موج فتنه از جنگ جمل تا جنگ نرم

رضا جاودان
کتاب "موج فتنه، از جنگ جمل تا جنگ نرم" تالیف احمد حسین شریفی، به اختصار ابعاد مختلف بحث فتنه را با تکیه و تأکید بیشتر بر سخن و سیره امام علی(ع) واکاوی می‌کند. این کتاب در هفت فصل سامان یافته، که فصل اول به بیان مقدمات بحث و مفهوم‌شناسی "فتنه" می‌پردازد. مؤلف محترم، در فصل دوم به توصیف "شرایط و موقعیت‌های فتنه‌خیز" پرداخته است. آگاهی از این شرایط برای تحلیل موقعیت‌های اجتماعی و تشخیص وظیفه عقلی و دینی می‌تواند بسیار مفید باشد، زیرا بسیاری از افراد از روی غفلت در موقعیت‌های فتنه‌خیز گرفتار شده و بدون آنکه بخواهند یا بدانند هیزم آتش فتنه‌گران می‌شوند.
فصل سوم به بررسی بسترهای اجتماعی ایجاد فتنه می‌پردازد. مطالب این فصل برای متصدیان فرهنگی جامعه از این جهت می‌تواند مفید باشد که نشان می‌دهد زنگ‌های خطر فتنه چگونه و چه زمانی به صدا در می‌آیند. از بعدی دیگر، مطالب فصل سوم نشان می‌دهند که برای مبارزه با فتنه از کجا باید شروع کرد. مطالب این فصل مبین آن است که هرگز نباید آثار ظاهری فتنه از قبیل آشوب‌های جزئی و مخالفت‌ها و نافرمانی‌های مدنی در بخش‌های کوچکی از جامعه، ما را از آبشخورهای اصلی فتنه غافل نماید.
نویسنده، در فصل چهارم به شگردها و شیوه‌های فتنه‌گران برای ایجاد فتنه در جامعه اشاره نموده است. این فصل دکترین فتنه و فرمول آن را تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد که فتنه‌گران از چه راه‌ها و به چه شیوه‌هایی کار خود را پیش می‌برند. آشنایی با مطالب این فصل از این جهت هم مفید است که به ما کمک می‌کند آگاهی خود را نسبت به حقیقت بالاتر برده، فریفته ظاهر افراد و شعارهای خوب و جذّاب نشویم.
سطح برخورد خود را با مسائل اجتماعی و سیاسی عقلانی‌تر کرده و از اتخاذ تصمیمات هیجانی و احساسی، که خواسته فتنه‌گران است، خودداری نماییم. نویسنده محترم به برخی از "شگرد های فتنه گران" بدین شرح اشاره می‌نماید: "استفاده از شیوه‌های مبارزه نرم"، "استخدام چهره‌های موجه و مقدس"، "استفاده از شعارهای خوب و جذاب"، "سخن گفتن از اصول متعالی انسانی"، "تحریک احساسات"، "شبهه‌افنکی"، "تفرقه افکنی"، "جلب حمایت‌های خارجی"، "ایجاد سازمان‌های اجتماعی غیر دولتی"، "ایجاد فاصله میان مردم و حکومت"، "درآمیختن حق و باطل".‏
با توجه به آنکه اغلب فتنه‌ها در روزگار امام علی از ناحیه خود مسلمانان و بلکه از ناحیه مبارزان و جهادگران اولیه اسلامی و برخی از صحابه با سابقه پیامبر بود، این سئوال جدّی مطرح می‌شود که چرا و به چه علت چنان افرادی با چنان سوابقی دست به فتنه و فتنه‌گری زدند و شکاف‌های عمیقی در اسلام پدید آوردند؟ پاسخ این سئوال به شکل بنیادین و با تکیه بر کلام امام علی (ع) و با ذکر مستندات تاریخی در فصل پنجم این کتاب تحلیل شده است. البته نه سئوال مطرح شده و نه پاسخ‌های گفته شده، اختصاصی به روزگار امام علی(ع) ندارند و قابل انطباق بر روزگار ما نیز می‌شود.
فصل ششم کتاب به توضیح برخی از پیامدهای مثبت و منفی فتنه می‌پردازد.
نگاه نویسنده، به پیروی از فرهنگ اسلامی، این است که نباید صرفاً به عنوان تهدید با فتنه‌ها برخورد کرد؛ زیرا از زاویه‌ای دیگر، فتنه‌ها فرصتی بی‌نظیر در اختیار جامعه اسلامی قرار می‌دهند.
فرصتی برای شناخت حقیقت و حقیقت‌محوران. فتنه‌ها موجب کنار رفتن پرده نفاق از چهره‌هایی می‌شود که تا قبل از وقوع فتنه هرگز گمان نمی‌رفت چنان افرادی با چنان نیّت‌هایی در صفوف جامعه رخنه کرده باشند.
و نهایتاً واپسین فصل کتاب، به شیوه‌های مبارزه با فتنه می‌پردازد و راه‌های مبارزه کوتاه ‌مدت و بلند مدت با فتنه را تبیین می‌کند.
این فصل می‌تواند برای عموم مردم راهگشای خوبی برای برون رفت از فضای غبارآلود و تاریک فتنه و در امان ماندن از آسیب‌های معنوی و اجتماعی آن باشد. در عین حال، در این فصل، با تکیه بر سخن و سیره امام علی (ع)، راه و روش مبارزه کوتاه مدت و بلند مدت با فتنه و فتنه‌گران به متصدیان فرهنگی و نخبگان علمی جامعه نیز نشان داده می‌شود.
این کتاب به همت انتشارات کانون اندیشه جوان در 192 صفحه به چاپ رسیده است.‏