شمال عراق در سایه - بحران بغداد - واشنگتن

در شرایطی که توجه جهانی به بن‌بست در روابط میان بغداد و سازمان ملل معطوف شده است، کشمکش و درگیری کرد‌های شمال عراق که از نظرها دور مانده، عامل دیگری برای تهدید ثبات منطقه به شمار می‌آید.
به گزارش رویتر از استانبول تحلیل‌گران بر این باورند که درگیری‌های اخیر میان دو گروه نظامی رقیب حاکی از خلاء قدرت در این منطقه است که آن نیز نوبه خود در پی سالها سیاست نامعلوم و متغیر غرب در مورد خود مختاری منطقه کردنشین عراق ایجاد شده است. این منطقه پس از جنگ خلیج فارس در سال 1991 از عراق جدا شد.
این تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که درگیری‌های شمال عراق همچنین ممکن است بهترین فرصت را به صدام برای خنثی کردن تلاش‌هایی بدهد که به رهبری آمریکا (اگر نگوییم برای حذف قدرت و نفوذ وی) حداقل برای تحت کنترل نگاه داشتن آن صورت می‌گیرد.
یک دیپلمات غربی که از نزدیک تحولات شمال عراق را تحت نظارت دارد گفت البته بدترین بخش این سناریو، دخالت قدرت‌های دیگر است. سخنگوی کنگره ملی عراق گفت: «شمال اکنون یک بشکه باروت است.»
نیروهای صدام سال گذشته اعضای این کنگره را از منطقه اخراج کردند.
احزاب عمده کرد با شناخت ظاهری از این خطر هیات‌هایی را به بغداد فرستادند.
شورش بر ضد صدام پس از بحران خلیج‌فارس در شمال این کشور آغاز شد.
سخنگوی این کنگره گفت این گفتگوها حاکی از آن است که صدام اکنون نیز از نفوذ گسترده‌ای در منطقه برخوردار است.
اتکای روزافزون نیروهای حزب دموکرات کردستان به توان نظامی ترکیه مایه نگرانی است.
حزب دموکرات کردستان عراق تجارت پر سود بازار سیاه سیگار و نفت را در دست دارد.
اتحادیه میهنی کردستان رقیب حزب دموکرات برای کسب نفوذ و پول در روزهای اخیر با حملات حزب دموکرات که با حمایت تانک‌های ترکیه صورت گرفت به عقب رانده شده است. تانک‌های ترکیه در این حملات تا حدود سی‌کیلومتری اربیل پیش رفتند.
مفسران می‌گویند حملات ترکیه که به ظاهر برای تعقیب شورشیان حزب کارگران کردستان ترکیه صورت می‌گیرد با هماهنگی کامل فرماندهان حزب دموکرات کردستان بوده است.
این مفسران می‌گویند حملات ترکیه موجب این نگرانی است که آنکارا احتمالا نفوذ به داخل عراق را آسان‌تر از خروج از آن بیابد.
محمدعلی بیراند تحلیل‌گر مسائل سیاسی از ترکیه گفت نامه ترکیه مشخص نیست و ما اکنون درگیر امور داخلی کردستان عراق شده‌ایم.
وی افزوده آنها به حمایت از حزب دموکرات کردستان ادامه می‌دهند ولی چندان خواستار وارد شدن در درگیری‌ها نیستند. اما آنها نمی‌توانند کار زیادی در این زمینه انجام دهند.
اتحادیه میهنی اخیراً شش فروند موشک‌های گراد ساخت شوروی به مقرهای حزب دموکرات شلیک کرد.
گفته می‌شود این موشک‌ها ترکیه را مجبور به ترک حملات فراوان خود با هلیکوپتر به مواضع شورشیان کرده است.
یک خط وجود دارد که حزب دموکرات حتی با کمک‌های ترکیه نیز نمی‌تواند از آن عبور کند.
سخنگوی حزب دموکرات گفت پس از عقب رانده شدن اتحادیه میهنی تا پشت خط آتش‌بس قبلی که ماه گذشته نقض شد، جبهه آرام شده است. نقض آتش‌بس‌هایی که برقرار می‌شود فقط حاکی از بی‌ثباتی ذاتی شمال عراق است.
این بی‌ثباتی از زمان خارج شدن این منطقه از کنترل حکومت صدام به دنبال جنگ خلیج‌فارس بیشتر شده است.
تحلیل‌گران می‌گویند کردها آزادی از سیطره بغداد را به دست آورده‌اند ولی غرب به دلیل نگرانی از مخالفت قدرتهای منطقه‌ای که دارای اقلیت‌های کرد هستند و بویژه ترس از مخالفت ترکیه، از هرگونه اقدامی برای ایجاد یک کشور مستقل کردنشین امتناع ورزید.
تقسیم قدرت که به طور نابرابری در این منطقه صورت گرفته کنترل تجارت مرزی را در اختیار حزب دموکرات کردستان قرار داده است. این حزب روزانه از صد‌ها هزار دلار مالیات و درآمدهای دیگر بهره‌مند است که بخش بزرگ آن برای خرید تسلیحات و جلب وفاداری رهبری دمدمی مزاج قبایل منطقه صرف می‌شود.
هجوم ماه گذشته اتحادیه میهنی که حزب دموکرات با کمک نیروهای ترکیه آن را دفع کرد، آخرین تلاش برای اصلاح این توازن بود.
سخنگوی کنگره ملی عراق گفت حفظ وضع موجود در شمال عراق در شرایطی که بارزانی از تجارت نفتی پول زیادی به دست می‌آورد امکان‌پذیر نیست. در شرایطی که ترکیه از حزب دموکرات حمایت می‌کند و غرب نیز در منطقه حضور ندارد نگرانی مخالفان از آن است که بغداد بتواند بر خصومت‌های دیرینه کردها غالب شود و با میانجی‌گری خود یک صلح دائمی را ایجاد و در پی آن اقتدار و نفوذ خود را مجددا در منطقه برقرار کند.