منامه؛ آخرین سپر دفاعی سعودی‌ها

فاطمه صناعی
تحولات بحرین به سمتی پیش می‌رفت که آل خلیفه طرح «هر نفر یک رأی» را بپذیرد، اما عربستان سعودی که از طرح چنین اندیشه‌ای وحشت داشت به محض اطلاع از این جریان، در پوشش کمک به بحرین و با هدف خاموش کردن انقلابیون به این کشور لشکرکشی کرد. برحسب شواهد دیپلمات‌های آل‌سعود به امریکایی‌ها گفته بودند که اگر دموکراسی در بحرین تقویت شود، شیعیان عربستان هم به دنبال دموکراسی راه خواهند افتاد و بعد هم بقیه مردم عربستان با آن همراهی خواهند کرد.
استراتژی حاکمان ریاض در قبال انقلاب‌های عربی از جهات مختلف قابل تأمل است.
دیپلمات‌ها و کارشناسان سیـــــاسی می‌گویند: عربستان در میان تمامی اعضای شورای همکاری خلیج فارس، از همه بیشتر نگران شورش و اعتراض شیعیان است. بحرین از جایگاه ویژه‌ای در استراتژی عربستان برخوردار است زیرا شیعیان این کشور تأثیر فراوانی از بحرینی‌ها می‌گیرند. خروج تظاهرکنندگان در شهرهای شرقی عربستان در روز خشم گواه خوبی برای این موضوع است.
در گزارش حاضر از نگاه دو تن از کارشناسان حوزه بین‌الملل، استراتژی سعودی‌ها در انقلاب‌های خاورمیانه را مورد ارزیابی قرار دادیم.
عربستان با یک تحلیل غلط از خودش در خصوص تحولات بحرین، کشوری اشغالگر را از خود به تصویر کشید.
این نکته را سعدالله زارعی کارشناس امور بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار بین‌الملل روزنامه مطرح کرد و گفت: عربستان فرمولی را پیش روی مردم بحرین و سایر ملت‌ها از جمله ملت عربستان قرار داد که آنها را به فکر استفاده از اهرم نظامی برای پیگیری مطالبات قانونی خودشان سوق می‌‌دهد.
وی با تأکید بر اینکه این انتخاب قطعاً امنیت ملی عربستان را به مخاطره می‌اندازد و آل سعود را دستخوش هرج‌ و مرج‌ها و درگیری‌های مسلحانه می‌کند، اظهار داشت: مسلماً مردم در سطح جهان اسلام خواستار تغییرات مسالمت‌آمیز هستند و رفتار مردم بحرین را هم مسالمت‌آمیز ارزیابی می‌کنند، چرا که هیچ نشانه‌ای تاکنون مبنی بر اینکه بحرینی‌ها‌ از طریق خشونت خواسته‌هایشان را پیگیری کرده‌ باشند، ندارد.
وی با اشاره به وضعیت کنونی بحرین اظهار داشت: آنچه این روزها در بحرین در جریان است، به معنای واقعی کلمه یک نسل‌کشی است که با طرح مشتر‌ک امریکا، آل‌سعود و آل خلیفه به دو صورت کشتار مردم و حبس و دستگیری آنها در حال تحقق است.
به گفته زارعی در بین انقلاب‌هایی که در بین کشورهای عربی اتفاق افتاده، بحرین به عنوان یک مورد استثنا جلوه‌گر شده‌، چرا که در بحرین ما شاهد اشغال نظامی زمینی از سوی کشورهای خارجی هستیم و از طرف دیگر با وجودی که اکثریت مردم با روش مسالمت‌آمیز و نه مسلحانه به صورت یکپارچه در صحنه حضور پیدا کردند، جریان امریکایی به جای اینکه در مقابل اعتراضات و انقلاب مردمی روشی منطقی در پیش گیرند با استفاده از مشت آهنین تلاش می‌کنند تا انقلاب مردمی را خاموش کنند.
این کارشناس ادامه داد: سعودی‌ها و آل‌خلیفه ناخواسته مردم بحرین را از روش مسالمت‌جویانه در پیگیری اهداف خودشان مأیوس می‌کنند و به ناچار آنها را به سمت درگیری‌های خشونت‌آمیز سوق می‌دهند. بر همین اساس باید به رژیم‌های آل سعود و آل خلیفه هشدار داد که اقدامات آنها به مثابه پاشیدن بنزین بر آتش اعتراضات مردمی است و مسلماً از آنجایی که مردم از حق طبیعی خودشان صرف نظر نخواهند کرد، باید گفت که دور جدید برخورد مردم با جریان غاصب آل خلیفه می‌تواند از شکل مسالمت‌آمیز به شکل قهرآمیز سوق پیدا کند.
وی تصریح کرد: این مسئله کاملاً واضح است که اشغالگر نمی‌تواند برای مدت زیادی در کشور اشغالی بماند؛ مخصوصاً وقتی در‌ مقابل ملت یکپارچه باشد.
توسل به تئوری اقدام پیش‌دستانه است
حسین علایی، کارشناس مسائل بین الملل در ارزیابی حضور نظامی عربستان می‌گوید: مداخله سعودی‌ها به منظور سرکوب قیام مردم بحرین نوعی اقدام پیشدستانه برای جلوگیری از بروز اعتراضات مردمی در کشور عربستان تلقی می‌شود.
وی اظهار داشت: دولت عربستان معتقد است به نتیجه رسیدن قیام مردم بحرین موجب تحریک مردم عربستان برای رسیدن به حق شهروندی خواهد شد. بنابراین عربستان بشدت به دنبال سرکوب قیام مردم بحرین است تا مردم کشور عربستان بویژه شیعیان منطقه قنطیف، احصاء و منطقه شرقیه به فکر تکرار قیام مردم بحرین در عربستان نباشند.
وی افزود: بر همین اساس از سال‌های گذشته همیشه عربستان به دنبال گسترش نفوذ خودش در بحرین بوده است و جزیره بحرین را به عنوان بخشی از امنیت ملی خود تلقی می‌کرده است. حدود چند سال پیش بود که عربستان پلی احداث کرد تا بحرین را به عربستان متصل کند.
اکنون هم از طریق این پل بود که نیروهای عربستان وارد بحرین شدند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به نگرانی سعودی‌ها پس از سقوط مبارک گفت: پادشاهی عربستان در تلاش بوده است که وقایع مصر در سایر کشورهای عربی از جمله بحرین تکرار نشود و به نتیجه نرسد. به همین سبب ما ملاحظه می‌کنیم که نیروهای نظامی عربستان پس از قیام مردم بحرین به سرعت با هماهنگی امریکا وارد بحرین شدند و این جزیره را به اشغال نظامی درآوردند.
علایی یادآور شد: عربستان و امارات به طور مرتب از حسنی مبارک دفاع کرده‌اند و اکنون نیز به فکر آن هستند که حسنی مبارک را از مخمصه‌ای که دچار آن شده، نجات دهند. این کارشناس مسائل بین‌الملل با توصیف تفاوت الگوی رفتاری دولت‌های عربی خاطرنشان کرد: معمولاً دولت‌ها برای جلوگیری از قیام ملت‌ها از سرکوب، ایجاد اختناق و زندانی کردن مخالفین سیاسی و فشار مستمر بر مردم استفاده می‌کنند.
وی با اشاره به وضع متفاوت اردن گفت: در اردن مردم ترغیب شدند و به این نتیجه رسیدند؛ به جای اینکه تمرکز اعتراضات را متوجه شخص پادشاه کنند که مشابه بحرین موجب سرکوبی شدید حکومت شد، یک حرکت تدریجی و گام به گام را آغاز کنند تا بتوانند بدون مواجه شدن با سرکوب شدید به بعضی از خواسته‌های خودشان برسند.
این کارشناس تصریح کرد: نکته دیگر اینکه رؤسای برخی کشورها به این نتیجه رسیده‌اند که باید توجه بیشتری به آحاد مردم کنند. همچنان که بعد از قیامی که در بحرین صورت گرفت، پادشاه عربستان تصمیم گرفت 37 میلیون دلار پول را بین مردم خودش تقسیم کند. یا در کویت هم همین طور پول بین مردم تقسیم کردند تا مردم راضی شوند. بنابراین تمام این قیام‌ها دارای نتیجه است. حالا برخی از این نتایج در زمان حال و برخی در زمان آینده قابل مشاهده است.