جامعه در حال تغییر آمریکا (بخش دوم)

پروفسور حمید مولانا
بافت اولیه جامعه آمریکا چگونه تغییر کرد و چطور این تغییر به تجزیه طلبی و جنگ های داخلی آمریکا منجر شد که در آن 511/624 سرباز و افسر آمریکائی از ایالات شمالی و جنوبی کشته و 881/475 نفر دیگر مجروح شدند و صدها هزار غیرنظامی آمریکایی براثر بیماری و گرسنگی تلف شدند.
آمریکائی ها همیشه از «استثنایی بودن» خود صحبت کرده و می نویسند ولی امروز این استثنایی بودن، اگرهم درست بود، فقط در دو حوزه قدرت آمریکا مشاهده می شود، یکی تسلیحات نظامی و دیگری ایالات متحده به عنوان بزرگترین و اولین اقتصاد دنیا (اگر منحنی افول اخیر آمریکا را دراین دو حوزه درنظر نگیریم).
مردم آمریکا در 1860 میلادی عقیده داشتند که خوشبخت ترین جمعیت دنیا هستند. اکثر آمریکائی ها در مزارع و نقاط کشاورزی زندگی می کردند و زندگی روزانه آن ها به مراتب بهتر از زندگی اجداد و پدران مهاجران اولیه از انگلیس، اسکاتلند و ایرلند بود. ولی همین مردم یک سال بعد در 1861 میلادی با یکدیگر در افتادند و با جنگ های داخلی فاجعه بزرگی را به وجود آوردند.
آمار صادرات آمریکا به اروپا نشان می دهد که چه اتفاقی افتاد. در سال 1800 میلادی ایالات متحده آمریکا مجموعا پنج میلیون دلار پنبه به دنیا صادر کرده بود که درکل فقط هفت درصد صادرات کشور را تشکیل می داد.
10 سال بعد در 1810 میلادی این رقم سه برابر شد و درسال 1840 صادرات پنبه به 63 میلیون دلار رسید و در آستانه جنگ های داخلی درسال 1860 میلادی به 191 میلیون دلار افزایش یافت.
ایالات جنوبی آمریکا که اغلب مزارع تولید پنبه در آنجا بود به یک امپراتوری پنبه تبدیل شد و چهار میلیون برده سیاه پوست در کاشت و تولید آن کار می کردند. پنبه 57درصد صادرات آمریکا را شامل می شد و به نظر می رسید که بردگی با خوشبختی اهالی جنوب آمریکا که مالک مزارع پنبه بودند رابطه ناگسستنی پیدا کرده است. طبق آمار موجود برده ها 40 تا 50 درصد جمعیت ایالات جنوبی را تشکیل می دادند.
سال های طولانی حراج و خرید و فروش سیاه پوستان قاره آفریقا به عنوان یک کالای ارزشمند و پربها، رقمی از واردات آمریکا را تشکیل می داد. تجار هلندی و کشتی های بازرگانی آنها اولین گروهی بودند که بومیان قاره آفریقا را به صورت برده درسال 1619 میلادی به صاحبان مزارع کشت تنباکو در آمریکا فروختند. در دهه 1860 میلادی مالکیت بردگی در آمریکا به دو میلیارد دلار آن زمان افزایش یافت. برده ها نه تنها زحمت کشان و کارگران مزارع پنبه جنوب را تشکیل می دادند بلکه خود منبع بزرگ ثروت به شمار می رفتند. هر برده حدود چند هزار دلار معامله می شد و صاحبان کشتزارهای پنبه ایالات جنوبی هر کدام صاحب بین 10 تا چند صدنفر برده بودند. از دیدگاه مالکین، لغو و آزادی بردگی با سقوط یا توسعه اقتصاد جنوب آمریکا رابطه مستقیم پیدا می کرد.
در چهار دهه ای که از جنگ 1812 (میلادی) انگلیس با آمریکا می گذشت، ایالات متحده که از 13 ایالت و مستعمره اولیه تشکیل شده بود، شاهد یک تغییر در جمعیت، اقتصاد، صنعت، کشاورزی، روابط اجتماعی و مرزهای خود بود. جمعیت آمریکا درسال 1815، حدود 4/8 میلیون نفر بود ولی در آستانه جنگ های داخلی درسال 1860 این رقم به 5/31 میلیون نزدیک می شد. آلمانی ها، ایتالیایی ها، فرانسوی ها، و ساکنان اسکاندیناوی مهاجرین جدید ایالات متحده را تشکیل می دادند و بیشتر در ایالات شمالی سکونت داشتند. شمالی ها با استفاده از منابع سرشار موجود بر صنعتی شدن اقتصاد و بازرگانی خود تکیه کردند و با تبدیل طبقه زحمتکشان، برده ها و طبقه زنان به کارگران کارخانجات، ایالات خود را متمایز کردند. با تسخیر و توسعه مرزهای جدید در نیمه قاره شمالی آمریکا، شمار ایالات متحده افزایش یافت ولی سؤال اصلی این بود که آیا ایالات جدیدی که به اتحادیه می پیوندند، اقتصاد صنعتی و لغو بردگی را انتخاب خواهند کرد یا اینکه روش ایالات جنوبی را پذیرفته و تجارت و خرید و فروش برده بین ایالات آزاد خواهد ماند؟ بافت جامعه آمریکا درحال تغییر بود ولی نخبگان آمریکا نمی توانستند خود را با این تغییرات هماهنگ کنند.
بین 1815 الی 1860 میلادی پنج میلیون اروپائی جدید به آمریکا مهاجرت کردند به طوری که در آغاز جنگ های داخلی سه چهارم مهاجران و ساکنان آمریکا که خارج از ممالک متحده متولد شده بودند ایرلندی و آلمانی بودند. در ایالات جنوبی اکثر سفیدپوستان را نژاد انگلوساکسون انگلیسی و اسکاندیناوی و اسکاتلندی تشکیل می دادند. جامعه آمریکا به سه گروه مشخص نژادی تقسیم شده بود. سفیدپوستان اروپائی نژاد، سیاه پوستان برده یا آزاد شده و سرخ پوستان و بومیان اصلی آمریکا که سال ها قبل سرکوب شده و اغلب در چراگاه های خود زندگی می کردند.
گرچه تکنولوژی های جدید ارتباطی مانند توسعه تلگراف، عکاسی، راه آهن و رسانه ها و مطبوعات جمعی به پیشرفت و رواج اقتصادی درهر دو ایالات جنوبی و شمالی کمک می کرد ولی همین وسائل ارتباطی و اطلاعاتی روحیه و طرز تفکر جدیدی در جامعه آمریکا ایجاد کرده بود که سابقا وجود نداشت.
کتاب «کلبه عموتام» که زندگی نامناسب طبقه برده آمریکا را ترسیم کرد و درسال 1852 منتشر گردید ابعاد ظالمانه و ناعادلانه جامعه آن عصر را نشان داد و در چند ماه بیش از 300 هزار نسخه آن به فروش رفت.
طغیان و اعتراضات علیه بردگی و نظام اقتصادی آمریکا شدت یافت. همانطوری که تاریخ نشان داد ایالات متحده برای شناخت بافت جدید جامعه خود در سال های بعد باید متحمل خسارات انسانی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بزرگی می شد.