پژمان کریمی
در بیستم فروردین سال جاری، درست زمانی که رئیسجمهور نهم، در سایت هستهای نطنز خبر آغاز تولید سوخت هستهای را اعلام کرد، جهان با واقعیتی روشن مواجه شد: پیوستن رسمی ایران به باشگاه کشورهای هستهای!
و اندکی پس از رخنمایی واقعیت مذکور بود که لحن غرب که همواره برخاسته از موضع قدرت و تهدید بود به شیب ملایمت و مصالحهجویی سوق داده شد. وزیر امور خارجه فرانسه اولین کسی بود که به نمایندگی از کشورش، خواستار آغاز دور تازهای از مذاکرات هستهای ایران و 1+5 شد. پس از او، تلاشهای اتحادیه اروپا برای شکلگیری مذاکرات آغازیدن گرفت. هفته پیش وزیر امور خارجه آمریکا از دری دیگر اما محتاط در "از دست ندادن پز قدرت"، خواستار مذاکره مستقیم با ایران شد. روز سهشنبه هفته گذشته هم رئیسجمهور ایالات متحده بر آمادگی کشورش نسبت به مذاکره با ایران با قید تعلیق غنیسازی تاکید کرد.
دگرگونی لحن غرب نشاندار این است که مدعیان قدرت، تنها در برابر ساخت و ادبیات قدرت، تن به انعطاف میدهند و در برابر آنها زبان معمول دیپلماتیک در مجابسازی و وادار کردن به بایستگیهای قانونی، کارایی ندارد.
خانم کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه ایالات متحده اما، در جدیدترین اظهارنظر خود تصریح نموده است آمریکا برای تغییر مواضع 27 ساله خود در قبال ایران آماده است و خواهان گفتگو! چنین گفتهای، از جمله نادر گفتارهای مسالمتجویانه در ادبیات سیاسیون آمریکایی در برابر ایران است که باید آن را در ادامه دگرگونی لحن غرب داشت.
سیاست محوری جمهوری اسلامی ایران و بویژه دولت نهم، "گفتگو" است. گفتگویی که از دریچه تدبیر، مصلحت، عزت، روشنگری و نصح، مدارا و صلح تعریف میشود. نامهنگاری رئیسجمهور خطاب به رئیسجمهور آمریکا و صدراعظم آلمان در همین راستا تلقی میشود.
از این رو تهران همواره آماده برای گفتگو ولو با دشمنان دیرینه خود است. اما مسئله این است که طرفهای ایران اساسا به گفتگو و بایستگیهای آن باور دارند؟
برای انجام یک گفتگوی سازنده، جلب اعتماد مخاطب یک شرط است. باید صادق بود و برای رسیدن به یک مفاهمه نباید دست درازی کرد و اقدام به گروکشی نمود. خانم رایس میگوید: آمریکا آماده تغییر مواضع و گفتگو با ایران است! اما گفته وی پسامد دیگری هم دارد "تعلیق غنیسازی"!
شرطگذاری، اعتماد زدا است و نشانه تکبر است. بجا بود که وزیر امور خارجه ایالات متحده، با حذف "شرطگذاری" این توضیح را هم میداد که آمریکا چه تعریفی برای تغییر موضع 27 ساله خود در قبال ایران دارد؟
آزادسازی سیمیلیارد دلاری داراییهای ایران که 27 سال است توسط آمریکا بلوکه شده، آزادسازی پنج دیپلمات به گروگان گرفته شده در عراق، دست برداشتن از حمایت گروههای تروریستی ضدانقلاب، مانند گروههای سلطنتطلب و منافقین، عذرخواهی از ایرانیان به دلیل بیش از نیم قرن استعمار و نیم قرن جنایت، دست کم توقع از کشوری است که مدعی تمایل به تغییر مواضع در قبال ملت ایران است، کاری که انجام آن از ناحیه واشتگتن دور از ذهن مینماید. نتیجه آنکه دگرگونی لحن آمریکا نتیجه پافشاری قدرتمندانه ایران بر حقوق خود است و رنگی از صداقت ندارد و نباید فریب آن را خورد. اگر چه تهران میتواند بایستگیهای گفتگوی سازنده را به عنوان زمینه گفتگو پیش روی کاخ سفید قرار دهد.