موج جدید بیداری اسلامی و ویژگی‌های آن

نویسنده: سامان فکرى‏
مطالعه و پیگیری اخبار مربوط به تحولات اخیر کشورهای درحال قیام و انقلاب در شمال آفریقا و منطقه خاورمیانه حاکی از آغاز موج جدیدی است که علائم و نشانه های آن و تأکید بر اجرای مطالبات انقلابی- اسلامی به زمین مانده از آغازین حرکت این ملت ها در بهمن سال گذشته، حتی به دیرباوران اسلامی بودن این خیزش ها نشان می دهد که غرب چه خوشش بیاید و چه خوشش نیاید، جنس این انقلاب ها از جنس بیداری اسلامی با ماهیتی ایدئولوژیک است.
اینکه جمعه گذشته بار دیگر مردم مصر در میدان التحریر برای پیگیری مطالبات و معاهدات انقلابیون تجمع می کنند و خواستار بازگشایی کامل گذرگاه رفح و کمک رسانی به مردم مظلوم غزه و قطع ارتباط دیپلماتیک و تجاری با رژیم صهیونیستی می شوند، تلاشی دیگر برای مراقبت از ماهیت اسلامی انقلاب خودشان است. تشدید اعتراضات مردم یمن به سخنان اخیر علی عبدالله صالح، رئیس جمهور فراری این کشور و شعارهای ضدآمریکایی و اسرائیلی مردم یمن نمونه دیگری از موج جدید بیداری اسلامی در منطقه است. تداوم برپایی تظاهرات و سر دادن شعارهایی چون مرگ بر آل خلیفه و آل سعود و مطالبه سرنگونی رژیم پادشاهی در بحرین، اعتراض هزاران نفر از مردم مغرب به سیستم سیاسی کشورشان به بهانه انتشار نتایج همه پرسی اصلاح قانون اساسی این کشور برای دومین بار و تداوم مقاومت مبارزان و مخالفان انقلابی حکومت معمرقذافی در لیبی با تمام سختی هایی که همزمان از بمباران های نیروی قذافی ناتو متحمل می شوند، همه و همه را چیزی جز فراگیری موج جدید بیداری اسلامی در منطقه نمی توان نامید. اما سوال جدی در فراروی بسیاری از تحلیلگران سیاسی این است که ماهیت این موج چیست و از چه ویژگی هایی برخوردار است؟
دو نگاه جدی در بین تحلیلگران سیاسی و بین المللی درخصوص موج جدید بیداری اسلامی در این کشورها وجود دارد، یکی از این دیدگاه ها معتقد است که عملاً اثرگذاری این انقلاب ها به پایان رسیده و دیگر امید به تکرار شرایط تونس و مصر در مابقی این کشورها وجود ندارد و هر چه از زمان آغاز انقلاب ها می گذرد با فرسایشی شدن نبردها مردم خسته می شوند و به زودی دولت ها به امور مسلط می شوند. نقش آفرینی آمریکا و غرب و رژیم صهیونیستی که خواستار حفظ رفقای متحد خود در این کشورها هستند بعد از دوره اغمای اولیه در هفته های اخیر به تحلیل قوت می بخشد.
اما دسته ای دیگر از تحلیلگران که بیشتر طیف انقلابیون و گاهی سیاسیون و جامعه شناسان مستقل را شامل می شود، موج جدید بیداری اسلامی را تعیین کننده و دارای ویژگی هایی می دانند که با رعایت مصالح و شرایطی می تواند فضای جدیدی در تحولات منطقه ای ایجاد کند.
خصلت اصلی موج جدید بیداری اسلامی منطقه از منظر تحلیلی این گروه از تحلیلگران به نقش محوری «مردم» و پایمردی و ایستادگی آنها درخصوص انقلاب شان برمی گردد. اینکه مردم مصر با مشاهده اعوجاج ها و انحرافاتی، به فکر تصحیح مسیر انقلاب خود پس از شش ماه هستند و انفجارات در خط اصلی لوله گاز مصر به اسرائیل، امید جدی برای اسلام گرایان دیگر کشورها برای جلوگیری از مصادره انقلاب های شان توسط بیگانگان است. ویژگی دیگر این موج، پافشاری بیشتر مردم بر ماهیت اسلامی انقلاب های خودشان و مصونیت و حفظ آن از دخالت به اصطلاح مدیریت غربی است. مردم یمن، لیبی و بحرین و همچنین مصر دست های پشت پرده آمریکا و رژیم صهیونیستی و هم پیمانان غربی آنها در به دست گیری هدایت و مدیریت انقلاب ها را می بینند و از سرنوشت انقلاب شان که به قیمت ناملایمات و کشته شدن عزیزان شان تا بدین جا رسیده نگران هستند.
از این رو ملاحظه می شود مردم یمن پس از شنیدن خبر دیدار مشاور رئیس جمهور آمریکا به علی عبدالله صالح در عربستان به خیابان ها می ریزند و در تظاهرات خود شعار می دهند: «ملت یمن به توصیه های آمریکا و عربستان نیاز ندارد و اجازه دخالت به هیچ کشور خارجی را نمی دهد.» در لیبی هم نقش آفرینی مخالفت گونه فرانسه با اهداف آمریکا در راستای فرسایشی کردن انقلاب مردم لیبی و تلاش برای میانجیگری میان طرفین آن چیزی است که مردم را نگران از بی نتیجه شدن زحمات شان می کند. از این رو اگر این موج جدید باعث تعمیق اسلا م خواهی مردم منطقه و انسجام بیشتر آنها با یکدیگر و طرح ریزی بهتر برای اقدامات آتی شود به گونه ای که با هرگونه مداخله خارجی و فریب غربی مقابله کنند، روزبه روز به آرمان های انقلابی خود بیشتر نزدیک خواهند شد.