به این جلسه دعوت نشده اند.
عسگراولادی، دبیرکل جبهه پیروان خط امام و رهبری در حاشیه اجلاس سراسری دبیران استان های حزب موتلفه اسلامی به خبرنگاران درباره نسبت این کمیته با جامعتین، گفت که کمیته سه نفره اصولگرایان تابع جامعتین است و در این موضوع فاصله ای وجود ندارد لذا همه برای اتحاد اصولگرایان تلاش می‌کنیم.
دبیرکل حزب موتلفه اسلامی از احزاب عضو جبهه پیروان خط امام و رهبری نیز درباره جامعتین و کمیته سه نفره، اظهار داشت که "اعتقاد دارم میان فعالیتهای کمیته 3 نفره و جامعتین هیچ تعارضی وجود ندارد و از دیدگاه یک فرد مطلع اطمینان می دهم که کارهای کمیته 3 نفره در راستای فعالیت های جامعتین است ".
درباره نقش رئیس جمهوری در روند مذاکرات نیز ولی اسماعیلی، بازرس خانه احزاب و عضو شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین، گفت که مجری انتخابات دولت است و رئیس جمهور بود که جلسه سی نفره را برگزار کرد، ولی وارد کردن وی در انتخابات، ممکن است شبهاتی را در اذهان به وجود آورد.
اما بعد از تعیین شدن کمیته سه نفره این گروه دیدارهای متعددی را داشت و آنها رئیس جمهور را مرتب در جریان روند امور و مذاکرات خود قرار می دادند.
فعالیت کمیته سه نفره بدون حاشیه ادامه داشت تا اینکه 30 فروردین علی اصغر زارعی نماینده مردم تهران در مجلس خبر داد که لیستی 13 نفره به احمدی نژاد از جانب کمیته سه نفره ارائه شده است.
بعد از این خبر زارعی، گمانه زنی ها درباره ترکیب این لیست آغاز و لیست های مختلفی ارائه شد تا اینکه ولی اسماعیلی عضو هیئت رئیسه فراکسیون اصولگرایان مجلس اعلام کرد که اسامی قطعی لیست 13نفره ارائه شده توسط کمیته سه نفره به احمدی نژاد متشکل از آقایان عسگراولادی، حدادعادل، علی اکبر ولایتی، مجتبی ثمرههاشمی، سیدشهاب الدین صدر، سیدمحمدحسن ابوترابی فرد، حسین فدایی، کوهکن، توکلی، چمران، محصولی، باهنر و رضا آشتیانی است.
امیرعلی امیری رییس شورای مرکزی حزب عدالت و توسعه نیز در انتقاد از لیست 13 نفره، گفت که ما به دنبال مجلسی مردمی هستیم و اینکه رییس قوه مجریه بخواهد قوه مقننه ایجاد کند اشکالی است که در انتخابات مجلس هشتم نیز مشاهده شد. وی افزوده بود که اگر دولت یک حزب سیاسی دارد، می تواند درقالب آن در جریان انتخابات حضور داشته باشد، اما اینکه دولت بخواهد به ماهو دولت در صحنه انتخابات ذی نفع باشد درست نیست و مردم وکیل می خواهند نه وکیل الدوله.
اسدالله بادامچیان، عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی نیز در واکنش به ارائه لیست 13نفره به احمدی نژاد، گفته بود که دولت و به خصوص نزدیکان رییس جمهور باید از هرگونه فعالیتی که شائبه تاثیرگذاری در انتخابات مجلس نهم را داشته باشد، پرهیز کنند. اسماعیلی این لیستها را در حالی ارائه کرد که اصولا لیستی به رئیس جمهور ارائه نشده و درباره ترکیب اعضا نیز هنوز اتفاق نظر وجود ندارد.
اما در حالی که عسگراولادی یکی از اعضای کمیته سه نفره در واکنش به انتقاد از کم کاری این کمیته، گفته بود کمیته سه نفره تلاش های خوبی دارد و نتایج آن را در زمان مناسب بیان خواهد کرد، کمال سجادی سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری روز (یکشنبه) اعلام کرد که کمیته سه نفره تا چندی پیش جلسات و فعالیتهای خود را ادامه می داد، اما بعد از رخ دادن ماجرای آقای مصلحی این روند متوقف شده و خبری از ادامه کارهای کمیته در دست ندارم. عشرت شایق، عضو شورای مرکزی جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی در واکنش به این خبر گفت که این کمیته نماینده طیف اصولگراست و آنها نباید جلسات خود را متوقف کنند و از این کمیته انتظار است که جلسات خود را متوقف نکنند. وی افزود که این کمیته باید دو موضوع آسیب شناسی جریان اصولگرایی و قرار دادن منشور اصولگرایی جامعتین به عنوان نقشه راه را در دستور کار خود قرار دهد.
شایق با تاکید بر اینکه کمیته سه نفره نباید منتظر دستور عمل یا اظهار نظر باشند و باید به فعالیت خود ادامه دهند افزود که آنها باید از کوچکترین حرکتی که باعث کاهش پویایی کمیته می شود پرهیز کنند. بهادر ولی زاده نیز در این باره با بیان اینکه خواسته گروه های اصولگراست که این کمیته به فعالیت خود ادامه دهد، گفت "فعالیت کمیته سه نفره متوقف نشده، هرچند ممکن است جلسات آنها کمتر شده باشد ولی این به معنی توقف فعالیت آنها نیست. "
سرنوشت کمیته سه نفره هرچه باشد می تواند نشانگر ساختار جریان سیاسی اصولگرا در ایران نیز باشد، اگر این کمیته نتواند جلسات دیگری را برگزار و اتحاد مورد نظر اصولگرایان را ایجاد کند، امکان عدم وصول به نتیجه مطلوب برای اصولگرایان در انتخابات مجلس دور از ذهن نخواهد بود.
لیست 13 نفره و وابستگی به دولت
همانطور که مطرح شد، لیست 13 نفره به احمدی نژاد ارائه شده که او 9 نفر را انتخاب کند. اما حاشیههای حال حاضر در دولت و همچنین انتقاداتی که برخی اصولگرایان در خصوص عدم دخالت دولت در انتخابات مطرح میکنند سبب شده تا فعلا این لیست به حاشیه برود.
اما به هر حال این چهرههای شاخص اصولگرایان در جلساتی که داشتند اسامی 13 نفر را به رئیس جمهور پیشنهاد کردند تا وی از میان آنها 9 نفر را جهت انتخاب کمیته ای برای تعیین مدل جدید انتخاباتی در راستای وحدت و اتحاد اصولگرایان طراحی کنند.
این موضوع با واکنش و مخالفت برخی از نمایندگان مجلس مواجه شد چرا که آنها معتقدند این روش درستی برای ایجاد وحدت میان اصولگرایان نیست و از آنجا که رئیس جمهور مجری قانون است نباید و نمی تواند در انتخابات دخالت کند تا چه برسد که بخواهد برای وحدت اصولگرایان نظر نهایی بدهد. همچنین رئیس قوه مجریه باید در امر انتخابات بی طرف باشد که این امر بی طرفی رئیس جمهور در انتخابات را نقض میکند.
در جلسه شورای مرکزی جامعه روحانیت که به تازگی برگزار شده درباره همین موضوع نیز بحث و تبادل نظر صورت گرفته است. در این جلسه مقرر شد مباحث مربوط به کمیته سه نفره و لیست 13 نفره اصولگرایی که این روزها در رسانه ها از آن سخن گفته می شود در نشست مشترک جامعتین بررسی شود تا نتایج آن به زودی اعلام شود.
حجت الاسلام احمد سالک، ضمن تشریح مباحث مطرح شده در جلسه شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز گفت: مقرر شد جامعتین (جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم) فعالیت خود را در قالب کمیته های کارشناسی ادامه داده و در شرایط امروز فعالیت بیشتری داشته باشند.
عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز با بیان اینکه محور مذاکرات جامعتین مسئله وحدت در میان اصولگرایان خواهد بود گفت:همچنین مقرر شد مباحث مربوط به کمیته سه نفره و لیست 13 نفره اصولگرایی که این روزها در رسانه ها از آن سخن گفته می شود در نشست مشترک جامعتین بررسی و نتایج آن به زودی اعلام شود.
یکی از مباحثی که درباره کمیته 3 نفره اصولگرایان مطرح می شود وابستگی آن به دولت است. همین موضوع باعث شده است تا برخی از سیاسیون و اعضای طیف اصولگرایی خواهان تجدید نظر درباره لیست 13 نفره ارائه شده از سوی کمیته 3 نفره شوند،اما برخی هم نظری متفاوت دارند.
البته مهدی فضائلی فعال سیاسی و روزنامه نگار، با دفاع از تصمیم کمیته 3نفره برای عدم اطلاع رسانی درباره عملکردشان، بیان داشت: انتصاب این کمیته از جانب دولت و وابستگی آن به دولت را قبول ندارم.
این کارشناس مسائل سیاسی در گفت وگو با فارس، در خصوص عملکرد کمیته 3 نفره اصولگرایان که متشکل از حبیب الله عسگراولادی، علی اکبر ولایتی و غلامعلی حدادعادل است، گفت: این کمیته تاکنون گزارشی ارائه نکرده تا مشخص شود به چه میزان توانسته یا نتوانسته انتظارات اصولگرایان برای وحدت را برآورده کنند.
اما برخی از نمایندگان اصولگرای مجلس معتقدند که نباید به بهانه ایجاد وحدت میان اصولگرایان، رئیس جمهور در امر انتخابات دخالت کرده و یک طرف قضیه انتخابات باشد. نادر قاضی پور نماینده اصولگرای مجلس در این رابطه به سایت جهان گفت: ما بشدت با این مدل برای رسیدن به وحدت مخالفیم و آنرا قبول نداریم.
پرویز سروری دیگر نمایندگان اصولگرای مجلس در این باره گفت: هر چند که صلاح نیست که مجری انتخابات خود یک طرف قضیه انتخابات باشد و در انتخابات دخالت کند اما استدلال بر این است که رئیس جمهور در این موضوع بعنوان "احمدی نژاد به ما هو " نگاه کنیم یعنی به احمدی نژاد نه بعنوان رئیس جمهور بلکه بعنوان یک چهره شاخص اصولگرا نگاه کنیم.
وی افزود: در تعیین مدل اصولگرایی برای وحدت باید از همه ظرفیت های موجود استفاده کرد و همه سلیقهها را در نظر داشت و اگر عده ای میخواستند بدون احمدی نژاد راهکارهای وحدت را طراحی کنند، ممکن بود بخشی از اصولگرایان را از دست بدهند و نتوانند از همه ظرفیتها بهره ببرند.
نماینده تهران اضافه کرد: البته انتظار از رئیس جمهور این است تا اسامی 9 نفر را طوری انتخاب کند که از همه طیفها و گروه ها را شامل شود و بتوان به یک اجماع نهایی دست یافت.
سروری با بیان اینکه اصولگرایان بهتر است تا در انتخابات از مدل مبتنی بر تنازل پیروی کنند، گفت: بر اساس این مدل همه طیفها باید قدری از مطالبات و خواستههای خود بگذرند تا به یک نقطه وحدت برسند. البته مدل مبتنی بر پیروی که بر همراهی دیگر با خود تاکید دارد، یک مدل شکست خورده برای اصولگرایان است.
انتقاد از کمیته سه نفره و خبرهایی از توقف فعالیت
با نظر به اخبار موجود در جناح راست میتوان مطمئن شد که پروژه کمیته سه نفره برای وحدت اصولگرایان عملا با شکست روبرو شده است. چرا که این گروه نتوانست اجماع اولیه حتی در خصوص عملکرد خودشان در جناح راست پدید آورد. اگرچه سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری، در خصوص ادامه کارهای کمیته سه نفره، اظهار داشت: این کمیته متشکل از آقایان حدادعادل، ولایتی و عسگراولادی تا چندی پیش جلسات و فعالیتهای خود را ادامه می دادند، اما بعد از رخ دادن ماجرای آقای مصلحی وزیر اطلاعات این روند متوقف شده و خبری از ادامه کارهای کمیته در دست ندارم، اما حدادعادل عضو کمیته 3 نفره اصولگرایان همچنان تاکید دارد که این کمیته در راستای وحدت اصولگرایان به فعالیت خود ادامه می دهد.
غلامعلی حدادعادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی و عضو کمیته 3 نفره اصولگرایان در گفت وگو با فارس، درباره برخی اظهارنظرها مبنی بر توقف فعالیت های این کمیته تاکید کرد: این کمیته همچنان به فعالیت خود ادامه می دهد و قرار نیست فعالیتش متوقف شود.
هرچند باید منتظر ماند که بالاخره اصولگرایان با این کمیته چه میکنند، اما انتقادات ادامه دارد. در این خصوص یک عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس با بیان اینکه اعضای کمیته 3نفره مورد تایید قاطبه اصولگرایان است، گفت: متاسفانه عملکرد این کمیته تاکنون موفقیت آمیز نبوده است.
حجت الاسلام حسین ابراهیمی که درباره عملکرد کمیته 3نفره وحدت اصولگرایان با خبرنگار فارس گفت وگو می کرد، با بیان اینکه اعضای این کمیته مورد تایید قاطبه اصولگرایان هستند، گفت: متاسفانه عملکرد کمیته 3نفره تاکنون موفقیت آمیز نبوده است.
وی با بیان اینکه کمیته 3نفره باید درباره عملکرد خود به اصولگرایان اطلاع رسانی کند، تصریح کرد: عدم اطلاع رسانی مطلوب کمیته 3نفره به اصولگرایان از جمله انتقادات به این کمیته است; به نظر بنده این نقد به کمیته 3نفره وارد است چراکه در مدت فعالیت چند ماه این کمیته، هیچ گزارشی به اصولگرایان ارائه نشده است. حتی عضو شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین نیز تاکید کرد که با توجه به شرایط فعلی احتمال وحدت و هماهنگی اصولگرایان توسط کمیته 3نفره را بسیار ضعیف میداند و معتقد است که این سه نفر موفق به وحدت اصولگرایان نخواهند شد.
محسن یحیوی در خصوص روند فعالیت کمیته 3 نفره اصولگرایان گفت: بعد از اتفاقات اخیر در کشورمان و احتمال عدم تقید رئیس جمهور به تصمیمات کمیته 3 نفره و محوریت در میان اصولگرایان به نظر میرسد که باید راهکارهای دیگری برای وحدت اصولگرایان اندیشیده شود.وی افزود: هم اکنون ائتلاف جبهه پیروان خط امام و رهبری با محور مشخص و در چارچوب توافقات انجام شده در حال انجام فعالیتهای خود هستند. یحیوی همچنین تاکید کرد که با توجه به شرایط فعلی احتمال وحدت و هماهنگی اصولگرایان توسط کمیته 3 نفره را بسیار ضعیف میدانم و معتقدم که این سه نفر موفق به وحدت اصولگرایان نخواهند شد و دیگر نمی توانند کارآمد باشند.
بدین ترتیب به نظر میرسد باید منتظر مدل تازهای برای وحدت اصولگرایان بود.