گام به گام تا وحدت حداکثری

یاسر فاتحی
با اعلام شدن نام چهارده عضو هیات انتخاباتی اصولگرایان و مدل 8 + 7 تقریبا سازوکار وحدت انتخاباتی اصولگرایان مشخص شده است. طبق گفته‌های اخیر چهره‌های شاخص اصولگرا و نیز تایید حجت الاسلام احمد سالک سخنگوی جامعه روحانیت مبارز این هیات انتخاباتی از دو کمیته 7 و 8 نفره تشکیل شده است که عنوان کمیته 7 نفره، «داوری و نظارت» است.
کمیته نظارت و داوری، کمیته‌ای ‌از جنس جامعتین
هر چند اعضای جامعتین نسبت به رسانه‌ای شدن فعالیت‌های این دو تشکل روحانی مرجع اصولگرا پرهیز دارند ولی فعالیت دلسوزانه آن‌ها کاملا مشخص و نتایج کار مشترک شان رسانه‌ای شده است.بحث تشکیل کمیته مشترک جامعتین به سفر برخی اعضای جامعه روحانیت مبارز به قم و دیدار با اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در هفته دوم تابستان سال گذشته باز می گردد. دیداری که در آن با حضور دبیران کل این دو تشکل روحانی اصولگرا تصمیم بر این شد تا جامعتین با تشکیل یک کمیته مشترک پیگیر موضوعات مختلف اصولگرایان باشند.
اما آنچه که محور نشست های کمیته مشترک جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز را به اصولگرایان گره می زد تصمیماتی بود که می بایست راجع به اصولگرایان و موانع وحدت بین آنان اتحاذ می شد. نکته جالب توجه تلاش‌های جامعتین برای وحدت، حرکت موازی کمیته سه نفره بود که بعدها شکل گرفت. هر چند جامعتین ماه‌ها قبل به خاطر اختلافاتی که منشا آن پاستور بود احساس خطر کرد و به رغم اینکه از وارد شدن به مسائل جزئی ابا داشت تلاش کرد ریش سفیدی بین اصولگرایان را احیا کند ولی به پیشنهاد رئیس‌جمهور سه نفر مامور شدند تا وحدت بین اصولگرایان را تقویت کنند. با شکل گرفتن کمیته سه نفره تلاش جامعتین به حاشیه رفت. چرا که کارویژه اولیه کمیته مشترک جامعتین انتخابات نبود و آنچه برای رسانه‌ها و فضای سیاسی اهمیت داشت یعنی انتخابات دستور کار کمیته سه نفره بود.
کمیته مشترک جامعتین بعد از شش ماه برگزاری جلسه، دی‌ماه89 اقدام به انتشار منشوری کرد که با حمایت گسترده اصولگرایان مواجه شده و راه را برای انتخابات آینده به ویژه انتخابات مجلس نهم هموار کرد. در این منشور 12 شاخص مهم از سوی جامعتین برای اصولگرایان تعیین شد. با وجود اینکه بسیاری انتشار این منشور را بی ارتباط با مقابله با اقداماتی همچون تنگ کردن دایره اصولگرایی و غربالگری اصولگرایان ندانستند ولی همچنان جریان نزدیک به دولت و به ویژه برخی از اعضای کمیته سه‌نفره رئیس‌جمهور در اظهاراتی خواستار تعیین مصداق برای منشور جامعتین شدند.
به رغم اینکه اولین تحرک «انتخاباتی» بین اصولگرایان مربوط به کمیته سه نفره منتخب رئیس‌جمهور بود ولی این کمیته بعد از هشت ماه نتوانست متصدی وحدت اصولگرایان شود و به دلیل اینکه آغاز این کمیته در جلسه انتخاباتی ساختمان ریاست‌جمهوری شکل گرفت با شائبه دولتی بودن مواجه شد.
بعد از کناره‌گیری این کمیته که از چهره‌های مرضی الطرفینی مانند حبیب‌الله عسگراولادی، علی اکبر ولایتی و غلامعلی حدادعادل تشکیل شده بود جامعتین در راستای فعالیت‌هایی که با محوریت وحدت بین اصولگرایان دنبال می‌کرد، کمیته‌ای جدید تشکیل داد و از اعضای کمیته سه نفره نیز خواست تا در این کمیته که اکنون با هفت عضو بیشتر کارکرد انتخاباتی پیدا کرده، متکفل وحدت اصولگرایان برای انتخابات مجلس نهم شود.
به دنبال تصمیم «جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز» برای ورود به انتخابات،‌چهار نماینده یعنی آیات «عباس کعبی، سید هاشم حسینی بوشهری» و «حجج الاسلام سید رضا تقوی و سید محمد حسن ابوترابی فرد» کمیته هفت نفره را تکمیل کردند.
کمیته هفت نفره برگرفته از شورای حکمیت انتخابات هشتم
تا کنون آنچه که برای کمیته هفت نفره عنوان شد «داوری و نظارت» است. هنوز مشخص نیست که آیا این کمیته همان کارکرد کمیته 5 نفره در مدل 6+5 انتخابات مجلس هشتم را خواهد داشت یا خیر؟
در آستانه انتخابات مجلس هشتم نیز مدلی با عنوان 6+5 طراحی شده بود که متشکل از یک کمیته 5 نفره و یک کمیته 6 نفره بود. در این سازوکار به رغم اینکه اعضای کمیته 6 نفره یعنی نمایندگان اضلاع مطرح اصولگرایی معرفی و رسانه‌ای شد اما اسامی کمیته 5 نفره یعنی همان «شورای حکمیت و داوری» اعلام نشد اما با گذشت چهار سال از آن زمان مشخص شد که سیدرضا تقوی، محمدحسن ابوترابی‌فرد، رضا آشتیانی، عزیز خوشوقت و علی‌اکبر ولایتی اعضای این شورا بودند. مکانیسم انتخاب کاندیداها هم اینگونه بود که هریک از اضلاع، نامزدهای منتخب خود را معرفی کرده و کمیته شش نفره درباره آن تصمیم‌گیری می‌کردند و چنانچه اختلاف نظری بروز می‌کرد، شورای حکمیت باید درباره آن اعمال نظر کند.
تمایز کمیته انتخاباتی مجلس هشتم با نهم
بعد از قطعی شدن ساختار 8 + 7 برای انتخابات مجلس نهم که برگرفته از مدل انتخاباتی اصولگرایان در انتخابات مجلس هشتم بود،‌کمیته‌ای اجرایی متشکل از نمایندگان اضلاع اصلی اصولگرا به تصویب رسید.این کمیته طوری طراحی شد تا علاوه بر اضلاع مطرح اصولگرایی یا همان «جبهه متحد اصولگرایان»، نمایندگان دیگر طیف‌های اصلی اصولگرا مانند حامیان محمدباقر قالیباف را نیز پوشش دهد.
جبهه متحد اصولگرایان که برای انتخابات مجلس هشتم طراحی شده بود اضلاعی همچون «جبهه پیروان خط امام و رهبری»، «جمعیت ایثارگران و تحول‌خواهان» و «ائتلاف رایحه خوش خدمت» را در بر می‌گرفت. با وجود اینکه همان زمان به خاطر عدم جامعیت این مدل، انتقادهای بسیاری به این جبهه وارد شده بود ولی طیف‌هایی از «اصولگرایان منتقد» از این ساختار جا مانده و سبب شکل گرفتن یک جبهه دیگر به نام «اصولگرایان فراگیر» شد.در روزهای اخیر محمدرضا باهنر و منوچهر متکی به عنوان نمایندگان «جبهه پیروان خط امام و رهبری» و حسین فدایی، علیرضا زاکانی به عنوان نمایندگان «جمعیت ایثارگران و جمعیت رهپویان» به کمیته واحد اصولگرایان معرفی شده‌اند.
رایحه خوش خدمت یا جبهه انقلاب اسلامی؟!
یکی از نکات جالب توجه در سازوکار انتخاباتی اصولگرایان برای مجلس نهم حضور ضلعی از اصولگرایان به عنوان «رایحه خوش خدمت» یا «جبهه نیروهای انقلاب» یا به قول خبرگزاری فارس «جبهه تازه تاسیس پایداری انقلاب اسلامی» است. این در حالی است که طی روزهای گذشته کشمکش بسیاری بین حامیان مجلسی و خارج از مجلس دولت سه عنوان مطرح شده است. با این وجود ائتلاف واحدی به عنوان رایحه خوش خدمت یا هر چیز دیگری وجود خارجی ندارد. همین امر باعث شده حامیان دولت برای معرفی نماینده به کمیته هفت نفره با مشکل عدیده‌ای مواجه شود.
فعلا از دو نماینده‌ای که این جبهه یا ائتلاف باید به کمیته هفت نفره اعلام کند نام حجت‌الاسلام‌مرتضی آقاتهرانی قطعی است. ولی روی نفر دوم بین عناصر کنار گذاشته شده از دولت و فراکسیون انقلاب اسلامی مجلس بحث‌های جدی شکل گرفت است. محمدحسین صفار هرندی وزیر ارشاد دولت نهم از جمله افرادی بود که نامش طی هفته‌های گذشته به عنوان نماینده رایحه خوش خدمت رسانه‌ای شد ولی وی به سرعت با خبرگزاری فارس گفت وگو و آن را تکذیب کرد. از سوی دیگر اسماعیل کوثری، کامران باقری لنکرانی و غلامحسین الهام به‌جای صفار مطرح هستند. البته به اذعان «فارس» حجت الاسلام روح الله حسینیان رئیس فراکسیون انقلاب اسلامی مجلس از سوی برخی از اعضای این فراکسیون عنوان شده که هنوز نام قطعی معرفی نشد.
تلاش حامیان دولت برای اختلاف از ابتدا تاکنون
در حالی که بسیاری از چهره‌ها و گروه‌های حامی دولت از مدت‌ها قبل، حوادثی مانند انتخابات ریاست‌جمهوری و امثالهم را بهانه‌ای برای آغاز دور جدید غربالگری و محدودیت‌های اینچنینی بین اصولگرایان قرار داده بودند ولی با شکست کمیته هفت‌نفره این خواسته بر باد رفت و جامعتین که از دیرباز تا همیشه محور اصولگرایان چه سنتی و چه منتقد هستند تمام تلاش خود را به کار گرفت تا انتخابات مجلس نهم به سرنوشت انتخابات مجلس هشتم و نیز ارائه دو لیست از سوی اصولگرایان دچار نشود.
با تمامی این اوصاف و به‌رغم اینکه حجت‌الاسلام احمد سالک که فعلا تنها سخنگوی کمیته هفت نفره و جامعتین است بر حضور نمایندگان طیف‌های منتقد اصولگرا یعنی حامیان قالیباف و لاریجانی کرده ولی هر از گاهی این سایت‌ها و رسانه‌های حامی دولت است که با انتشار شایعات تلاش می‌کنند برای یکبار دیگر سازوکار انتخاباتی اصولگرایان را از منتقدان دولت محروم سازند و این گونه وانمود کنند که منتقدان دولت خواستار حضور نمایندگان ویژه خود در این کمیته هستند.این در حالی است که آخرین شایعه رسانه‌ای این جریان یعنی انصراف علی اکبر ولایتی از حضور در کمیته 7 نفره با واکنش صریح و تند اصولگرایان مواجه شد. جریان رسانه‌ای حامی دولت بعد از شکست در این پرو‍ژه اقدام به اجرای فاز دیگر اختلاف‌افکنی میان اصولگرایان کردند.
شبهه‌های بی‌مبنا
در این رسانه تلاش وافری شد تا این سوال مطرح شود که چرا باید محمدباقر قالیباف شهردار تهران و علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی در کمیته 8 نفره نماینده داشته باشند. این در حالی است که تشخیص این مطلب اولا بر عهده کمیته 7 نفره که متشکل از عقلای جامعتین و چهره‌های مرضی الطرفین اصولگراست نه سایت‌های حامی دولت. ثانیا نمایندگان قالیباف و لاریجانی نمایندگان شهردار تهران یا رئیس مجلس نیستند. بلکه نمایندگان حامیان این دو تفکر متفاوت اصولگرایی در کمیته 8 نفره هستند. حامیان قالیباف،‌حامیان طیف اصولگرایان خلاقند که بر اساس فراگیری و گستردگی این طیف در سراسر کشور نباید از اضلاع کمیته اجرایی انتخابات مجلس نهم جا می‌ماند.
با این حال طی روزهای اخیر حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی خاموشی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان نماینده طیف حامیان قالیباف به کمیته 8 نفره معرفی شد. شخصیتی که به اذعان بسیاری از ناظران فراتر از چارچوب‌های حزبی و سیاسی عمل می‌کند و در واقع نمایانگر وزانت سیاسی طیفی است که از سوی آن معرفی شده است.