میراث بزرگ امام خمینی(ره)

سعید سبحانی
گفتمان جمهوری اسلامی ایران در عرصه سیاست خارجی همان گفتمان حضرت امام خمینی(ره) می باشد.گفتمانی که در نقطه مقابل گفتمان کمونیسم و لیبرالیسم قرار دارد و هر دوی این مکاتب را به چالش می کشد.غرب و شرق بارها سعی کرده اند اسلام را به عنوان یک خرده فرهنگ مورد شناسایی قرار دهند تابه این وسیله مانع از تحقق پویایی اسلامی واقعی در بین ملتهای مسلمان و جهانی شدن آن شوند.اما امام خمینی(ره)در سخنان خود از واژه “امت واحده اسلامی”استفاده می کند و با اسلامی که آمریکا سعی در ترسیم آن دارد به مقابله بر می خیزد.پس از فروپاشی کمونیسم نیز جمهوری اسلامی ایران همچنان استقلال خود را از قدرتهای سلطه گر شرقی و غربی حفظ کرده است .به عبارت بهتر،ایستادگی در برابر قدرتهای بزرگ و حفظ استقلال در عرصه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تمییز دهنده کشور اسلامی ما از کشورهای دیگر است.اکثر کشورهای دنیا بنابر ماهیت سیاسی و نوع نظام خود به قدرتهای بزرگ وابستگی دارند اما جمهوری اسلامی ایران وابسته به کشوری دیگر و حیات آن معلول حیات کشوری دیگر نیست.این خود از نقاط افتخار آمیز به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی ایران و استمرار آن است.
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ،ایالات متحده آمریکا خود را تنها ابرقدرت جهان نامید و با استناد به همین لقب ساختگی دخالتی وقیحانه را در امور داخلی مربوط به سایر کشورهای دنیا آغاز نمود.کاخ کرملین نیز ظاهرا پس از فروپاشی کمونیسم و شکست اصلاحات میخائیل گورباچف به لاک لیبرالیستی فرو رفت و دیگر سخنی از جامعه طبقانی و انقلاب کارگری بر زبان نراند اما مقامات روسی هرگز نگذاشتند مرام خطرناک استالینیستی در مسکو رنگ ببازد.در هر صورت جمهوری اسلامی ایران تحولات جاری در نظام بین الملل را به خوبی درک می کند و به خوبی پاسدار میراث امام راحل(ره)در عرصه سیاست خارجی کشور است .
از دیدگاه امام خمینی(ره)، برای رهایی مستضعفین از شرّ فساد و برخورداری از یک زندگی شرافتمندانه انسانی، باید مستضعفین دست در دست یکدیگر داده و قدرت مستکبران را محدود نمایند و در این راه سیاست ایران بر حمایت از آنهاست: جمهوری اسلامی ایران هم در کنار شما و هم در کنار همه مسلمانان، بلکه در کنار همه مستضعفان جهان خواهد بود. و در ارتباط با کمک به نهضت های آزادیبخش جهان می فرمایند: ملت آزاده ایران هم اکنون از ملت های مستضعف جهان در مقابل آنان که منطق شان توپ و تانک و شعارشان سر نیزه است کاملاً پشتیبانی می نماید. ما از تمام نهضت های آزادیبخش در سراسر جهان که در راه خدا و حق و حقیقت و آزادی مبارزه می کنند، پشتیبانی می کنیم. و در جای دیگر درباره حمایت از این جنبش ها تا رسیدن به جامعه آزاد می گویند: من بار دیگر از تمام جنبش های آزادیبخش جهان پشتیبانی می نمایم و امیدوارم تا آنان برای تحقق جامعه آزاد خویش پیروز شوند. امید است دولت اسلامی در مواقع مقتضی به آنان کمک نماید.
رمز پیروزی ملتهای خاورمیانه و دیگر ملت های دنیا از انقلاب اسلامی ایران و الهام گرفتن از آن طی بیش از سه دهه اخیر نیز همین موضوع بوده است.زمانی که تدا اسکاچپل،میشل فوکو و دیگر نظریه پردازها و جامعه شناسان غربی به بررسی ابعاد و ریشه های انقلاب اسلامی ایران پرداختند،در نهایت به یک نقطه مشترک دست یافتند و آن آگاهانه بودن انقلاب اسلامی ایران و تاثیرپذیری آن از مذهب بود.در زمان وقوع انقلاب اسلامی ایران نظر غالب بر این بود که “انقلابها می آیند اما ساخته نمی شوند”.اما وقوع انقلاب اسلامی ایران این نظریه را به طور کامل ابطال نمود.پررنگ بودن خصیصه استقلال در انقلاب اسلامی ایران،متاثر از نگاه متعالی امام راحل(ره)نسبت به قانون قرآنی و اسلامی نفی سبیل بود.در سایه همین نگاه عمیق بود که مرز بین “ابرقدرتها”و”کشورهای معمولی”در سیاست خارجی کشورمان بر هم ریخت و نگاه انسانی -اسلامی جایگزین نگاه ماتریالیستی و ابزارگرایانه در این حوزه شد.اصل استقلال در اندیشه های امام راحل (ره) محلی برای وابستگی ایران اسلامی به بلوک شرق و غرب باقی نگذاشته بود.بی دلیل نبود که در جریان هشت سال دفاع مقدس، فرزندان استالین و جرج واشنگتن تمام قد پشت سر دیکتاتور عراق ایستاده و از سقوط انقلاب و نظام ایران حمایت می کردند.با این حال رزمندگان اسلام که متاثر از ارزش های والای انقلاب اسلامی ایران بودند ضربه سختی به ابرقدرتهای شرق و غرب وارد کرده اند.پررنگ بودن عامل مهم "استقلال"در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران سبب خشم و در عین حال وحشت قدرتهای دنیای امروز شده است.پس از رحلت امام خمینی(ره)،مقام معظم رهبری همواره نسبت به حفظ اصل استقلال در سیاست خارجی کشورمان توجه داشته و راه رهبر کبیر انقلاب اسلامی را بدون کوچکترین وقفه ای ادامه داده اند.در بیانات مقام معظم رهبری هیچ گاه تسلیم در برابر خواسته های غرب و شرق جایگاهی ندارد و همان نگاه متعالی نسبت به استقلال ایران در کلام و رفتار ایشان به چشم می خورد.
این خود از نقاط افتخار انقلاب اسلامی می باشد که رهبران آن هیچ گاه مرعوب قدرتهای بزرگ زمان خود نبوده اند. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در سایه هدایت و نظارت امام راحل(ره) و مقام معظم رهبری طی سالهای پس از انقلاب هیچ گاه از مسیر اصلی خود منحرف نشده است.استقلال،حمایت از مستضعفین،استقلال، صدور انقلاب، اتحاد امت اسلامی، احترام به حقوق متقابل، نفی ظلم، اصل نفی سبیل، روابط حسنه و مسالمت آمیز با دیگران، دفاع از کیان اسلام و مسلمین، سیاست نه شرقی، نه غربی، گسترش روابط بر اساس مبانی اسلامی و انسانی و کمک به نهضت های آزادیبخش این اصول و مبانی را تشکیل می دهد.
علی رغم گذشت بیش از سه دهه از انقلاب اسلامی ایران،هنوز قدرتهای بزرگ در مقابل این انقلاب قرار دارند و به شیوه های مختلف سعی در تحدید جمهوری اسلامی ایران و پیامهای انقلاب سال1357 دارند.از این حیث هیچ گاه نباید تحت تاثیر القائات روشنفکری قرار گرفته و کالبد شکافی قدرتهای بزرگ را متوقف نماییم.
فراموش نکنیم که استراتژی “نه شرقی،نه غربی “ هیچ گاه نباید از قاموس سیاست خارجی کشورمان حذف شود زیرا در این صورت عواقب و تبعات سختی در انتظار ما خواهد بود.