معمای چالش

گروه سیاسی، اعظم ویسمه: هنوز مدت زیادی از بحث‌ها بر سر برکناری و ابقای حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات در دولت نگذشته که محمود احمدی‌نژاد در دو عرصه دیگر وارد چالش شده است. نامه اخیر محمود احمدی‌نژاد خطاب به وزیرعلوم در مخالفت با بازنشسته کردن و تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها اقدام اخیر رییس‌جمهوری در وارد شدن به حوزه‌ای است که مخالفت شدید علما و روحانیون را در پی داشته است. اختلافات با بخشی از جامعه مذهبی- سیاسی کشور که البته تازگی ندارد و مدت‌هاست رابطه دولت با این جامعه به گرمی گذشته نیست به نحوی که آیت‌الله مصباح یزدی روحانی‌ای که در اوایل سر کار آمدن این دولت «پدر معنوی» این جریان شناخته می‌شد، این روزها نقدهای جدی به دولت دارد و به مناسبت‌های مختلف انتقاداتی را مطرح می‌کند.
مصباح یزدی دیروز در دیدار با جمعی از روحانیون گفته بود: «شاید بعد از گذشت 33 سال از انقلاب اسلامی در رده‌های بالای کشور اعم از روحانی و غیرروحانی کسانی باشند که هنوز ولایت‌فقیه را قبول ندارند.» از سوی دیگر آیت‌الله مکارم شیرازی دیگر مرجعی است که در واکنش به نامه اخیر احمدی‌نژاد آن را «تاسف‌آور» دانسته و گفته است «شنیدن این‌گونه مسایل (نامه رییس‌جمهوری درباره عدم طرح تفکیک جنسیتی) انسان را ناامید می‌کند.» اردیبهشت‌ماه سال 87 بود. داود دانش‌جعفری، وزیر اقتصاد دولت نهم از جمله وزرایی بود که محمود احمدی‌نژاد از کابینه خود کنار گذاشت. دانش‌جعفری در جلسه تودیع و معارفه وزیر اقتصاد به شرح آنچه در دولت در مدت دوران وزارت از نحوه مدیریت و عملکرد رییس‌جمهور دیده بود، پرداخت.
در آن جلسه دانش‌جعفری توصیفی از نحوه عملکرد رییس دولت داشت که شاید مصداق عینی رفتارهای این روزهای احمدی‌نژاد باشد. داود دانش‌جعفری در آن روز گفت: «دولت به دلایل متعدد با حوزه پیرامونی خودش دچار مساله می‌شد و این فضای سنگین بر کار دستگاه‌ها سایه می‌افکند؛ مسایلی که هنوز هم بسیاری از آنها حل نشده است.» دانش‌جعفری در سال 87 حوزه‌هایی را که دولت با آنها دچار تنش شده بود، این‌گونه تقسیم‌بندی کرد: «مشکل با مجلس، مشکل با اشخاص خاص، مشکل با صداوسیما، مشکل روزنامه‌ها، مشکل با نامزدهای رقیب در انتخابات قبلی ریاست‌جمهوری، مشکل با نامزدهای بالقوه در انتخابات دهم و ده‌ها مساله دیگر که قابل ذکر نیست. این مسایل هرکدام به تنهایی کافی بودند که حرکت تند و سریع و پرشتاب را از دستگاه‌های اجرایی بگیرند.»
اسال 1390 است. تنها چهار ماه از سال گذشته و دولت همزمان در حوزه‌های مختلف درگیر است. این بار شجونی، عضو جامعه روحانیت مبارز است که گفته «واقعا نمی‌دانیم چرا احمدی‌نژاد هر روز با کار جدید خود را زیر سوال می‌برد، انگار او دوست دارد که همه علیه‌اش حرف بزنند.» هنوز مدتی از مباحث مربوط به برکناری و ابقای وزیر اطلاعات و عدم حضور 10 روزه احمدی‌نژاد از پاستور نگذشته بود که مباحث اختلافی میان دولت و مجلس به اوج خود رسید. دولت حاضر به معرفی وزیر ورزش برای وزارتخانه تازه تصویب‌شده از سوی مجلس نبود. بحث ادغام وزارتخانه‌ها در یکدیگر مطرح شد و احمدی‌نژاد در میان مخالفت نمایندگان، وزرای وزارتخانه‌های ادغام‌شده را برکنار و برای آن وزارتخانه‌ها سرپرست تعیین کرد.
اعتراضات مجلسیان بالا گرفت و پرونده‌هایی از تخلفات و قانون‌گریزی دولت به قوه قضاییه ارجاع و طرح سوال از رییس‌جمهور در پارلمان تهیه شد. انتصاب ملک‌زاده به‌عنوان معاون امور مالی و اداری وزیر امورخارجه و پس از آن برکناری و بازداشت او به دلیل ارتباط با جریان انحرافی، تنش‌ها میان دولت و مجلس را افزایش داد. بحث بر سر جریان انحرافی و انتقادات به مشایی و بقایی دو عضو اصلی کابینه به اوج خود رسیده بود که محمود احمدی‌نژاد از «خطوط قرمز» خود برای کابینه‌اش سخن گفت و نسبت به بازداشت برخی از همکاران دولت و شایعه بازداشت تعدادی دیگر از اعضای دولت واکنش نشان داد و گفت که اگر ناچار شود مسایلی را برای مردم بیان خواهد کرد. واکنش‌ها به تهدیدات رییس‌جمهوری در دفاع از کابینه‌اش ادامه داشت که مسایل مربوط به اسکله‌ها پیش آمد. سردار جعفری به اظهارات احمدی‌نژاد در همایشی مربوط به «پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و ارز» واکنش نشان داد.
فرمانده کل سپاه پاسداران در پاسخ به سوالی درباره اتهام فعالیت‌های تجاری قاچاق توسط اسکله‌های در اختیار سپاه گفت: «این بحثی انحرافی است که توسط افرادی که به نظر ما، ذی‌نفع هستند، مطرح می‌شود.» سردار جعفری در این میان خبر از مسوولیت جدید سپاه در برخورد و بازداشت اعضای جریان انحرافی به‌عنوان ضابط قوه قضاییه داد. همزمان با انتشار این خبر بود که پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، بدون آنکه سخنان کامل احمدی‌نژاد در این همایش را منتشر کند اخبار درج‌شده در سایت‌ها و خبرگزاری‌ها در خصوص سخنان احمدی‌نژاد در همایش مذکور را «ناقص» و «تحریف» شده دانست. در چنین شرایطی به یکباره نامه محمود احمدی‌نژاد به وزیر علوم در مخالفت با بازنشسته کردن اساتید و طرح تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها منتشر شد.
عرصه چالش بر سر مساله وزیر اطلاعات با توجه به اینکه حکم صریح مقام‌معظم رهبری در ابقای حیدر مصلحی را به همراه داشت، عرصه‌ای نبود که محمود احمدی‌نژاد تمایل به ادامه تنش در آن داشته باشد. کما اینکه در همان مدت کوتاه انتقادات فراوانی به رییس دولت برای تاخیر در پایان چالش مطرح شد. در بحث و تنشی که با اعتراضات سردار جعفری به مساله قاچاق در اسکله‌های دفاعی صورت گرفت نیز پرونده این موضوع با سرعت بسته شد. این عرصه هم به دلیل حساسیت‌های فراوان آن قابلیت چالش را نداشت. اما نمایندگان مجلس این روزها در تعطیلات تابستانی هستند. مجلس تشکیل جلسه نمی‌دهد و طرح سوال از رییس‌جمهور در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در چنین شرایطی مواضع اخیر احمدی‌نژاد یک‌بار دیگر علما را در مقام انتقاد از دولت قرار داده است.
احمدی‌نژاد که پیش از این در دولت نهم و دهم به دلیل مواضعش درخصوص اجازه حضور به زنان در استادیوم‌ها، نگارش نامه به پاپ، حضور مشایی در ترکیه و برنامه‌ای که قسمتی از آن با اجرای برنامه رقص و آواز بود و پیشنهاد تعیین استاندار زن برای قم و... مورد اعتراض علما و مراجع قرار داشت؛ بار دیگر پیکان انتقادات از قم را به سمت خود آورده است. انتقاداتی که در سال‌های اخیر کار را به جایی رسانده که حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمد غروی یکی از اعضای شورای‌عالی حوزه علمیه قم به خبرآنلاین گفت: «دفعه قبل که آقای احمدی‌نژاد به قم تشریف آورده بودند واسطه‌های قوی تلاش کردند که این ملاقات -با علما و مراجع- صورت بگیرد. برخی از واسطه‌ها از علمای بزرگ قم بودند. همچنین برخی که در نظام مسوولیت داشتند، ارتباط برقرار کردند.
برخی تماس گرفته و برخی نیز حضورا تلاش کردند تا این مراجع را متقاعد کنند که به رییس‌جمهور اجازه ملاقات دهند. ولی این طور نشد.» غروی در ادامه گفته: «دلیل «علما» هم این بود که این نقطه نظرات را ما داشتیم ولی علاوه بر اینکه به آنها عمل نشد حتی حساسیتی نیز در دولت به وجود نیامد. این موضوع خیلی بد است ولی برای رییس‌جمهور به هیچ‌وجه مطرح نیست. ایشان خیال می‌کند چنانچه چند نفر از علمای دست دوم ما نیز به ایشان نظر مثبت داشته باشند، برای آنها کافی است.»
اگر سال 84، سال رابطه حسنه دولت و برخی مراجع از جمله آیت‌الله مصباح یزدی و شاگردان آیت‌الله مصباح‌یزدی روانه «نهاد ریاست‌جمهوری» می‌شدند و دوشادوش حامیان رییس‌جمهور و اطرافیان او گام برمی‌داشتند، اما اکنون کار به جایی رسیده که دو طرف به صراحت از هم انتقاد می‌کنند. آیت‌الله مصباح‌یزدی به صراحت در گفت‌وگو با هفته‌نامه «شما» ارگان حزب موتلفه اسلامی اعلام می‌کند که رفتارهای احمدی‌نژاد طبیعی نیست و تاکید می‌کند «بیش از ۹۰ درصد معتقدم که او (احمدی‌نژاد) سحر شده است! این وضعیت ابدا طبیعی نیست. هیچ آدم عاقلی چنین کارهایی نمی‌کند، مگر آنکه اختیار از او سلب شده باشد» از سوی دیگر روزنامه دولتی ایران باب حمله به آیت‌الله مصباح‌یزدی این عضو ۷۷ساله مجلس خبرگان را می‌گشاید.
مطلب روزنامه ایران، با تیتر «جن‌گیرها و رمال‌ها را چه کسانی به دولت احمدی‌نژاد منتسب کردند»، چند نفر از مسوولان ارشد را مورد اشاره قرار داد، اما در میان آنها انتقاد از محمدتقی مصباح‌یزدی، در میان اصولگرایان بیشترین واکنش را به دنبال داشت؛ به نحوی که سایت رجانیوز در مطلب خود خطاب به اعضای این جریان نوشته که «حق ندارند حریم‌ها و جایگاه‌ها را بشکنند» و افزوده: « بدانید اگر قرار باشد بین آیت‌الله مصباح‌یزدی و احمدی‌نژاد یکی را انتخاب کنیم، قطعا آیت‌الله مصباح‌یزدی را برخواهیم گزید.» در چنین شرایطی احمدی‌نژاد که پایگاه محکم و مناسبی حتی بین روحانیون و علمای حامی دیروز خود ندارد با نگارش نامه مخالفت در بازنشسته کردن اساتید و تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها وارد عرصه چالش دیگری شده است.