عراق و کویت باج‌خواهی ارضی

تفسیری از خبرگزاری جمهوری اسلامی
موضوع باج‌خواهی ارضی عراق از کویت که تحت عنوان اختلافات مرزی این دو کشور در محافل سیاسی انعکاس یافته مدتی است در دستور کار حکام عراق قرار گرفته و بخش بزرگی از تلاش‌های آنان برای حفظ قدرت فرسوده‌شان را بخود اختصاص داده است. با اینکه رژیم‌های مختلف حاکم بر عراق از چند دهه گذشته همواره درصدد تملک بخشی از خاک کویت بخصوص جزایر سه‌گانه بوبیان، و ربه و فیله بوده‌اند لیکن رژیم کنونی عراق که پس از گذشت بیش از 4 سال از آغاز تجاوزش به ایران بحرانی‌ترین دوران حاکمیت خود از نظر سیاسی و اقتصادی را می‌گذراند بیش از هر زمان به تملک این جزایر احساس نیاز می‌کند. رژیم بعثی عراق گذشته از فشار خفقان‌آور اقتصادی ناشی از عدم امکان صدور نفت از طریق خلیج‌فارس که متحمل میشود از نقطه‌نظر نظامی نیز در تنگناهای دهشتبازی گرفتار شده است زیرا نیروی دریائی این رژیم در شط‌العرب محصور و در برابر حملات ایران آسیب‌پذیر است.
بدین ترتیب عراق شدیدا علاقمند است که خود را از محدوده شط‌العرب رها کرده و حریم دریائی خود در مجاورت خلیج‌فارس را گسترش دهد و در کنار آن از سواحل جزایر سه‌گانه بعنوان مامنی برای اخفای ناوگان خود بهره گیرد. با این حال نیازهای مبرم سیاسی ‍ـ اقتصادی و نظامی عراق به جزایر مذکور تنها یکی از انگیزه‌های رژیم عراق در تلاش برای تملک این جزایر محسوب میشود. آنچه علاوه بر نیازهای واقعی و شاید بیش از آنها رژیم صدام حسین و شخص وی را به تسلط بر این جزایر سه‌گانه ترغیب می‌کند ماهیت تجاوزکارانه و خوی قلدری صدام حسین و آرزوهای فاشیستی شخص او است.
شیخ‌نشین کویت که سالهاست بخشی از خاک آن مورد باج‌خواهی حکام عراق بوده تاکنون بطرق مختلف با تکیه بر مهارتهای دیپلماتیک و نیز موازنه قدرت منطقه‌ای و بین‌المللی تحت عنوان «اجاره 99 ساله» طفره رود.
این موضوع کویت رژیم عراق را که در شرائط کنونی به ضعف فزاینده‌ای دچار است واداشت تا با جمع‌آوری تمام نیروی برجای مانده خود از ماه گذشته به این طرف دست به اعمال یکسری فشارهای سیاسی و در مواردی نظامی علیه برخی از متحدینش خصوصا کویت بزند. اعمال این فشارها نیز خود به عیان‌ترین شکلی مبین ضعف رژیم عراق و گرایش متحدین این رژیم به دوری از عراق بواسطه همین ضعف شدید است.
افزایش تهدیدات رژیم عراق دولت کویت را بر آن داشت تا سعدعبدالله نخست‌وزیر خود را برای انجام مذاکرات مرزی به بغداد اعزام کند.
پس از این ملاقات گزارشاتی پیرامون توافق کویت و عراق در مورد واگذاری این جزایر به عراق تحت عنوان اجاره انتشار یافت که بنوبه خود عکس‌العمل جمهوری اسلامی و بطور مشخص هشدار آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی را بدنبال داشت.
دولت کویت تحت فشار عراق با تهدید ایران نیز مواجه گشت و با یک مانور زیرکانه از تهدید ایران بعنوان حربه‌ای برای مقاومت در برابر عراق استفاده کرد. البته باید اذعان کرد که هراس کویت یک هراس واقعی است زیرا حکام این شیخ‌نشین آگاهند در صورت دادن اجازه تملک جزایر سه‌گانه و یا هر گونه امتیازی در مورد این جزایر به عراق در گرداب رویاروئی مستقیم با جمهوری اسلامی ایران قرار خواهند گرفت و این سرنوشتی است که این کشور و شرکایش در خلیج فارس به طرق مختلف تلاش کرده‌اند از آن پرهیز کنند هراس کویت دولت این کشور را باتخاذ تصمیماتی برای اثبات تملک این کشور بر جزایر مذکور وا داشت.
در این رابطه وزیر دفاع کویت شخصا در جزیره بوبیان حضور یافت و اخبار مربوط به این حضور به طور وسیعی توسط رسانه‌های کویتی انعکاس یافته و بدنبال آن گزارشاتی از سوی منابع کویتی انتشار یافت مبنی بر اینکه کویت دست به احداث استحکامات نظامی در جزیره بوبیان زده است. حکام رژیم بعث عراق نیز که از اعمال فشارهای اولیه خود نتیجه مطلوبی بدست نیاوردند بنا به گزارش مجله ابزرور دست به یک اقدام نظامی زده و یک واحد مسلح خود را از مرز کویت عبور دادند. اما مقامات کویتی که با گذشت از انتشار اخبار مربوط به واگذاری جزایر به عراق هنوز به غیر از تلاش نافرجام برای دادن اطمینان به ایران در این زمینه اقدام دیگری نکرده و حاضر نشده‌اند این واگذاری را رسما تکذیب کنند این بار بفاصله چند ساعت پس از انتشار این خبر با دست‌پاچگی ورود نیروهای عراق به خاک عراق را تکذیب کردند.
عراق در کنار اعمال اینگونه فشارها به شیوخ کویت به تبع خوی تجاوزکارانه و باج‌خواهانه خود بطرق دیگری نیز این اختلال روانی سیاسی خود را بنمایش گذارد. بنا به گزارشات موثق صدام در تلاش برای اعمال فشار جدیدی بر کویت و شرکایش در خلیج فارس پیش از برگزاری اجلاس سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از مقامات کویتی خواست تا جهت متقاعد ساختن اعضای شورا به پرداخت بدهیهای خارجی 27 میلیارد دلاری عراق تلاش کنند و در عوض عراق وعده داد که این امر موجب تسهیل و تسریع حل مشکلات مرزی عراق و کویت خواهد شد.
این خواسته عراق در حالی عنوان شده است که در بسیاری از گزارشات اقتصادی مجامع بین‌المللی کمک شورا به عراق در طول جنگ تحمیلی بالغ بر 40 میلیارد دلار ذکر شده است اما هنوز اطلاعات دقیقی از اینکه آیا تصمیمی در مورد خواسته عراق در اجلاس سران کشورهای عضو شورای همکاری اتخاذ شده یا نه در دست نیست و این مسئله نیز همانند مسئله واگذاری جزایر سه‌گانه به عراق در پرده ابهام قرار دارد. در هر صورت صحت و سقم واگذاری جزایر سه‌گانه کویت به عراق و یا عبور نیروهای عراقی از مرز کویت تاثیری در این باور که محرک اصلی حرکتهای صدام و هیات حاکمه عراق توسعه‌طلبی، سلطه‌جوئی، باج‌خواهی و رویای ژاندارمی منطقه است، نمی‌گذرد.
حاکمان کشورهای کوچک اما ثروتمند حاشیه جنوبی خلیج فارس با اندکی روشن‌بینی و خرد باید تاکنون دریافته باشند که صلحی که آنها برای دستیابی به آن تلاش یکطرفه و نافرجامی را دنبال میکنند به جان گرفتن موجودی منجر میشود که بیش از همه برای خود آنها خطرناک و زهرآگین است و باید پرسید حاکمانی که حتی در مقابل این موجود در حال احتضار نیز برای مقاومت احتیاج به کمک دارند چگونه خواهند توانست با جان گرفتن صدام و عفالقه تمامیت ارضی کشورهای کوچک و حتی ثروتهایشان را حفظ کنند.