خاورمیانه 2015

نفت خاورمیانه
"هر چند منطقه خلیج‌فارس همچنان به عنوان بزرگترین منبع نفت جهان باقی خواهد ماند اما احتمال دارد بازار انرژی جهانی دو الگوی توزیع منطقه‌ای را دربرگیرد: که یکی از آنها خدمت به مشتریان/از جمله آمریکا/ذخایر آتلانتیک و دیگری برآوردن نیازهای مشتریان اولیه آسیایی/چین و هند/از منابع نفت خلیج‌فارس و در مقیاس کمتر از منطقه دریای خزر و آسیای میانه است.
تا سال 2015 تنها یک دهم از نفت خلیج‌فارس به بازارهای غربی سرازیر خواهد شد و سه چهارم آن به سوی کشورهای آسیایی وارد خواهد شد.
"منطقه خلیج‌فارس در غیاب یک جنگ عمده افزایش زیادی در ظرفیت تولید نفت را شاهد خواهد بود و با تمام اهمیتش وارد بازار جهانی انرژی خواهد شد.
دیگر مناطق جهان از جمله روسیه مناطق ساحلی غرب آفریقا و گرینلند نیز نقش‌شان را در بازارهای انرژی جهان افزایش خواهند داد.
روسیه و خاورمیانه سه چهارم ذخایر گاز شناخته شده جهان را در خود جای داده‌اند.
چشم‌انداز درگیری بر سر آب در خاورمیانه
"آب از لحاظ تاریخی یک منبع اختلاف و مشاجره در این منطقه بوده اما هیچ‌ یک از این مشاجرات باعث یک درگیری وسیع میان کشورها نشده است.
در واقع کمبود آب، اغلب با ترتیبات امنیتی مشترک برای مشارکت در منابع کمیاب آب هماهنگ شده است.
اما در حال حاضر که کشورها در مقابل محدودیت‌های منابع آب قابل دسترسی تحت فشار قرار دارند احتمال درگیری بر سر آب افزایش خواهد یافت.
ترکیه در حال ساخت سدهای تازه بر روی رودخانه‌های دجله و فرات است که این امر بر جریان آب به داخل سوریه و عراق تاثیر منفی خواهد گذاشت. این در حالی است که دو کشور اخیر با رشد قابل توجه جمعیت روبه‌رو هستند.
مصر سرگرم انجام عملیات تغییر مسیر آب نیل از اتیوپی و سودان است این در حالی است که هر دوی این کشورها می‌خواهند آب بیشتری از نیل برای برنامه‌های توسعه‌ای خود تا سال 2015 داشته باشند.
احتمال دارد ترتیبات مشارکتی مربوط به آب بیشتر مورد اختلاف و مشاجره قرار گیرد.
کمبودهای آب که با دیگر منابع تنش در خاورماینه ادغام شده است بیشترین نگرانی‌ها را در بر خواهد داشت.
مشکلات تطبیق خاورمیانه با جهانی شدن
با طرح مسئله جهانی شدن کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا با افزایش اختلافات داخلی روبه‌رو خواهند شد زیرا برخی از این کشورها به چالش‌های جهانی شدن یا شک و تردیدهای مربوط به اتحاد بیشتر با اتحادیه اروپا پاسخ موثرتری می‌دهند و برخی از آنها برعکس عمل می‌کنند.
به جز اسراییل، کشورهای خاورمیانه جهانی شدن را بیشتر به عنوان یک چالش تلقی می‌کنند تا یک فرصت.
هر چند اینترنت به خاطر قیمت گران آن در انحصار گروه کوچکی از نخبگان باقی خواهد ماند زیربنای توسعه نیافته و موانع فرهنگی انقلاب اطلاعاتی و دیگر پیشرفت‌های تکنولوژیکی احتمالا تاثیر عمده‌ای بر بی‌ثباتی بر خاورمیانه خواهد گذاشت و این امر به واسطه افزایش توقعات و انتظارات، افزایش اختلافات درآمدی و تضعیف قدرت رژیم‌ها در کنترل اطلاعات و شناخت افکار عمومی صورت خواهد گرفت.
جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی نیز مشکل خواهد بود: به جز بخش انرژی سرمایه‌گذاران تمایل چندانی به سرمایه‌گذاری در این بخش‌ها نخواهند داشت زیرا بخش‌های دولتی سلطه‌جو آنها را در این امر بی‌رغبت خواهد کرد.
مقررات سنگین، دشوار و مستبدانه دولتی، بخش‌های مالی تحت توسعه زیربنای فیزیکی ناکافی و تهدید بی‌ثباتی سیاسی سرمایه‌گذاران را در سرمایه‌گذاری بی‌رغبت خواهد کرد.
چشم‌انداز دمکراسی
برخی از کشورهای تازه دموکراتیک و دولت‌های اقتدارگرایی که مدرنیزه می‌شوند رهبرانی خواهند داشت که در برابر تغییر تکنولوژی و دسترسی به منابع مالی و انسانی قابل توجه تسلیم خواهند بود. آنها شرکت‌های تجاری، شرکت‌های غیر انتفاعی و گروه‌های حامی دولت را تشویق و سایر گروه‌هایی را که مستقل یا منتقد سیاست‌های دولت هستند، سرکوب و یا بی‌رغبت خواهند کرد.
آنها موفقیت‌هایی در ارتباط با انرژی ایده‌ها و منابع غیر دولتی خواهند داشت.
چندین کشور آسیایی از قبیل سنگاپور، تایوان و شاید چین و همچنین چند کشور خاورمیانه و آمریکای لاتین احتمالا این رویکرد را در پیش خواهند گرفت. بیشتر دولت‌های خاورمیانه ضرورت بازسازی اقتصادی و حتی مشارکت بیشتر سیاسی را تشخیص خواهند داد اما آنها از بیم تضعیف حاکمیت خود در این راه با احتیاط گام برخواهند داشت. در حالی که برخی دولت‌ها یا بخش‌ها از اقتصاد جدید و جامعه مدنی استقبال خواهند کرد اما برخی دیگر به پارادیم‌های سنتی‌تر چنگ خواهند زد و در نتیجه نابرابری میان و درون دولت‌ها رشد خواهد کرد.
دیگر کشورها در مقیاس‌ها و درجه‌های مختلف دچار فقدان منابع و رهبری برای دستیابی به یک حاکمیت موثر خواهند بود.
بیشتر دولت‌های اتوکرات در خاورمیانه و آفریقا نهادها و موقعیت‌های فرهنگی لازم را برای بهره‌برداری از فرصت‌هایی که توسط افراد موثر غیر دولتی فراهم می‌شود، نخواهند داشت.
در ضعیف‌ترین این کشورها گروه‌های تروریستی، فرقه‌ای یا مجرم درصدد به دست گرفتن کنترل نهادها یا قلمروهای دولتی برخواهند آمد.
توسعه موشک‌های دوربرد و تسلیحات غیر متعارف به وسیله کشورهای خاورمیانه
تلاقی فشارهای اقتصادی داخلی و دشمنان منطقه‌ای در خاورمیانه احتمالا به گسترش تسلیحات کشتار جمعی و دیگر وسایل و ابزارها خواهد انجامید. در مقابل صرف هزینه برای تسلیحات متعارف احتمالا در بسیاری از کشورهای خاورمیانه ثابت یا کاهش خواهد یافت. برخی از کشورها ممکن است نیروهای مسلح عظیمی را برای جذب جوانان بیکار حفظ کنند اما چنین ارتش‌هایی کمتر آموزش دیده و مجهز خواهند بود. این منطقه بیش از آن که گرفتار جنگ‌های متعارف شود در خطر تجربه بیشتر تروریسم، شورش‌ها و حالت‌های اضطراری ناشی از اختلافات داخلی و نزاع بر سر هویت قومی یا مذهبی قرار دارد.
تا سال 2015 آمریکا از جانب کشورهایی که راه تغییرات سیاسی چشمگیر در آن سد شده است با تهدید‌های موشکی برخی کشورها و به علاوه با تهدیدهای درازمدت از سوی روسیه و چین روبه‌رو خواهد بود.
چشم‌انداز سلاح‌های هسته‌ای عراق
توانایی عراق برای به دست آوردن سلاح‌های مخرب جمعی تا حدودی تحت تاثیر تصمیم‌های شورای امنیت قرار می‌گیرد که می‌تواند مانع توسعه و یا تدارک این‌گونه سلاح‌ها ظرف 15 سال آینده شود.
براساس برخی سناریوها عراق می‌تواند یک موشک بین‌قاره‌ای بالستیک را مورد آزمایش قرار دهد که این موشک‌ها قادرند تا سال 2015 با حمل مواد هسته‌ای به سوی آمریکا جهت‌گیری شوند.
کمک‌های خارجی بر توانایی‌های موشکی و زمان دستیابی به این موشک‌ها تاثیر خواهد گذاشت.
عراق همچنین می‌تواند ظرف این مدت سلاح‌های هسته‌ای را توسعه دهد.
نقش ترکیه در منطقه و اروپا
جهت‌گیری آینده ترکیه از لحاظ داخلی و ژئوپلتیکی تاثیر عمده‌ای بر منطقه و همچنین بر منافع غرب و آمریکا خواهد داشت.
تغییر دینامیک‌های سیاسی، بحث‌ بر سر هویت، قومیت و نقش مذهب در دولت و توسعه بیشتر جامعه مدنی به طور عمده وضعیت داخلی ترکیه را رقم خواهد زد.
مسیر عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا دشوار و طولانی خواهد بود و دولت‌های عضو اتحادیه اروپا عضویت ترکیه را نه تنها براساس عملکرد اقتصادی بلکه براساس چگونگی برخورد با مسایل مذکور ارزیابی خواهد کرد. بخشی از موفقیت ترکیه بر کارآمدی بخش خصوصی در حال رشد در تلاش‌های اصلاح‌طلبانه ترکیه و هدف آن در پیوستگی کامل با غرب بستگی دارد. دخالت ناتو در بالکان و گسترش به سوی جنوب اروپا روابط ترکیه و غرب را افزایش خواهد داد.
اما ترکیه با توجه به تاریخ، مکان جغرافیایی و علایق‌اش به توجه به همسایگانش در شمال، قفقاز و آسیای میانه و جنوب و شرق شامل سوریه عراق و ایران ادامه خواهد داد. با این حال هیچ موضوعی به تنهایی بر امنیت ملی این کشور غالب نخواهد بود.
آنکارا ناچار خواهد بود با رقبای منطقه‌ای و سیاست‌هایی که باید در قبال مسئله منع گسترش سلاح‌های مخرب جمعی، انرژی حمل‌ونقل و مسئله آب اتخاذ کند دست و پنجه نرم کند. مسئله تروریسم در خاورمیانه بیشتر عملیات تروریسم خاورمیانه پیش از این متوجه آمریکا و منافع آن در کشورهای دیگر بود.
بیشتر عملیات ضد تروریستی آمریکا براساس نارضایتی‌های قومی ـ‌ مذهبی یا فرهنگی قرار خواهد گرفت.
گروه‌های تروریستی به پیدا کردن راه‌هایی برای حمله به امکانات نظامی و دیپلماتیک آمریکا در خارج ادامه خواهند داد.
انتظار می‌رود چنین حملاتی به طرز فزاینده‌ای شرکت‌ها و شهروندان آمریکایی را در خاورمیانه و جنوب‌غرب آسیا که شدیدترین تهدیدها از ناحیه آنها متوجه آمریکاست دربر گیرد.
رشد جمعیت خاورمیانه تا سال 2015
رژیم‌های منطقه از مغرب گرفته تا ایران ناچار خواهند بود که با فشارهای اقتصادی، جمعیتی و اجتماعی در چارچوب و بیرون از چارچوب جهانی شدن دست و پنجه نرم کنند.
هیچ ایدئولوژی یا فلسفه انتزاعی یک کشور یا گروهی از کشورها را در واکنش به این چالش‌ها متحد نخواهد کرد هرچند بیزاری عمومی از جهانی شدن به عنوان یک مزاحمت غربی گسترش خواهد یافت.
اسلام سیاسی در شکل‌های متنوع خود به عنوان یک جایگزین جذاب برای میلیون‌ها مسلمان در سراسر منطقه و برخی اشکال نژادپرستی به موجودیت خود به عنوان یک نیروی تعیین‌کننده سیاسی و اجتماعی ادامه خواهد داد. یک نگرانی اصلی برای خاورمیانه ظرف 15 سال آینده فشار جمعیتی به ویژه تامین شغل برای جمعیت بیکار، تهیه مسکن و خدمات عمومی برای رشد سریع جمعیت شهری خواهد بود.
تا سال 2015 بسیاری از جمعیت‌ کشورهای خاورمیانه فقیرتر، شهری‌تر و مایوس‌تر خواهند بود. تقریبا همه کشورهای خاورمیانه بیش از نیمی از جمعیت زیر 20 سال هستند.
مشکل کاریابی معلول سیستم ضعیف آموزشی است و باعث فقدان مهارت‌های تکنیکی می‌شود که لازمه رشد اقتصادی است.
چشم‌انداز صلح در خاورمیانه
تا سال 2015 اسراییل به یک صلح سرد با همسایگانش دست خواهد یافت و تنها روابط محدود اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی با آنها خواهد داشت. همچنین یک کشور فلسطینی وجود خواهد داشت اما تنش‌های میان اسراییلی‌ها و فلسطینی‌ها ادامه می‌یابد و برخی اوقات باعث بروز بحران‌هایی خواهد داشت. تمام رقابت‌های کهنه در میان کشورهای اصلی این منطقه از جمله مصر سوریه، ایران و عراق دوباره بروز خواهد کرد. توجه بین‌المللی دوباره به سوی خلیج‌فارس که منبع عمده فزاینده انرژی برای اقتصاد جهانی معطوف خواهد شد. درآمدهای پیش‌بینی شده برای عراق، ایران و عربستان سعودی به ویژه بی‌ثباتی‌های استراتژیک و بالقوه برای این کشورها به همراه خواهد داشت. روابط تازه میان مناطق جغرافیایی می‌تواند براساس تجارت میان شمال آفریقا و اروپا بروز کند. این روابط میان هند، چین و خلیج‌فارس براساس انرژی و میان اسراییل ترکیه و هند براساس اقتصاد و تکنولوژی و در مورد ترکیه [و دیگران] براساس ملاحظات امنیتی خواهد بود.
پیش‌بینی‌ ناآرامی در خاورمیانه
وخامت شدید استانداردهای زندگی در چندین کشور عمده خاورمیانه و شکست اسراییل و فلسطینی‌ها در رسیدن به یک صلح حتی سرد به ناآرامی‌های شدید سیاسی در مصر، اردن و عربستان سعودی منجر خواهد شد. کشورهایی از قبیل ایران، نیجریه، اسراییل و یا عربستان سعودی که منبع عمده نگرانی در مورد منافع استراتژیک آمریکا هستند در ایجاد اختلافات داخلی شدید مذهبی یا قومی و حوادث بحرانی با شکست مواجه خواهند شد.