تجلی علم و اخلاق اسلامی در پیام امام

ناظران و مفسران سیاسی، ارسال پیام از سوی رهبر انقلاب اسلامی ایران برای آقای گورباچف را عملی بی‌سابقه و اعجاب‌انگیز و غیر منتظره اما دارای نتایج و تاثیرات مثبت و سازنده توصیف کرده‌اند.
بدون شک، سران و رهبران شوروی نیز چنین حرکتی را پیش‌بینی نکرده و انتظار نمی‌کشیدند و ظواهر امور نشان می‌دهد که از رخداد مهم استقبال کرده و می‌کنند. آنچه انتظار می‌رود اینست که وقتی فتح باب اینچنین بوده است، پاسخگویی و واکنش از سوی مقابل نیز طبیعتا باید همین حد و مرتبه از علو روابط و تعالی در سطح برخوردها را تداوم و استمرار بخشد. زیرا این نخستین باری است که رهبر انقلاب اسلامی ایران مستقیما برای رهبر کشوری دیگر پیام فرستاده و در آن پیام علاوه بر موضوعات سیاسی و اجتماعی، به برخی از مباحث عمیق و عالی دینی و فلسفی که نهایتا در قالب «حکمت متعالیه» متبلور شده و معمولا در عالیترین سطوح فکری و علمی مطرح می‌شود اشاره نموده است.
محتوای نامه و کیفیت ارسال آن خود نوعی حرمت‌گذاری بوده از قدرت منطق و قوت برهان و اطمینان قلبی و نیز از عالیترین مراحل اخلاق و ادب اسلامی و همچنین از سعه‌صدر و جامع‌نگری و بلند‌نظری خاصی که محصول فرهنگ اصیل دینی است و در وجود تربیت‌شدگان این فرهنگ و نمونه‌های عالی و اعلای تعلیم و تربیت الهی تجلی پیدا می‌کند، حکایت می‌نماید.
چنین است که انتظار می‌رود روابط جدید و مناسبات مهمی که پس از یک دوره نسبتا طولانی رکود و سردی با تماس و ارتباط مستقیم رهبر انقلاب ایران و صدر هیات رئیسه شوروی آغاز می‌شود، تاثیرات مثبت و سازنده‌ای را در حل و فصل بسیاری از مسائل و معضلات موجود برجای گذارد. به عنوان مثال به یکی دو مورد می‌توان اشاره کرد و پیدا است که همه‌ موارد به این دو نمونه منحصر نیست.
... مسئله افغانستان یکی از این مسائل است. اگر راستی خروج نیروهای شوروی از افغانستان و مذاکره مستقیم با مجاهدان افغانی کاملا ناشی از واقع‌بینی گورباچف و رهبران شوروی باشد، قاعدتا باید تا مرحله واگذاری کامل حکومت افغانستان به مجاهدین و منتخبین آراء عمومی ادامه پیدا کند. ایران اسلامی و انقلابی نیز در این زمینه و در جهت جلوگیری از دخالت ابرقدرت غرب در حکومت آینده مردم افغانستان قطعا آماده همکاری خواهد بود.
همچنین شوروی در قضیه ایران و عراق و استقرار صلح عادلانه و پایدار می‌تواند نقش سازنده‌ای برعهده گرفته و حتی‌المقدور همه اهرمهای لازم را برای وادار کردن رژیم عراق به پذیرش مفاد قطعنامه شورای امنیت و بازگرداندن نیروهای نظامی به مرزهای بین‌المللی بکار گیرد.
... اینهمه و بسیاری از امور دیگر، انتظاراتی معمول و معقول است و لازمه اثبات حسن نیت و حسن همجواری است.