خشم اوپک از سیاست نفتی ریاض

کویت بخاطر عدم توافق بر سر پرداخت اضافه بها و نرخ فروش رسمی، برای نفت سنگین و نفت خام گوگردی‌اش، در مورد به تعویق انداختن حمل نفت به مشتریان اقدام نمود. سال گذشته بدلیل نگرانی آنموقع خریداران نفت، مطالبه اضافه بهای قابل ملاحظه‌ای مقدور بود. هر چند که اوضاع بازار بسختی میتوانست پرداخت حداقل نرخ پایه 50/29 دلار را بپذیرد. اکنون که »نرخ رسمی فروش« 50/39 دلار است، هیچگونه بهانه‌ای برای مطالبه اضافه بهای نفت خام کویت وجود ندارد.
برای اولین بار از زمان بالا رفتن ناهماهنگ قیمت‌های نفت که از اوایل سال 1979 شروع گردید، کمپانیهای نفتی قادر بوده‌اند مصممانه در مقابل مطالبات کشورهای تولیدکننده ایستادگی نمایند. آنها در موقعیتی هستند که بخاطر سستی بازار «تنزل قیمت» که در طول سال گذشته علیرغم کاهش بخش عمده‌ای از صادرات ایران و عراق بوجود آمده است، میتوانند اینکار را بکنند.
مازاد جاری سرتاسر دنیا تقریبا روزانه 3-2 میلیون بشکه است. همچنین میزان موجودیها بالا بوده و قیمت در بازار نقدی تنزل یافته است. دیگر اینکه نرخ‌های تعیین شده توسط اعضای سازمان اوپک و تاثیر آنها بر روی کسادی بازار نفت در سطح جهانی، موجب تعدیل تقاضا گردیده است.
سپاسگزاری از عربستان
بهر حال اکثریت مصرف‌کنندگان بایستی از عربستان سعودی سپاسگزار باشند که پس از آغاز جنگ ایران و عراق در خلیج (فارس)، بمحض کاهش تولید نفت، تولید قبلی خود را از حد (بالای) روزانه 5/9 میلیون بشکه به 10.3 میلیون بشکه رساند، و با وجود فراوانی عرضه نفت در بازار به افزایش سطح تولید خود در سه ماهه دوم سال جاری ادامه میدهد. این سیاست نشانگر نگرانی عربستان سعودی نسبت به سلامتی اقتصاد بین‌المللی (!) و مورد توجه قرار دادن وابستگی خود به غرب میباشد (!) عربستان همچنان میخواهد از وزنه سنگین خود در سازمان اوپک استفاده نموده و ساخت قیمتی معقول و واحدی را بدنبال بیش از دو سال آشفتگی تعیین نماید و مصرف‌کنندگان نفت بایستی تا زمانیکه نظریات معتدل (!) عربستان سعودی مستولی است، از آن حمایت نمایند.
ریاض فعالانه میکوشد تا «در یک سطح قرار دادن قیمتها» را بعنوان نیاز اولیه برای رسیدن به توافق همگانی، در مورد پیشنهاداتی که در کمیته وزیران اوپک در خصوص استراتژی بلندمدت ارائه گردیده، بقبولاند. پیشنهادات، دائر بر تعیین سیستمی که قیمت‌های نفتی به نسبت تورم در کشورهای صنعتی و حد متوسط نوسانات و نرخ رشد کشورهای اعضای «سازمان همکاری و توسعه اقتصادی» بالا رود، میباشد و نه تنها از مصرف‌کنندگان، بلکه از کشورهای در حال توسعه نمیتوان انتظار داشت که سیستمی را جایگزین ترقی حتمی نمایند. اما در مواقعی که وضع بازار ایجاب میکند، افزایش بهای قابل پیش‌بینی، بر تحمیل قیمت بسیار زیاد ترجیح داده خواهد شد.
سیاست عربستان سعودی اعضای اوپک را خشمگین کرده است و کویت نیز از آن مستثنی نیست. از زمان کوششهای اولیه عربستان، پس از ترقی سه برابر قیمت در سال 1973 معلوم شده است که محدودیتهائی برای پادشاهی عربستان در مورد اینکه چقدر می‌تواند با کشورهای تولیدکننده نفت بخصوص اعراب مخالفت نماید، وجود دارد.
شگفت‌آور است که عربستان سعودی بایستی در موضع میانه‌روی خویش مقاومتر باشد. همچنانکه رژیمهای رادیکال عرب از اینکه حکومت ایالات متحده جلوگیری از توسعه‌طلبی شوروی را بجای مسئله فلسطین پیش میکشد، ابراز نگرانی مینمایند (!)
ارتباط بین میانه‌روی عربستان سعودی در سیاست نفتی و طرز فکرش در مورد چگونگی حل مساله خاورمیانه هیچوقت بطور روشن بیان نگردیده است اما این ارتباط اکنون بصورت حاد، نظیر سال 1973 وجود دارد. در عین حال رژیم عربستان سعودی بخاطر تولید بیش از نیاز کشور (!) با انتقادات داخلی مواجه گردیده است و این فشارها ممکنست «فقط» به سبب اقدام کویت در مورد تعیین قیمت نفت تشدید گردد. به هر حال دو کشور «منافع مشترک» زیادی دارند و بنفع کویت نیست که اقدام متعادل‌کننده عربستان سعودی را مشکل نماید.