اسحاق شامیر نخستوزیر وقت رژیم صهیونیستی بکلی مخالف صلح با اعراب بوده و آن را مورد حمله و استهزاء قرار میدهد حال آنکه برعکس شیمون پرز وزیر امور خارجه این رژیم کاملاً موافق پایان یافتن جنگ و برقراری آرامش است، در این میان رونالد ریگان رئیسجمهور آمریکا هم سرد و بیعلاقه و اعراب هم همچون گذشته دچار دودستگی و اختلاف میباشند. با تمامی این احوال عوامل مؤثر در برقراری صلح بین اعراب و اسرائیل و آنهائی که نقش مهمّی را در این ماجرا بعهده دارند چه قلباً به وقوع چنین رویدادی تمایل داشته باشند یا نه طرح صلح مطرح میباشد. به همین دلیل چندی پیش فشارهای دیپلماتیک مجامع و محافل سیاسی، برای انعقاد یک کنفرانس صلح به جهت صلحی پایدار در خاورمیانه تا اندازهای به واقعیت گرائیده و از مرحله حرف به عمل نزدیک شد. شیمون پرز وزیر امور خارجه رژیم اشغالگر قدس معتقد است که رفع موانع موجود قریبالوقوع بوده و زحمات پیگیرش در این زمینه و به خاطر تشویق سردمداران و مسئولین مربوطه برای انجام مذاکرات صلح با شاه اردن مثمر ثمر بوده است. در نتیجه احتمال اینکه وی دست به اعمال یک ترفند سیاسی بر علیه اسحاق شامیر زده باشد وجود خواهد داشت. این حدس تا بدانجا که نفس دیپلماسی موجود به عاملی قدرتمند در جهت نابودی ائتلاف پدید آمده در هیئت دولت تبدیل شده و در نهایت به سقوط رژیم وقت این کشور بیانجامد وجود خواهد داشت. به عبارت دیگر این اقدامات به منزلۀ ریسکی است که پیآمدهائی از جمله واداشتن رژیم به اعلام انتخابات عمومی را به دنبال میآورد. منابع نزدیک به شیمون پرز اظهار میدارند که وی به زودی نسبت به تأیید پیشنهادات خود از طرف کابینه اقدام خواهد کرد و در صورت مواجه شدن با عدم قبول، مسئله را به آراء عمومی گذاشته و با امید دستیابی به حصول نظریه مثبت اکثریّت مردم و فشار افکار عمومی به مراجع قانونگذاری رسمی این کشور، اجازه یک دادوستد سیاسی را کسب کند، به این معنی که در قبل واگذاری قسمتهائی از اراضی سواحل غربی اشغال شده رود اردن مسئله فلسطین را به نحو شایستهای حل کند. کنفرانس بینالمللی صلح که مطلوب شیمون پرز بوده و از ابداعات اوست فیالواقع سرپوشی است بر مذاکرات مقدّماتی غیرمستقیم و مخفیانه اردن و اسرائیل. نمایندگانی که با دارا بودن وکالت از طرف وابستگان دائمی پنج عضو شورای امنیّت سازمان ملل یعنی آمریکا، شوروی، فرانسه، بریتانیا و بالاخره چین به فرستادگان اسرائیل، و اردن و همچنین سفرای سایر کشورهای عربی خواهند پیوست تا در مراسم افتتاح این گردهمآئی شرکت کنند.
پس از انجام مراسم، اعضای شورای امنیّت در حالی که کمیتههای فرعی مرکب از نمایندگان رژیم اشغالگر قدس و وکلای متخاصم دو کشور مسئولیت اداره و تنظیم مذاکرات را به عهده خواهند داشت، از میدان خارج خواهند شد. همزمان با کنارهگیری هیئت متشکله، کمیسیون مربوطه مأموریت اصلی خود را که متضمن مذاکرات و شرایط تشکیل یک شورای کامل و تمام عیار برای انعقاد یک صلح واقعی است شروع خواهد کرد. بدیهی است رژیم صهیونیستی میکوشد تا مشکل سواحل غربی رود اردن را با اردن و نماینده فلسطینیها (گرچه منظور از نمایندگان فلسطین فرستادگان واقعی سازمان آزادیبخش فلسطین نخواهند بود) حل کند و بعلاوه امکان اینکه رژیم غاصب اسرائیل گفتگوهائی در مورد بلندیهای جولان با سوریه انجام دهد نیز وجود خواهد داشت.
موفقیت در برقراری این کنفرانس آرزوهای دیرینه این رژیم را مبنی بر مذاکره مستقیم با اعراب که از دیرباز مدنظر سردمداران و مسئولان رژیم صهیونیستی بوده است را برآورده خواهد ساخت، مضافا به اینکه دستاویزی است به جهت اردن تا بتواند ادعای خود را در مورد اینکه رویاروئی وی با نمایندگان رژیم صهیونیستی به خاطر انعقاد یک معاهده صلح جداگانه با یهود در یک کنفرانس بینالمللی صورت گرفته که طی یک گردهمآئی دو جانبه اثبات کند. اسحاق شامیر نخستوزیر رژیم صهیونیستی چندین هفته برای برگزاری این گردهمآئی که خواسته نهائی شیمون پرز بوده و به خاطر انعقاد آن از هیچ کوششی فروگذار نکرده است، با وی دست و پنجه نرم کرده.
شامیر و جناح طرفدار وی یعنی حزب لیکود از آن میترسند که در صورت انعقاد کنفرانس بینالمللی صلح و شرکت شوروی در آن دولت مذکور دیپلماسی مورد نظر و شرایط یک صلح فرمایشی را بر آن تحمیل کرده و در نتیجه موجودیت این رژیم را به خطر اندازد. اوائل ماه گذشته هنگامی که شیمون پرز به منظور جلب حمایت ایتالیا و اسپانیا برای شرکت در مجمع مذکور راهی این دو کشور شد اسحاق شامیر علنا اظهار داشت: «امیدوارم که این مأموریت سیاسی به شکست انجامیده و توفیق چشمگیری بدست نیاورد». وی اضافه کرد از نقطه نظر من گردهمآئی اعراب و اسرائیل به خاطر برقراری صلح در منطقه آنهم صلحی تحت نظر سازمان ملل مفهومی جز دیوانگی و حماقت محض نداشته و اندیشهای است که هیچگاه جنبه واقعیت به خود نخواهد گرفت. وی به همین خاطر سفیر سابق رژیم صهیونیستی در آمریکا یعنی موشه آرن را به منظور منحرف کردن جرج شولتز وزیر امور خارجه آمریکا از طرح ابتکاری شیمون پرز و بازداشتن وی در حمایت از این کنفرانس به واشنگتن گسیل داشت. همچنین شامیر بجهت ادای توضیحات در زمینه خطرات ناشی از نقشه پرز به جهت فرانسوا میتران ریاست جمهوری فرانسه به پاریس عزیمت کرد.
وی در مذاکرات خود با میتران تنها راه ممانعت از خطرات احتمالی حاصله از برنامه پیشنهادی مذکور را جلوگیری از اجرای اصول اولیه آن دانست. طبق اظهارات معاونت ریاست جمهوری فرانسه آقای میتران در پاسخ به درخواست فوق چنین گفت «یک کنفرانس هر چقدر هم به درازا بکشد باز بسیار ارزندهتر از یک جنگ فرساینده و طولانی خواهد بود». شوروی که سخت میکوشد تا تحت لوای میخائیل گورباچف رهبر فعلی این کشور به جستجوی خود در زمینه یافتن نقشی بسیار مؤثر و فعالتر در عرصه سیاست خاورمیانه ادامه دهد میرود تا با حمایت و طرفداری از این گردهمآئی بینالمللی محتملا بتواند موجبات پیدایش یک نوع توانائی دیپلماتیک نوظهور را در منطقه مورد نظر به جهت خویش فراهم آورد.
همچنین ماه گذشته یکی از متخصصین عمده مربوط به امور خاورمیانه وابسته به کمیته مرکزی حزب کمونیست به نام کارن بووتنت با شیمون پرز در رم دیدار کرد، مقارن با این رویداد سیاسی و تقریبا دو هفته قبل در مسکو آقای گورباچف ضمن ملاقات با حافظ اسد رئیسجمهور سوریه ضرورت آموختن نحوه مماشات و اعمال یک سیاست مسالمتآمیز نسبت به همسایگان را گوشزد کرده و اضافه کرد که هماکنون امکانات واقعی به جهت حصول یک صلح در خاورمیانه فراهم آمده است، لذا بر ماست که فرصت را مغتنم شمرده و از آن به نحو احسن بهرهبرداری کنیم. آمریکا نسبت به هرگونه اقدامی در مورد صلح که منجر به درگیر شدن شوروی شده و موجب رویدادها و دردسرهای سیاسی جدیدی برای این کشور شود دچار تردید شده و از خود تمایلی بروز نمیدهد.
در حال حاضر شولتز وزیر امور خارجه آمریکا مصمم است تا بازیگران متعدد و ناسازگار این ماجرای سیاسی را با تشویق و تهییج به ایفای نقش خویش وادارد وی همچنین مایل به جبههگیری در کشمکش و منازعات فیمابین اسحاق شامیر و شیمون پرز در مورد جنگ اعراب و اسرائیل نمیباشد. به همین دلیل نامبرده سفر اخیر خود به بیتالمقدس را که مدنظر شیمون پرز وزیر امور خارجه قرار گرفته بود به تعویق انداخت، همزمان با این امتناع وی دادخواست مبنی بر عدول موشه آرن در موافقت با برگزاری کنفرانس بینالمللی صلح را که به وی تسلیم شده بود رد کرده و متقابلا نامهای که از طرف ریگان ریاست جمهوری آمریکا ارسال شده و متضمن تأکید نظریه وی در زمینه مطالعه بیشتر در مورد گردهمآئی مذکور بود به وی تحویل داد، معذلک طبق گفته یکی از مقامات رسمی و دستاندرکار برگزاری این کنفرانس، جرج شولتز وزیر امور خارجه آمریکا شبی نیست که بدون استغاثه به خداوند به جهت برگزاری این گردهمآئی و انعقاد صلحی پایدار بین اعراب و اسرائیل به بستر خویش برود. مهمترین عامل بازدارنده و مؤثر در شکلگیری این مجمع و خلق یک پیمان آشتی فیمابین اعراب و اسرائیل مسئله نماینده اعزامی فلسطینیها به این کنگره است.
چند هفته قبل در الجزایر، شورای ملی فلسطین با اتخاذ و تصویب سیاستی خشن، رژیم مصر را نسبت به فسخ تعهدنامه صلح خود با رژیم صهیونیستی تحت فشار قرار داد، رئیسجمهور این رژیم یعنی مبارک نیز در قبل این تحول دیپلماسی شورای فلسطین با عصبانیت دستور بستن تمامی ادارات و دفاتر سیاسی سازمان آزادیبخش فلسطین را در مصر صادر کرد. همانگونه که در گذشته نیز کرارا اتفاق افتاده سازمان مذکور همیشه سعی داشته است تا از مذاکرات مستقیم با رژیم صهیونیستی حتی در مواقع حساس و مقاطع زمانی مناسب خودداری کند. بهر حال، بعضی از متخصصین در امور خاورمیانه در مورد اینکه جنبههای واقعی و بازدهیهای معقول و مفید نشستهای احتمالی و مداوم حسین و رژیم اشغالگر قدس با هیئت انتخابی فلسطینیها قبلا به تأیید و تصویب شخص عرفات رهبر جبهه آزادیبخش فلسطین نرسیده باشد گوشزدهائی کرده و اعلام خطر کرده است. طبق گفته یکی از دیپلماتهای مقیم منطقه «شما یا باسیتی در زمینه انتخاب سیاستی مناسب با اوضاع جاری به شیوه عرفات تمسک جسته و یا اینکه دیپلماسی اعمال شده فعلی در این منطقه را به حال خود بگذارد.»
بنابر تجزیه و تحلیلهائی که تاکنون صورت گرفته، شانس برقراری یک صلح پدیدار و بمعنی واقعی کلمه در خاورمیانه بسیار بعید به نظر میرسد. احتمال اینکه موج خشونت و ناآرامی طی ماههای آینده بطرزی غیرقابل تصوری در مناطق مذکور افزایش پذیرد بچشم میخورد. در پایان بایستی اذعان کنیم که چنانچه شیمون پرز فرضا در مورد برگزاری این کنفرانس یا مشابه آن موفق به تحصیل حکم یا اختیاراتی از طرف مقامات مسئول گردد باز هم مذاکرات فیمابین مثمر ثمر نخواهد بود.