ارگنه‌کن چیست؟

ناصر پورابراهیم ـ پژوهشگر و عضو هیات علمی گروه اسلام معاصر بنیاد دایرة‌‌المعارف اسلامی
ارگن کن به سازمان مخفی و ملی‌گرای افراطی کمالیست در ترکیه اطلاق می‌شود که اعضای آن پیوندهایی با نیروهای امنیتی و نظامی ترکیه دارند. این گروه متهم به تروریسم در ترکیه است و القاب متفاوتی چون اوراسیاگراها یا انزواطلب به آنها نسبت داده می‌شود. اعضای این گروه خود را به عنوان مدافعان سکولاریسم و حاکمیت ملی معرفی می‌کنند. بر اساس ادعانامه دادگاه، این گروه خود را حافظان منافع ملی می‌دانند که مخالف حاکمیت حزب عدالت و توسعه هستند چون که معتقدند این حزب ترکیه را تسلیم منافع غرب خواهد کرد.
در ترکیه وجود دولت پنهان با ماجرای رسوایی سوسورلوک در 1996 آشکار شد که اعضای آن متهم به توطئه برای شورش و آشوب و ترور نخبگان، سیاستمداران، قضات، نظامیان رده بالا و رهبران مذهبی بودند و هدف نهایی آنها سرنگونی گروه غرب‌گرای وقت بود. این کودتا دنباله چندین کودتای نافرجام در چند سال اخیر بوده است. شیوه کار گروه ارگنه کن با شاخه گلادیوتور‌های ترک که برای مبارزه با چریک‌های ضد دولتی ایجاد شده بودند، مشابهت‌هایی دارد.گفته می‌شود افرادی که جزو این شاخه بودند اکنون از موسسین ارگنه کن و دولت در سایه ترکیه هستند که از زمان جنگ سرد فعالیت این گروه مخفی شروع شده بود که در ابتدا با هدف مقابله با کمونیسم بود. به علاوه نام گروه ارگنه کن از گروه ضد چریکی «counter- Guerilla» اقتباس شده است. بیش از هزاران نفر که شامل چندین ژنرال ارتش، مقامات حزبی و رییس سابق شورای امنیت هستند، از جولای 2008 بازداشت شده یا مورد سوال و بازجوئی قرار گرفته‌اند.جلسات محاکمه از 20 اکتبر 2008 شروع شد و پیش بینی می‌شود که تا سال‌های آینده نیز ادامه یابد مفسران و گزارشگران ترک، گروه ارگنه کن را به عنوان پرونده قرن یاد می‌کنند.
سازمانی که ارگنه کن نامیده می‌شود از زمان کشف رسوایی سوسورلوک (گروه تبهکار کوچک نظامی) مطرح بود. گرچه گفته می‌شود که ارگنه کن از آن زمان تاکنون تغییرات متعددی در ساختار خود انجام داده است. نخستین شخصی که درباره این سازمان سخن گفته، افسر بازنشسته نیروی دریایی ترکیه ارال مترجملر در 1997 است. تعریف این گروه به عنوان یک گروه تبهکاری مسلح بسیار ساده اندیشی و نوعی ساده‌سازی است. گروه تبهکاری مسلح، افرادی هستند که مشغول کارهای غیرقانونی هستند. در حالی که نمی‌توان ارگنه کن را یک گروه تبهکاری مسلح صرف تلقی کرد. این تعریف شامل قسمتی از این سازمان بزرگ است. آلپ ارسلان ترکش و تورگات سونالپ عضو ارگنه کن بودند.
مترجملر می‌گوید: «من سالیان متمادی در دولت خدمت کردم و آگاهم که شکل‌گیری چنین سازمان بزرگی نیازمند بودجه کلانی است و تاسیس گروهی چون ارگنه کن کار سهل و آسانی نیست. اول از همه نیازمند سازماندهی بالایی است که آن هم نیازمند تجار و شاید قاچاقچی‌های مواد مخدر است». مترجملر اذعان کرد که او از ژنرال بازنشسته ممدوح اونلاترک از اعضای اصلی سازمان ارگنه کن و کسی که در بازپرسی ضدکمونیستی زیور بیگ درگیر بود، که متعاقب آن کودتای 1970 اتفاق افتاده، شنیده بود که ارگنه کن با پشتیبانی سیا و پنتاگون ایجاد شده است.
مترجملر در زمان بررسی پرونده ارگنه کن برای بازجویی در زندان بود.مترجملر و دیگران میان ارگنه کن فعلی و ارگنه کن اصلی که برای مبارزه با چریک‌های ضددولتی ایجاد شده بودند، تفاوت قائلند و ارگنه کن فعلی دچار انشعابات و تقسیمات فراوانی شده است. فردی که در ارتباط با پرونده تونجای گونی مورد بازپرسی قرار گرفت ارگنه کن را نظامیان حاکمی توصیف کرد که با سازمان مقاومت ترک مرتبط هستند که در شمال قبرس مشغول فعالیت بودند.
این گروه نیز توسط همان گروه ضد چریکی تاسیس شده‌اند. رییس‌جمهور رئوف دنکتاش (رییس‌جمهور سابق جمهوری قبرس شمالی) هر گونه ارتباط سازمان مقاومت ترک را با ارگنه کن تکذیب می‌کند. موضع مشترک دیگر این گروه علاوه بر عضویت در سازمان ضدچریکهای مخالف دولت، مخالفت شدید با دولت عدالت توسعه است. اغلب اعلام می‌شود که سیاست‌های ارگنه کن همسو با شورای امنیت ملی تبیین شده است.اظهارات مترجملر در نخستین کتابی که درباره این موضوع توسط جان دوندر و جلال کازداغلی در 1997 چاپ شد، مورد استناد قرار گرفت.
در مقاله ملیت، دوندر ارگنه کن را با گروه مسلح سوسورلوک و سازمان ضدچریکی مخالف دولت مقایسه کرده است. هر دو گروه، گروه مخفی و زیرزمینی هستند، او می‌گوید که بودجه گروه سوسورلوک زیاد بود و حامیان آن نیز اغلب مردمی بودند. دوندر همچنین خاطرنشان می‌کند که ارگنه کن از سازمان ضدچریکی مخالف دولت متفاوت است چون که گروه سابق بیشتر وابسته به امریکا بوده و ارگنه کن تمایلات اوراسیاگرایی و روسی دارد. الکساندر دوگین ارگنه کن را یک گروه طرفدار روسیه می‌داند، او تقریبا تمام فرضیات این موضوع را اثبات می‌کند و توجه ارگنه کن به کشورهای همسایه ترکیه را تحسین می‌کند. (البته این موضع آنها به دلیل مخالفت با مواضع غربگرایانه عدالت و توسعه است.) برجسته‌ترین اظهار مخالفت با عدالت و توسعه، تلاش‌های مخالف به رهبری شنر ارویگر است.
ائتلافی میان چپ و راست (حزب جمهوری خلق دارای گرایشات چپ و حزب حرکت ملی) که باعث جلب‌توجه رسانه‌ها و ناظران بدین موضوع شده است.رییس کمیسیون بررسی سوسورلوک محمد الکاتمیش می‌گوید که ارگنه کن و سوسورلوک از لحاظ ماهیت مشابهند و تنها نامشان متفاوت است. او می‌گوید که جریان چپ هیچ گونه حمایتی از بازجوئی‌های ارگنه کن نمی‌کند چون بسیاری از جنایاتی که قبلا توسط این گروه انجام شده، اهرم فشاری برای اسلام‌گرایان در مخالفت با نظامی‌گری است.
شامل طیار از روزنامه استار و نویسنده کتاب ارگنه کن می‌گوید که ارگنه کن ادامه سوسورلوک نیست اما 9 مارس متصل به کودتای 1971 است. رییس سابق پلیس مبارزه با قاچاق و جنایات سازمان یافته استانبول می‌گوید که ارگنه کن بال نظامی سوسورلوک است. در حالی که روزنامه روسی کومر سانت می‌گوید که دوگین مغز متفکر و کنترل‌کننده ارگنه کن است. دوگین در پاسخ گفت که او هیچ مشارکتی در فعالیت‌های غیرقانونی ندارد اما او هیچ جنایتی در بینش طلایی ترکها نسبت به آینده نمی‌بیند (آزادی از نفوذ ناتو و ایالات متحده).در کنار مدارک ارایه شده توسط یکی از نهادهای قانونی که در روزنامه صبح ترکیه به نام (صباح) در سال 2008 نیز چاپ شده این سازمان دارای6 ستون با اشخاص تابعه است.
- بخش محرمانه و داخلی: شامل ولی کوچوک و مظفر تکین
- لابی‌ها: زکریا اٌزترک، کمال کرنچسیز، اسماعیل یلدیز و ارکوت ارسوی
- سازمان‌های مردم نهاد: سوگی ارن ارول، کمال کرینچسیز
- تبلیغات و نظریه‌پردازی و بخش ضداطلاعات: دوغو پرینچک
- بخش مافیایی: ولی کوچوک، مظفر تکین
- ارتباطات زیرزمینی: علی یاساک، سامی هوشتان، سمیح توفان و سداد پکر
- مسوول بخش تروریستی: ولی کوچووک دوغو پرینچک.
- بخش دانشگاهی: کمال پالچین، امین گورنس، حبیب امید ساین
- بخش تحقیقات و جمع‌آوری اطلاعات: محمد زکریا
- بخش قضایی: کمال کرنچسیر، فواد تورگوت و نصرت سنیم
که از این بخش‌ها تنها بخش تئوری در سپتامبر 2008 کشف شد. با وجود وضع روشن کوچوک در ارگنه کن تعدادی وی را به عنوان رهبر ارگنه کن می‌دانند. شامیل طایر از روزنامه استار دیلی گفت که ولی کوچوک حتی جزو 10 نفر اول سازمان نیست و هویت نفر اول تنها برای شورای امنیت ملی مشخص است، برخی روزنامه‌نگاران پیش بینی‌هایی درباره رهبر ارگنه کن می‌کنند اما تا به حال مدرک واقعی و قابل استنادی در این مورد ارایه نشده است. اما آنچه که مشخص است اینکه ماهیت رهبر واقعی آن برای هیچ کس مشخص نیست.
براساس مقاله روزنامه زمان در 2008 میان ارگنه کن و سازمان‌های نظامی ارتباطات وسیعی وجود دارد. سازمان‌هایی همچون پکک، سازمان‌های اسلامی مانند حزب‌الله، یا حزب کمونیستی مارکسیست لنینیستی، حزب التحریر و همچنین گروه افراطی خلافت خواه در ترکیه در ارتباطند. روزنامه زمان از جانب بولنت اورک اوغلی؛ افسر ارشد اطلاعاتی نقل می‌کند که سازمان‌های مذکور دارای شبکه ارتباطی وسیعی با هم هستند و خود عبدالله اوجالان نیز عضو ارگنه کن است.
زمان می‌نویسد که رهبر سابق پکک؛ شمدین ساکیک در اعترافات خود می‌گوید که شبکه ارگنه کن ارتباطات نزدیک و همکاری زیادی با چندین مجموعه دارد. بر اساس اظهارات ساکیک او در ترکیه با گروهی از افراد به رهبری محمد ایلدیریم و همچنین باشیل رهبر گروه مافیای (فردی که نام او در پرونده سوسورلوک نیز است) در ارتباط بوده است. ساکیک می‌گوید که ارگنه کن ارتباطات خوبی با پکک، برای دستیابی به اهداف خود داشت.
این همکاری اغلب توسط دوغو پرینچک رهبر حزب کارگر و چندین عضو دیگر بوده است، جمیل بایک نیز از رهبران اصلی پکک نیز جزو این افراد بوده است. همچنین گفته می‌شود ارگنه کن ارتباطی با حزب التحریر نیز دارد.یکی از اتهامات سنگین ارگنه کن طراحی کودتا برای سال 2009 بود. طراحان اصلی و پشت پرده این کودتا ژنرال کمال یاوز و تونجر کلینج بودند یاوز هماهنگ‌کننده نیروهای آنکارا بود و کلینج نیز نیروهای استانبول را هماهنگ می‌کرد، که هر دو ژنرال نیز در ژانویه 2009 بازداشت شدند.