گروه سیاسی: اگرچه تحرکات انتخاباتی برای مجلس نهم در حد رایزنیها انجام میشود اما این روزها میتوان به وضوح جهتگیریهای طیفهای مختلف را مشاهده کرد. 8 ماه دیگر به انتخابات مجلس مانده اما فضای رسانهای و سیاسی خیز زاویهداری به سوی این انتخابات برداشته است. محور غالب این فضا، موضوع برخی تلاشها برای رایزنی با اصلاحطلبان و دیگری چگونگی وحدت اصولگرایان است. رایزنی با اصلاحطلبان اما بیشترین انتقادها را از سوی برخی چهرههای جریان برآمده از سوم تیر به خود دیده است. این چهرهها که بعضا دولتمردان کابینه نهم بودند نسبت به رایزنیهای صرفا سیاسی با اصلاحطلبان و بازگرداندن آنان به فضای سیاسی کشور موضع مخالف دارند. پس از محمد حسین صفارهرندی، اینبار نوبت به دیگر وزیر دولت نهم رسید تا به انتقاد از بازگشت اصلاحطلبان بپردازد. کامران باقری لنکرانی، وزیر سابق بهداشت در کابینه اول محمود احمدینژاد درباره نسبت اصلاحطلبان و فضای سیاسی کشور معتقد است: «در گام اول باید چند موضوع مهم را از هم تفکیک کرد». لنکرانی این تفکیک را اینگونه آغاز کرد: «کسانیکه در 22 خرداد سال 88 به صحنه آمدند و به کاندیداهایی غیر از کاندیدای پیروز رأی دادند، به هیچ وجه نباید مخالف نظام تلقی شوند بلکه آنها همه کاندیداها را در چارچوب نظام میدانستند و در انتخابات نیز به تشخیص خودشان رأی دادند.
لذا این اشخاص به هیچوجه نه فتنهگر هستند و نه مورد بازخواست. ولی ما در عین حال جریانی که پس از انتخابات بروز کرد و سعی داشت در مجاری خارج از قانون، اقدام به ماجراجویی کند را فتنهگر میدانیم و حتی اگر امروز هم بیایند و بگویند پشیمان شدهایم؛ این مساله، مجوز حضور دوباره آنها در صحنه نخواهد بود و به نظر میرسد حداقل مجازات برای جرم آنها این است که برای همیشه از حضور در صحنههای مختلف محروم باشند». وی به گروه سوم هم اشاره و خاطرنشان کرد: «گروه سومی هم هستند که در این زمینه سکوت کردهاند، البته سکوت این افراد برنامهریزی شده یا برای حمایت از فتنه نبود و آنها فقط دچار تردید بودند. به نظر من آنها برای حضور در صحنه مشکلی ندارند اما از امتیاز مثبت هم برخوردار نیستند. عدم تصمیمگیری و عمل در زمان مناسب و غافل بودن نشاندهنده بیبصیرتی است و سکوتکنندگان قطعاً از این امتیاز منفی بزرگ برخوردارند. این اظهارات صریح وزیر محبوب دولت نهم البته مورد تایید جریان اصولگرایان برآمده از سوم تیر است؛ اصولگرایانی که سوم تیر 84 را باعث پیدایش یک جریان اصیل و انقلابی میدانند و معتقدند هرگونه تخطی از این اصول اصیل منجر به آسیب میشود ضمن اینکه باید از این گفتمان در مقابل گفتمانهای غیراصیل حراست کرد.
لنکرانی یکی از این آسیبها را «نسخههای تقلبی اصولگرایی» میداند. وی دراینباره به فارس گفت: هر وقت گفتمانی مورد اقبالعمومی قرار میگیرد و جلوه پیدا میکند، نوع تقلبی آن هم به بازار میآید که این مساله احتمال آسیبپذیری و بروز خطر برای آن گفتمان را فراهم میکند. این استاد دانشگاه با بیان اینکه در طول تاریخ انقلاب هم شاهدیم که دشمنان به محض توفیق یک گفتمان یا تفکر، نوع تقلبی آن را مطرح کردند، گفت: هماکنون نیز فضاهای پیرامونی گفتمان اصولگرایی همین گونه است و در موقعیت کنونی که اصولگرایی و کارآمدی برخی از اجزای آن مورد اقبال عمومی قرار گرفته است این نگرانی وجود دارد که گفتمانهای تقلبی هم پیرامون این گفتمان به وجود بیاید. باقری لنکرانی همچنین «غرور و غفلت» را دیگر آسیب گفتمان اصولگرایی دانست. وی افزود: به هر حال تمام این توفیقات به دست آمده در گفتمان اصولگرایی مرهون تلاشهای طولانی، سادهزیستیها، از خودگذشتگیها و رعایت تقوا بوده است. حال اگر قرار باشد این سرمایهگذاریها فراموش شود و همه توفیقات را معطوف به برخی افراد بدانیم، این هم یک خطر بزرگ است که من از جانب آن احساس نگرانی میکنم.
اصولگرایی منهای ساکتین
جریان نوگرای اصولگرا که وزرای سابق دولت چهرههای شاخص آن هستند البته در بخشهایی با برخی اصولگرایان اشتراک دیدگاه دارند. علیرضا سلیمی، عضو شورای مرکزی جمعیت رهپویان درباره چگونگی وحدت اصولگرایان اعتقاد دارد: «بسیاری از افراد در جریان فتنه سکوت کردند یا به فتنهگران یاری رساندند، این افراد به هیچ وجه اصولگرا محسوب نمیشوند و نباید در لیست انتخاباتی اصولگرایان حضور داشته باشند». وی درباره ملاکهای انتخاب لیست واحد اصولگرایان گفت: رفتار آنها در انتخابات دهم خیلی مهم است. سلیمی افزود: ولایتمداری به معنای واقعی و در صحنه عمل و پافشاری بر اصول در هنگام هجوم بیامان دشمن میتواند معیارهای دقیقی باشد که ما بر اساس آن ملاکها را حدس بزنیم.
نماینده مردم محلات در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه سابقه افراد نیز نقش مهمی در شناخت آنها دارد، گفت: به همین دلیل هم اکنون اصلاحطلبان سراغ افرادی رفتهاند که سابقه روشنی ندارند و به نوعی مهره سفید محسوب میشوند و در تایید یا عدم تایید آنها نمیتوان سخنی را بر زبان آورد. وی ادامه داد: اینگونه افراد طعمه اصلاحطلبان بر سر راه شورای نگهبان هستند تا این شورا را در مقابل یک ترفند پیچیده قرار دهند و نیروهای خود را از تور شورای نگهبان عبور دهند، بنابراین سوابق روشن و مواضع افراد در سالهای اخیر میتواند نقطه تمایز آنها با افرادی باشد که در سالهای اخیر به آرمانهای انقلاب اسلامی و ولایتفقیه اعتقاد جدی داشتهاند.
مکانیسم وحدت
چگونگی اجماع اصولگرایان نیز موضوع دیگری است که اصولگرایان درباره آن به هماندیشی میپردازند هرچند در میانه راه برخی کجسلیقگیها و زیادهطلبیها باعث برخی دلخوریها شده است که نمونه آن موضوع گلایههای علیاکبر ولایتی است. اما لنکرانی توصیه میکند اگر به جای اشخاص به مفاهیم اصولگرایی توجه شود، وحدت حاصل میگردد. وی تصریح کرد: «ما اگر بهجای اینکه درباره افراد صحبت کنیم، به اصول و مبانی توجه کنیم و هرکس که از این مبانی تخطی کرد را مورد تذکر قرار بدهیم و از مماشات بپرهیزیم، آنگاه قدم اول را برای وحدت برداشتهایم».
سازههای وحدت
مواضع جریان نوپای اصولگرا البته درحالی است که جریان سنتی اصولگرا نظرات دیگری درباره مفاهمه دارد. به اعتقاد محمدنبی حبیبی، دبیرکل حزب موتلفه اسلامی «سازههای محکمی برای تداوم روند همگرایی اصولگرایان شکل گرفته است». حبیبی البته سیر تکاملی اصولگرایان را با پوشش «جامعتین» میداند. وی گفت: نقش جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز تضمین تداوم همگرایی اصولگرایی است. عمده اصولگرایان نیز پذیرفتهاند زیر چتر جامعتین اتحاد و همبستگی خود را برای تحقق رهنمودهای مقام معظم رهبری درباره کارآمدی نظام حفظ کنند. وی ادامه داد: تا زمانی که همه اضلاع اصولگرایی در مسیر آهنگ رهبری نظام حرکت میکنند، روند همگرایی سرعت و شتاب بیشتری به خود گرفته است.
اصولگرایی پلورالیستی
دبیرکل حزب موتلفه اسلامی در ادامه نگاه این تشکل باسابقه اصولگرا به روند تحولات انتخاباتی را آشکار کرد. حبیبی با نفی این فرضیه که در میان اصولگرایان تقسیمبندی وجود دارد، تصریح کرد: گفتمان اصولگرایی که در جامعه به عنوان یک گفتمان مسلط پذیرفته شده است، تجزیهپذیر و تقسیمپذیر نیست. همه کسانی که در دل آرزوی پیشرفت کشور، بسط عدالت و خدمت بیشتر به مردم را دارند زیر چتر این گفتمان قرار میگیرند لذا دلیلی برای اختلاف وجود ندارد. این اظهارات محمدنبی حبیبی البته نوعی نگرش بسیط به تحولات را نیز نشان میدهد.