موانع فعالیت شوراها در کشور

* امروز سومین دوره شوراهای شهر و روستا کار خود را آغاز می‌کنند. به بهانه این روز بفرمایید که از نظر شما اهمیت و جایگاه شوراها چیست؟

** ابتدا این روز را تبریک می‌گویم. تشکیل شوراها در کشور ما از دستاوردهای مهم دوره اصلاحات است اعتقاد دولت اصلاحات به دخالت مستقیم مردم در اداره امور خویش از طریق شوراها است. واقعیت این است که یکی از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه یافتگی کشورها شاخص میزان مشارکت مردم در اداره امور خویش است. هرقدر در کشوری مردم قدرت انتخاب بیشتری داشته باشند، ‌انگیزه بیشتری برای مشارکت در امور خودشان دارند که نتیجه این مشارکت، ایجاد امنیت و رفاه بیشتر و احساس مسوولیت اجتماعی است و به همان میزانی که جوامع توسعه نیافته‌تر باشند باعث ممانعت بیشتر در مشارکت مردم در اداره امور خویش خواهند شد.

* به نظر شما موانع فعالیت شوراها در کشور ما چیست؟

** عوامل متعددی باعث محدودیت اختیارات شوراها خواهد گردید، یکی از عوامل این است که مدیریت دولتی کشور نگران محدود شدن اختیارات خویش است. یکی دیگر از موانع اصلی نقش‌آفرینی موثر شوراها وصل بودن خزانه دولت به چاه‌های نفت است و تا زمانی که سرمایه عمومی مردم یعنی نفت در اختیار دولت باشد دولت احساس نیازی به مشارکت مردم برای اداره شهرها و روستاها نمی‌کند.

اما در صورت توزیع درآمد نفت بین مردم و وصل شدن خزانه دولت به مالیات‌های مردمی، دولت برای اداره کشور چاره‌ای جز پذیرش مشارکت مستقیم مردم برای اداره امور خویش ندارد. در حال حاضر دولت علاوه بر اختیار قانونی صدور حکم شهرداران توسط وزیر کشور و استانداران، از طریق توزیع اعتبارات عمرانی خصوصا ردیف برنامه عمران شهری، شوراها را تحت تاثیر قرار می‌دهد تا شهرداران مطابق نظر دولت پیشنهاد شوند.

* به نظر شما آیا شوراها باری را از دوش دولت برداشته‌اند و یا خود باری برای دولت‌ها شده‌اند؟

** در هر حال هر نهادی که با رای مردم انتخاب شود برای حل مشکلات مردم تلاش وافری خواهد داشت و به هر میزان به شوراها اختیارات بیشتری داده شود و دولت از محدود شدن اختیارات خود نهراسد میزان کمک شوراها برای کاهش مسوولیت دولت در قبال مردم بیشتر خواهد شد.

* با توجه به گذشت دو دوره از شکل‌گیری شوراها تا چه اندازه این نهاد در انجام وظایف خود موفق بوده است؟

** من گزارش آماری دقیقی از عملکرد شوراها ندارم ولی در هر حال میزان موفقیت شوراها متناسب با اختیارات آنها باید بررسی شود، اختیارات شوراها محدود است و بنابراین در همان حوزه‌ای که شوراها اختیار دارند موفقیت آنها ارزیابی می‌شود. البته به نظر من این دو دوره شوراها مرحله‌ای برای جاافتادن این نهاد مردمی بود و به گونه‌ای نهاد شوراها جا افتاد که امکان حذف آن وجود ندارد.

* در دو دوره شوراها وضعیتی به وجود آمد که ماهیت شوراها رنگ و بوی سیاسی به خود گرفت و حتی انتخاب شهرداران تحت گرایش‌های سیاسی قرار گرفت. به نظر شما این تا چه اندازه در تضعیف موقعیت شوراها نقش دارد؟

** اگرچه فعالیت شهرداری‌ها در زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی است اما متأثر از شرایط حاکم بر جامعه، شوراها در حوزه‌های سیاسی فعالیت‌های بیشتری داشته‌اند.

اما برای موفقیت بیشتر، شوراها خوب است در معرفی شهرداران شاخص‌هایی را در نظر داشته باشند تا شوراها و شهرداران بتوانند به عنوان یک مجموعه واحد موفقیت بیشتری در خدمت به مردم کسب کنند.

از جمله این شاخص‌ها برای انتخاب شهرداران داشتن تفکر شورایی و درک عمیق از مفهوم توسعه خصوصا توسعه شهری است و بیشتر باید مدیر تامین منابع باشند تا مدیر هزینه.