تخاصم هویتی در جنگ‌های نرم

صاحب نظران معتقدند موضوع جنگ نرم در خاورمیانه ریشه ای تاریخی دارد. در حقیقت اصل سیاست های استعماری دول غرب همواره بر جنگ نرم متمرکز بوده است .از دیرباز چهار کشور کلیدی، ایران ، عربستان، مصر و ترکیه همواره جزء اهداف جنگ نرم در خاورمیانه محسوب می شدند . هدف از جنگ نرم علیه این چهار کشور مهم در منطقه ایجاد حاکمیت غیردینی و ضد اسلامی در این کشور ها بوده است.در واقع مهمترین دلیل غرب برای هجمه های تبلیغاتی حذف اسلام سیاسی و ایجاد یک اسلام آمریکایی در نظام سیاسی این چهار کشور مهم و حیاتی است.به عنوان مثال در ترکیه با ظهور آتاتورک غرب درصدد آن برآمد تا هویت دینی این کشور را از بین ببرد و ترکیه را به یک کشور اروپایی تبدیل کند. البته تا حدودی نیز به موفقیت دست یافت .اما سرانجام مردم ترکیه در انتخابات اخیر با انتخاب حزب عدالت و توسعه حاکمیت اسلامی را دوباره در این کشور زنده کردند و غرب با تمام هزینه های کلان و تلاش طی نیم قرن نتوانست مردم این کشور را از اسلام جدا کند.اوضاع در مصر نیز تقریبا مشابه ترکیه است. از دوران عثمانی ها انگلستان در پی همکاری با پادشاهان محلی برآمد و سرانجام این کشور از عثمانی استقلال یافت . پس از آن نظام مصر در قالب سلطنتی ادامه یافت. اما پس از گذشت چند دهه جمال عبدالناصر با تمسک به ملی گرایی و پان عربیسم و با سیاستهای ضد اسلامی و مبارزه جدی با افکار اخوان المسلمین توانست زمام تحولات مصر را در دست بگیرد.در ایران نیز رضا خان پهلوی رسما آتاتورک را الگوی سیاسی خود قرار داد . البته تفاوت اساسی ایران و ترکیه منوط به اسلام ناب اهل البیت لیهم السلام بود که در جامعه سنتی ایران جایگاه ویژه ای داشت.فرایند حذف اندیشه سیاسی اسلام از ذهن نخبگان سیاسی در جامعه ای که از آموزه های اسلام اهل بیت (ع) پند گرفته است بسیار مشکل است.هدف از جنگ نرم در ایران در زمان پهلوی سکولاریزه کردن هویت ایرانی بود. اما پس از انقلاب و با ایجاد گفتمان اسلامی این هدف غیرمستقیم پیگیری شد.پس از پیروزی انقلاب غرب طی سه دهه همواره سعی داشته تا با استفاده از برخی از عناصر واداده انقلابی و حتی در چارچوب گفتمان به ظاهر اسلامی بحث سکولاریزه کردن هویت ایران را پیگیری کند.البته باید دانست که بخشی از جنگ نرم دشمنان نیز به جنگ های هویتی مربوط می شود به این معنا که در این جنگ ها گفتمان های سیاسی سعی می کنند هویت جوامع دیگر را تحت تاثیر قرار دهند .
در واقع از آنجا که میان ساختارها و ارزش های نظام سیاسی با ساختار های هویتی ارتباط وجود دارد ، فروپاشی هویت و مرزهای هویتی در این نوع از منازعه بسیار پیچیده از اهمیت خاصی برخوردار است. منظور از هویت تشخص و هرآن چیزی است که به آن مربوط می شود. بنا بر این هر آنچه معنا دهنده و معرف تشخص انسان ها در سطح فردی و اجتماعی باشد؛ از جمله نظام ارزش ها ‏‎‏‏، تصورات ، تصدیقات، تفکرات ، معتقدات و سبک های زندگی و بیان و ابراز احساسات و حتی سامان حقوقی وسیاسی ، جزئی از هویتشان است. اینکه می گویند انسان همان است که می اندیشد از این باب است. اهمیت هویت ، منابع ،عناصر سازنده و مرزهای آن در این است که حفظ و پاسداشت هویت امروز بسیار بیش از گذشته اهمیت یافته و این به دلیل سرنوشت ساز شدن هویت برای ملت ها است. واکاوی منازعات انسانی حتی انواع سخت و فیزیکی آن نشان می دهد که در تحلیل نهایی برتری جویی های هویتی منشاء بسیاری از آنها است. امروز ارزش ملت ها به هویتی است که از خود به نمایش می گذارند. بنا بر این شاهد رقابت میان هویت های به نمایش گذاشته شده هستیم. بازاری که پدیده هایی همچون جهانی شدن و انقلاب ارتباطات و فراگیر شدن رسانه ها آن را تسهیل کرده است و از آنجا که در این بازار قاعده قهر و تقلب بیش از همسازی و گفتگو تعیین کننده است و از سوی دیگر در این شرایط جنگ سخت هم فاقد کارکردهای گذشته در تحمیل هویت ها است‏ ، شاهد پدیده جنگ نرم یعنی نزاع جهان بینی ها ‏، ایده ها و اندیشه ها، معتقدات، ارزش ها و سبک ها ی زندگی برای این منظور هستیم و به این اعتبار جنگ نرم نه یک توهم بلکه واقعیتی غیر قابل کتمان و انکاراست که به روایتی می توان آن را جنگ هویت ها نامید. ‏‏ از سوی دیگر هویت کارکرد های متنوعی دیگری هم دارد که در جای خود بر اهمیت موضوع می افزاید و آن خاصیت انسجام آفرینی در سطح جمعی است.مادامی که یک هویت منسجم و مشخص در سطح جامعه حکمفرما است انسجام درونی آن جامعه نیز حفظ می گردد. اما اگر هویت جوامعی به هر علتی دستخوش تغییر شود آن گاه حتی سخت افزارهای سیاسی- اجتماعی نیز نمی توانند انسجام درونی جامعه را حفظ کنند و در نهایت و در آتیه آن جوامع دچار تغییرات فرهنگی و سیاسی می گردند. مثالهای متعدد آن در روزگار ما را می توان در انقلابهای مخملی در اروپای شرقی و یا آسیای میانه به خوبی مشاهده کرد. از همین رو است که امروز دشمنان در دهه پایان جنگ تحمیلی به دنبال فتح مرزهای هویتی و اختلال در انسجام درونی جامعه ما هستند. آنان در تلاشند تا به هر نحوی هویت ایرانی- اسلامی کشورمان را تحت تاثیر قرار دهند.‏