دولت جدید لبنان و چالش‌های فرارو

به گزارش خبرنگار فارس، اندیشکده "کارنگی ایندومنت " در گزارشی به قلم "پاول سالم " دلیل طولانی شدن تشکیل دولت جدید لبنان را نبودن بازیگران عرصه کنونی سیاسی لبنان در یک میدان واحد دانسته و کشیده شدن این فاصله‌ها به داخل دولت را بعید ندانسته است. این نویسنده همچنین اعتقاد دارد که اگرچه میقاتی برای حفظ وجهه مثبت در محافل بین المللی سعی در تعدیل رویکردها و برنامه‌های 8 مارسی‌ها دارد، اما به هرحال دولت جدید دولتی تحت سلطه حزب الله و سوریه است.
"پل سالم " معتقد است که موضوع ارجاع پرونده رفیق حریری به دادگاه‌های بین المللی از جمله مهمترین چالش‌های پیش روی دولت جدید لبنان خواهد بود. وی سعادت دولت جدید لبنان را به شدت در گرو تحولات آینده سوریه می‌داند و در این باره می‌نویسد: "اگر سوریه از ناآرامی‌های اخیر داخلی خود جان سالم به در برده و اوضاع را تحت کنترل در بیاورد، آنگاه می‌توان به ادامه حیات دولت جدید لبنان تا زمان انتخابات آتی پارلمان این کشور در بهار 2013 امیدوار بود. اما اگر به هر نحو، سوریه با بحران بیشتر یا هرگونه تغییر و جابه جایی مواجه شود، مسلما پس لرزه های آن بطور گسترده ای گریبان لبنان را خواهد گرفت و چه بسا منجر به سقوط دولت جدید لبنان شود. "
به اعتقاد نویسنده، ظهور دولت جدید لبنان به نوعی مهر تاییدی بر نفوذ بیشتر حزب الله و به تبع آن نفوذ سوریه و ایران در این کشور است. وی در پایان اظهار می‌دارد که لبنان نباید در نتیجه عملکرد برخی گروه‌ها منزوی شده یا تحت فشار قرار گیرد.
همه بازیگران جدید سیاسی لبنان در یک میدان واحد نیستند و به همین خاطر بود که روند تشکیل دولت جدید با تاخیر انجام گرفت و ممکن است این مسئله به داخل دولت نیز کشیده شود
پس از 5 ماه بلاتکلیفی، سرانجام دولت جدید لبنان در 13 ژوئن سال جاری تشکیل شد. دولت 30 نفره جدید دولتی نیمه ائتلافی با اکثریت 18 کرسی برای ائتلاف 8 مارسی‌ها به رهبری حزب الله است. 12 کرسی دیگر در اختیار وزرای نزدیک به نجیب میقاتی نخست وزیر، میشل سلیمان رئیس جمهور و ولید جنبلاط رهبر سیاسی دروزی‌های لبنان قرار گرفت. همه این بازیگران در یک میدان واحد نیستند و به همین خاطر بود که روند تشکیل دولت جدید با تاخیر انجام گرفت و ممکن است این مسئله به داخل دولت نیز کشیده شود.
اگرچه میقاتی برای حفظ وجهه مثبت در محافل بین المللی سعی در تعدیل رویکردها و برنامه‌های 8 مارسی ها دارد، اما به هرحال دولت جدید دولتی تحت سلطه حزب الله و سوریه است.
سرنوشت نهایی دولت جدید لبنان با تحولات سوریه و چگونگی بقای دولت سوریه در شرایط کنونی این کشور مرتبط است
سرنوشت نهایی دولت جدید لبنان با تحولات سوریه و چگونگی بقای دولت سوریه در شرایط کنونی این کشور مرتبط است. در حال حاضر تشکیل دولت لبنان می‌تواند دورنما و روح زندگی برای نهادهای حکومتی این کشور به ارمغان آورد. بدین صورت که می‌تواند آرامش را برای فصل توریستی تابستان مهیا کند و متعاقبا اقتصاد ضعیف شده لبنان را تقویت سازد. البته از منظر سیاسی، تشکیل دولت جدید به دلیل ورود 14 مارسی‌ها به ورطه مخالفت‌های کلامی می‌تواند مجددا فضای دوقطبی در لبنان بوجود آورد.
سه دلایل طولانی شدن تشکیل دولت جدید لبنان
میقاتی در ماه ژانویه و در پی سقوط دولت اتحاد ملی سعد حریری، مامور تشکیل دولت جدید در لبنان شد. تشکیل دولت مزبور به سه دلیل 5 ماه به طول انجامید:
1- ائتلاف 8 مارس خواستار دوسوم قاطع کرسی‌ها بود، در حالیکه میقاتی اصرار بر حفظ یک سوم کرسی بعلاوه یک جبهه یا سهم برای خود بود. میقاتی با اعطای حق وتو برای میشل سلیمان و جنبلاط در امور اصلی، می‌توانست با 12 کرسی به خواسته خود برسد.
2- ژنرال میشل عون رئیس جریان آزاد ملی-Free Patriotic Movement-گروه مسیحی متحد حزب الله- خواستار در اختیار گیری وزارت‌های کشور و دفاع بود که البته وی تا حدی زیادی نیز به این هدف خود رسید.
3- با آغاز ناآرامی‌ها در سوریه، میقاتی متهم به عدم تعجیل در تشکیل دولت جدید در راستای خرید زمان تا هنگام مشخص شدن سرنوشت سوریه گردید و در این مدت فشارهای شدیدی از جانب 8 مارسی‌ها متحمل شد. سرانجام پیشنهاد نبیه بری رئیس پارلمان لبنان مبنی بر واگذاری 1 کرسی از 6 کرسی شیعیان در کابینه به اهل تسنن چاره ساز شد و موضوع تشکیل دولت را از بن بست خارج کرد. بدین ترتیب، این نخستین بار در دهه‌های اخیر است که تعداد وزرای سنی در کابینه دولت، 7 تن در مقابل 5 وزیر شیعه می‌باشد. هرچند فرمول تقسیم قدرت برای دو طرف به صورت مساوی مورد توافق قرار گرفته است.
میشل عون در دولت جدید لبنان، با داشتن 8 وزیر، بیشترین سهم وزرا را در وزارتخانه های مهم لبنان دارا است
میشل عون در دولت جدید لبنان، با داشتن 8 وزیر بیشترین سهم وزرا را در وزارتخانه های مهمی همچون دادگستری، انرژی و ارتباطات به خود اختصاص داده است. سلیمان فرنجیه رئیس حزب مسیحی مارونی های شمال لبنان و از افراد نزدیک خانواده بشار اسد نیز دو وزارت مهم از جمله وزارت دفاع را در اختیار گرفته است. حزب الله نیز همچنان ترجیح می‌دهد حضوری کم رنگ در این عرصه داشته باشد و برای همین تنها به دو وزارتخانه شامل وزارتخانه غیر مهم کشاورزی بسنده کرده است. جنبش امل لبنان نیز در حال حاضر دو نهاد مهم شامل وزارت امور خارجه و وزارت بهداشت را از آن خود کرده است. وزیر کشور لبنان-که پیش تر افسر بازنشسته امنیت داخلی لبنان بوده-به طور مشترک از جانب ژنرال عون و میشل سلیمان به این وزارتخانه معرفی شده است.
سهم میقاتی از وزارت‌های دولت جدید،6 وزارتخانه بوده است
سهم میقاتی از وزارت‌های دولت جدید،6 وزارتخانه شامل وزارت دارائی، وزارت اقتصاد و تجارت و وزارت آموزش و پرورش بوده است. ولید جنبلاط نیز که با یک چرخش دولت حریری را ساقط کرده و بستر تشکیل دولت جدید را فراهم نمود- به عنوان پاداش -سه وزارتخانه خدمت گرا شامل وزارت امور اجتماعی، وزارت اشتغال عمومی و وزارت امور آوارگان را تحویل گرفته است.
ترکیب جدید دولت لبنان، برآورده کننده همه خواسته‌های میقاتی نیست، اما این ترکیب تنها راه ایجاد توازن قدرت در پارلمان لبنان بوده است
ترکیب جدید دولت لبنان، برآورده کننده همه خواسته‌های میقاتی نیست، اما این ترکیب تنها راه ایجاد توازن قدرت در پارلمان لبنان بوده است. میقاتی اکنون جایگاه مستحکمی در بین طرفداران ژنرال عون نداشته و روابطش با حزب الله و جنبش امل همواره با فراز و نشیب همراه بوده است. در مسایل مهمی همچون موضوع ارجاع پرونده رفیق حریری به دادگاه بین المللی، میقاتی سعی در هدایت رویکردهای دولت جدید - مبنی بر عدم ارجاع و رویکردهای شخصی خود مبنی بر تعامل با محافل بین المللی دارد که تحقق این دو امر بطور همزمان غیر ممکن به نظر می‌رسد. میقاتی همچنین از دو طرف یعنی هم از جانب اعضای وابسته به حزب الله در دولت جدید و افکار عمومی سنی‌ها-که همواره دشمنان حزب الله بوده‌اند- تحت فشار قرار دارد.
دولت کنونی لبنان ممکن است در صورت صحت شایعه ارائه کیفرخواست ویژه در ماه جولای آتی برای رسیدگی به پرونده رفیق حریری، وارد فاز جدیدی از چالش‌ها شود
دولت کنونی لبنان ممکن است در صورت صحت شایعه ارائه کیفرخواست ویژه در ماه جولای آتی برای رسیدگی به پرونده رفیق حریری، وارد فاز جدیدی از چالش‌ها شود. زیرا در صورت صدور کیفر خواست، دولت موظف به دستگیری متهمان خواهد بود و این در حالیست دولت جدید این کار را نخواهد کرد. حتی با فرض عدم صدور کیفرخواست مزبور، دولت میقاتی مجبور به پرداخت غرامت محکمه‌های سالانه خواهد بود که دولت جدید به این کار نیز تن نخواهد داد. با توجه به چنین ناهماهنگی‌هایی درون دولت جدید لبنان، شورای امنیت سازمان ملل دست بکار شده و ابتکار عمل برای حل این مسئله را در دست خواهد گرفت که این موضوع یا منجر به انزواء و فشار بر لبنان خواهد شد یا ما شاهد حضور سایر احزاب برای پرداخت غرامت بدون اعمال فشار بر لبنان خواهیم بود.
سعادت دولت جدید لبنان به شدت در گرو تحولات آینده سوریه قرار دارد
به هر حال سعادت دولت جدید لبنان به شدت در گرو تحولات آینده سوریه قرار دارد. اگر سوریه از ناآرامی‌های اخیر داخلی خود جان سالم به در برده و اوضاع را تحت کنترل در بیاورد، آنگاه می‌توان به ادامه حیات دولت جدید لبنان تا زمان انتخابات آتی پارلمان این کشور در بهار 2013 امیدوار بود. اما اگر به هر نحو، سوریه با بحران بیشتریا هرگونه تغییر و جابه جایی مواجه شود، مسلما پس لرزه های آن بطور گسترده ای گریبان لبنان را خواهد گرفت و چه بسا منجر به سقوط دولت جدید لبنان شود.
حزب‌الله سلطه خود در لبنان را زمانی به اثبات رساند که در می 2008 کرسی ملت را بدست آورد و توانست نظر خود را بر سعد حریری و ائتلاف 14 مارس دیکته کند
البته باید گفت که تشکیل دولت اخیر لبنان به نوعی نشان دهنده تداوم گرایشی است که در سه سال اخیر آغاز شده است. حزب الله سلطه خود در لبنان را زمانی به اثبات رساند که در می 2008 کرسی ملت را بدست آورد و توانست نظر خود را بر سعد حریری و ائتلاف 14 مارس دیکته کند. حزب الله در ژانویه 2011 به این جمع بندی رسید که دیگر نیازی به همکاری با سعد حریری ندارد و بدین ترتیب در صدد اعمال دیگر ابزار نفوذ خود در لبنان برآمد. بر همین اساس، ظهور دولت جدید لبنان به نوعی مهر تاییدی بر نفوذ بیشتر حزب الله و به تبع آن نفوذ سوریه و ایران در این کشور است.
عربستان سعودی از تحولات لبنان ناخرسند بوده و حالا نگرانی‌هایش بیشتر شده است
عربستان سعودی از تحولات لبنان از ماه می 2008 به بعد ناخرسند بوده و حالا نگرانی‌هایش بیشتر شده است. ریاض مشغول ایجاد ثبات در بحرین و سایر کشورهای شورای همکاری خلیج (فارس) است تا مبادا انقلاب‌های دموکراسی گرا به کانال سوئز برسند و بخش شرقی خاورمیانه را آلوده کنند. به همین دلیل از دولت سوریه به رغم داشتن اختلافات با این کشور- مانند تغییر سریع مواضع سوریه علیه قذافی- حمایت می‌کند و فعلاً با دولت طرفدار سوریه در لبنان کنار می‌آید. دولت جدید لبنان در داخل هم با چالش‌های زیادی مواجه است از جمله مدیریت 50 میلیارد دلار بدهی عمومی، اتهام پول شویی علیه حزب الله، اقتصاد متزلزل، کمبود منابع انرژی، شبکه مخابرات سنتی، زیر ساخت های ضعیف و رشد پایین اشتغال. دولت لبنان همچنین باید به استخراج گاز مشترک با اسرائیل، قبرس، مصر، و سایر کشورهایی که قبلاً شروع کرده اند روی آورد. به لحاظ سیاسی بسیاری از سیاستمداران به انتخابات پارلمانی سال 2013 چشم دوخته اند. شانس ائتلاف این دولت به دو چالش انتخاباتی بستگی دارد:اینکه آیا ژنرال عون می‌تواند مجدداً رای مناطق مسیحی نشین را همانند سال‌های 2005 و 2009 از آن خود کند یا نه و اینکه آیا میقاتی و متحدان سنی او می‌توانند لا اقل در شهر تریبلی برنده انتخابات شوند.
دولت جدید لبنان در حال حاضر سلطه حزب الله را در کشور تقویت می‌کند و این حکایت از یک سیاست رقابتی بین این دولت و اپوزیسیون 14 مارس دارد
در حال حاضر، دولت جدید سلطه حزب الله را در کشور تقویت می‌کند و این حکایت از یک سیاست رقابتی بین این دولت و اپوزیسیون 14 مارس دارد. این امر تاثیر منطقه ای ندارد اما از وقایع سوریه متاثر خواهد بود. در سطح داخلی، شکل گیری آن احتمالاً نوعی پویایی را پس از پنج ماه بی دولتی به اقتصاد لبنان تزریق خواهد کرد. به لحاظ سیاسی، اگر از تحولات سوریه تاثیر نپذیرد، منتظر کیفر خواست دادگاه بین المللی و انتخابات پارلمانی سال 2013 خواهد بود.
لبنان نباید در نتیجه عملکرد برخی گروه‌ها-که با زور اسلحه حمایت می‌شوند-منزوی شده یا تحت فشار قرار گیرد
لبنان با سیاست داخلی از هم گسیخته و نفوذ تاثیر خارجی روز افزون سالهاست که دچار مشکل شده است. لااقل در چهار دهه اخیر در بند طوفان‌های درگیری‌های منطقه ای بوده است. همواره در حد فاصل تقابل‌های ایران-اسرائیل و سوریه-اسرائیل قرار گرفته است. به نفع لبنان است که دوستان آن در سرتاسر جهان و در غرب برای وصله کردن خود به دولت جدید تقلا نکنند. مشکلات لبنان عمیق و ریشه دار است و تا یک تحول مهمی در سطح منطقه اتفاق نیفتد، قابل حل نیست. در ضمن، لبنان نباید در نتیجه عملکرد برخی گروه‌ها-که با زور اسلحه حمایت می‌شوند-منزوی شده یا تحت فشار قرار گیرد.