نگاهی به عملکرد رسانههای ژاپن در جنگ تحمیلی
م- نقیزاده / استاد دانشگاه میجی گاگو - این، ژاپن
وسائل ارتباط جمعی، منبع بسیار مهمی از اطلاعات هستند که میباید به دانش لازم جهت دستیابی به راهحلهای عادلانه و موثر در زمینه مشکلات داخلی و خارجی منتهی گردند. ولی قبل از آنکه وسائل ارتباط جمعی بتوانند به چنین منبعی مبدل گردند، میباید از چنان استقلال، جهانبینی و احساس مسئولیت و عدالتی برخوردار باشند که عوامل خارجی نظیر جناحبندیها سیاست ابرقدرتها، و یا چشمتنگیهای دیگر نتواند روی تحلیلها و نحوه انعکاس گزارشهای آنها تاثیر بگذارد. وگرنه همین وسائل ارتباط جمعی خود مبدل به مانع اصلی پخش و انتشار حقایق و در نتیجه انبوهی بیش از پیش مشکلات میگردد.
قریب به 8 سال از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران میگذرد. ولی مطبوعات خارجی هنوز قادر به ایفای نقش تاریخی خود در این زمینه نگردیدهاند. بلکه رفتار غیرمسئولانه و گاهی خصمانه آنها منبع اصلی فشارهای بینالمللی علیه ایران گردیده است. در اینجا به طور نمونه به ژاپن که دارای بزرگترین گروه خبرنگاران در ایران است اشاره میگردد.
این کشور در طول جنگهای تحمیلی 14 سالهاش علیه چین و دیگر کشورهای آسیای جنوب شرقی (1931 - 1945) نه تنها از استقرار دفتر نمایندگی مطبوعات خارجی در ژاپن بسختی ممانعت بعمل آورد (بویژه از 1941 الی 1945)، بلکه از خروج ژاپنیها از کشور تحت عنوان مسافرت تفریحی نیز بشدت جلوگیری مینمود. زیرا که به سیستم جنگی تمامعیاری در تمام زمینههای نظامی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، و حتی کشاورزی و مطبوعاتی مبدل گردیده بود.
نقطه مقابل آن در شرایط جنگ تحمیلی فعلی است. زیرا که بدون رودربایستی در و پیکر ایران بروی وسائل ارتباط جمعی خارجی، بویژه ژاپنی، بطور خارقالعادهای باز است. زیرا که بیش از 8 نماینده روزنامهها و تلویزیون ژاپن بطور دائم با دورههای دو ساله در ایران استقرار دارند. علیرغم این آزادی باور نکردنی، وسائل خبری ژاپن در ایران طی 8 سال گذشته حتی یکبار اتفاق نیافتاده است که مقاله، تفسیر، و یا خبری عادلانه در روزنامهها و تلویزیون و رادیو خویش منتشر نمایند. و این در حالیست که این نمایندگان نظیر سران ژاپن در ملاقاتهای خصوصی خود با ایرانیان با خنده و تعظیم به منظور رونق تجاری و بطور ظاهر، از مواضع حقطلبانه ایران دفاع مینمایند. و این بخش مهمی از داستان غمانگیز رفتار غیرمسئولانه نمایندگان خبری ژاپن در رابطه با جنگ تحمیلی است. زیرا که باعث ایجاد افکاری حتی علیه ایران، علیرغم مظلومیتش، در میان مردم عادی ژاپن و سیاستمداران این کشور گردیده است.
داستان بدین جا ختم نمیگردد. در شرایط حضور وسیع و دائمی خبرنگاران ژاپنی در ایران، آنها دسترسی به اطلاعات و اخباری پیدا کردهاند، که نه تنها در جهت دفاع از حقوق عادلانه مردم ایران نیست، بلکه مستقیماً در تضاد با منافع استراتژیک و جنگی ایران محسوب میگردد. فیلمهای خبری که آنها از محل بمبارانها و محل اصابت موشکها و تابلوهای با نام نشان مناطق میگیرند و در رسانههای خبری خود پخش میکنند بیتردید از چشم ماموران سفارت عراق در توکیو پوشیده نمیماند. طرحهائی که آنها از محل اصابت موشکها و مناطق استراتژیک ایران، نظیر دفتر نخستوزیری و ساختمان ریاست جمهوری در روزنامههایشان منتشر میکنند، اطلاعات بسیار گرانبهائی است که از طریق وسائل ارتباط جمعی ژاپن در اختیار دشمن قرار میگیرد.
تماس مستقیم نمایندگان شرکتهای ژاپنی نظیر کارمندان شرکت میتسوئی و یا ماروبنی، با رادیو تلویزیون و روزنامههای این کشور و اظهارنظرهای حاکی از اضطراب آنها همراه با بعضی اطلاعات آنها باعث میگردد که اثر حملات ددمنشانه موشکی عراق علیه ایران در ژاپن به چندین برابر خود در انظار مردم و سران این کشور جلوه نماید. و همین امر وسیلهای برای توهم ضعف ایران و در نتیجه فشار بیشتر به مقامات ایران برای پذیرش صلح تحمیلی گردد.
مقالات خبری همراه با عکس تحت عنوان «فرار ژاپنیها از تهران»، بخصوص در حملات موشکی اخیر، و مصاحبه خبرنگاران ژاپنی در تهران با این «فراریان» که اولین گروه آنها را کارمندان ژاپنی پتروشیمی ایران ـ میتسوئی تشکیل میدهند، و از 6 صبح الی نیمه شب بیش از 20 بار از 6 فرستنده تلویزیونی و حداقل در 5 روزنامه سراسری منتشر میگردد چنان با التهاب و شوری منعکس میگردد که گوینده خبر را از طرفی به اظهار همدردی با ژاپنیهای مقیم تهران وا میدارد، و از سوی دیگر تهران را جهنمی سوزان در مقابل بهشت برین بغداد! نشان میدهد. گویندگان این اخبار با اشاره کوتاهی به تعداد تلفات، بلافاصله به اوضاع جانی و مالی ژاپنیهای مقیم تهران میپردازند و از دولت ایران میخواهند که در حفظ جان و مال ژاپنیها از هیچ کوشش فروگذاری ننماید.
فیلمهائی که ژاپنیها از زندگی در اطاقهای در بسته با نور کم در تهران و در تلویزیونهای نظیر NHK نشان میدهند، بیتردید باعث دلهره بیش از پیش مردم ژاپن گردیده و روی تصمیمگیریهای هیئت حاکمه ژاپن برای فشار بیشتر بر ایران تاثیر فراوان دارد. خبرهای مربوط به حملات موشکی دو طرف، غالبا با تیتر بزرگ «حملات موشکی عراق علیه ایران» آغاز میگردد، و در پایان همین خبر به حملات موشکی و یا هوائی ایران علیه مراکز عراق اشاره میگردد. این طرز انعکاس خبر در ژاپن باعث گردیده است که مردم و سران ژاپن که کمتر دسترسی به اطلاعات و اخبار مربوط به زبونی و درماندگی عراق دارند (جز فیلمهای نمایشی ساخته رژیم عراق) رژیم خونآشام بغداد را رستم دستان و ایران را پهلوان پنبهای در میدان کارزار بپندارند.
تحت شرایط جنگ تحمیلی هر ژاپنی بدون ویزا وارد ایران میگردد. گوئی اینکه عدم نیاز به ویزا عملی متقابل است، ولی ایران تحت شرایط اضطراریست که قابل مقایسه با ژاپن نیست. ایرانشناسان باصطلاح ژاپنی با پول ملت ایران دعوت میگردند تا در مراسم و سالروزهای جنگ شرکت کنند، ولی هیچکدام کوچکترین مقاله و یا اظهارنظری در مورد موضع عادلانه ایران نمینمایند. بلکه بیشتر به بینظمی و یا کثیفی محل اقامتشان میپردازند. اینها همان مگسان گرد شیرینیاند که برای صادرات کالای خود به ایران و حفظ بازار بعد از خاتمه جنگ بدور سفارت جمع گردیدهاند. کراواتهایشان را باز میکنند و اگر ریشی هم در بساط داشته باشند چند روزی نمیتراشند. تا بیشتر مورد اطمینان قرار گیرند و بیش از پیش به پستوی خانه دست یابند.
بر عکس ژاپنیها، با آنکه نماینده خبری ایران در توکیو حضور دارد، تابحال خبر و تحلیل دست اولی که مربوط به ژاپن و موضع این کشور در قبال جنگ تحمیلی باشد از این نمایندگی در مطبوعات ایران منتشر نگردیده است. بلکه دائم ترجمههای مربوط به توفیقهای اقتصادی ژاپن در مطبوعات ایران منتشر و از آن تمجید گردیده است.
در همین رابطه، رژیم عراق بعکس عمل نموده است. برای مثال به هیچیک از نمایندگان خبری ژاپن اجازه اقامت طولانی در عراق نداده است. هرگاه لازم باشد به منظورهای نمایشی رژیم عراق آنها را برای 2 الی 3 روز دعوت مینماید و بلافاصله آنها را اخراج میکند. در حملات موشکی اخیر هیچیک از روزنامهها یا تلویزیونهای ژاپنی فیلمی از محل اصابت موشکهای ایران که همراه با نام و نشان و مشخصات محل باشد پخش نکردند. جز فیلمهائیکه رژیم عراق تهیه کرده بود. و یا گزارشی تحت عنوان «فراریان ژاپنی از بغداد» پخش نگردید. زیرا که رژیم عراق اعلام داشته است که «فراریان» اجازه بازگشت مجدد ندارند. و از طرفی هم به ژاپنیهای مقیم بغداد اجازه نقل مکان داخلی داده نشد. مطبوعات ژاپن این عدم جابجائی را دال بر ثبات و قدرت عراق و در نتیجه امنیت ژاپنیهای مقیم عراق تلقی نمودند.
مطبوعات ژاپن تابحال کمتر اتفاق افتاده است که مقالات تحلیلی در مورد اوضاع اقتصاد نابسامان و جنایات رژیم عراق در روزنامههای خود منتشر نمایند. و یا تلویزیون NHK تفسیری برای اوضاع اقتصادی و سیاسی عراق داشته باشد. در حالیکه از آنجائیکه وسائل خبری ژاپن به همه جای ایران دسترسی دارند مرتبا تحلیلهای اقتصادی سیاسی و نظامی از ایران میکنند و خوراک چرب و نرمی را برای ماموران سفارت عراق در توکیو فراهم میآورند.
عراق به دور نگاهداشتن وسائل خبری ژاپن از اوضاع داخلی خود اکتفا نمینماید. حتی به منظور تحقیق ژاپنیها را راه نمیدهد. بدهیهای خود را مرتبا با زور و واسطه بازی به تعویق میاندازد، و با حملات نمایشی به تاسیسات پتروشیمی ایران ـ ژاپن، از این کشور اخاذیهای اقتصادی و سیاسی میکند. عراق خوب به سرشت ژاپنیها آگاهی دارد. و میداند که ژاپن و ژاپنی از عدالت تصوری ندارد. این روش رژیم عراق در مقابل ژاپن باعث گردیده است که در نظر مردم و هیئت حاکمه این کشور، عراق، علیرغم ضعف و درماندهگی نظامی - اقتصادی، قدرتمند جلوه نماید. و همین امر باعث گردیده است که ژاپن بجای اتخاذ یک موضع عادلانه در مقابل جنگ تحمیلی دائم ضجه آتشبس و صلح تحمیلی میزند.
در پایان باید اضافه نمود که شرایط جنگی، بویژه از نوع تحمیل شده آن نیاز به برقراری سیستم اقتصادی - سیاسی و فرهنگی مناسب خود دارد. زیرا که نمیتوان با ابراز بنائی به کار نجاری رفت. تجربه 8 سال گذشته نشان داده است که حضور دائمی نمایندگان خبری خارجی، بویژه گروه انبوه خبرنگاران ژاپنی در تهران نه تنها کوچکترین کمکی به رسائی ندای حقطلبانه ایران، و واقعیاتهای دردناک جنگ تحمیلی، و تبدیل اینهمه اطلاعات به دانشی لازم جهت دستیابی به راهحل عادلانه جهت حل مشکل جنگ تحمیلی از طرف ژاپن و یا حداقل تصحیح موضع این کشور ننموده است، بلکه وسیلهای برای مخدوش جلوه دادن چهره سیاسی ـ اقتصادی و نظامی ایران و برانگیختن خشم مردم و بعضی مقامات ژاپنی علیه ایران گردیده است. و از سوئی نیز موجب سرازیر شدن اطلاعات ذیقیمت و حیاتی به کشور دشمن گردیده است.
حق نیست که این همه تسهیلات برای ضربه زدن به منافع استراتژیک ایران در اختیار نمایندگان مطبوعات خارجی، از جمله ژاپن قرار گیرد.
مگر آنکه حداقل توقع یعنی رساندن ندای حقطلبانه ملت ایران را برآورده سازند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
