گروه سیاسی: رابطه تهران- ریاض گویا به این زودیها روی خوش به خود نخواهد دید. پس از قشون کشی نیروهای آل سعود به بحرین برای کمک به علی عبدالله دیکتاتور بحرین برای سرکوب شیعیان این کشور و هشدار ایران به مقامات سعودی برای خارج کردن نیروهای خود از خاک بحرین، تنشهای به خاکستر نشسته مجددا مشتعل شد تا شاهزادههای عرب یکی پس از دیگری با اظهارات خود خشم مقامات ایران را برانگیزند.
اما در این میان دستگاه دیپلماسی ایران در برابر اتهام افکنیهای آل سعود، سیاست صبر و سکوت را در پیش گرفت.این اقدام باعث شد تا سعودیها چنین بیندیشند که ایران در برابر این کشور عقبنشینی کرده است.
پس از اظهارات سفیر عربستان در مصر که ایران را تهدید به حمله نظامی کرد برخی خبرها از سفر ناگهانی صالحی وزیر خارجه ایران به عربستان خبر داد که واکنشهای بسیاری را در ایران به دنبال داشت. سیاسیون ایران معتقد بودند که سفر صالحی به عربستان یک اشتباه استراتژیک است.
این سفر هرگز انجام نشد اما وزیر خارجه و دیگر مسئولان وزارت خارجه با ادبیاتی نرم درقبال مواضع ضد ایرانی سعودیها سخن گفتند تا شاید با آرامش بتوانند به تلطیف فضای پر تنش با عربستان چیره شوند. اما این اتفاق هرگز نیفتاد به نحوی که روز گذشته روزنامه «الوطن» چاپ عربستان به نقل از یک منبع دولتی سعودی در ادعایی گستاخانه جزایر سه گانه ایرانی را بخشی از خاک امارات خواند و برنامه صلحآمیز هستهیی ایران را یک نگرانی برای جامعه جهانی دانست.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی شبکه خبری العالم، روزنامه الوطن به نقل از این منبع دولتی بلندپایه سعودی بدون ذکر نام، ادعای امارات مبنی بر حاکمیت بر جزایر سه گانه ایرانی تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی را تکرار کرد. این منبع در گفتوگوی خود با روزنامه الوطن سعودی از ایران خواست تا در این زمینه به آنچه آن را«تلاشهای امارات و جامعه جهانی از طریق مذاکرات مستقیم یا مراجعه به دیوان عدالت بینالمللی خواند، پاسخ مثبت دهد».
این منبع دولتی عربستانی همچنین درحالی بر اهمیت التزام به اصول قوانین بینالمللی تاکید کرد که خود، بدون در نظر گرفتن حق حاکمیت کشورها بر خاک خویش مدعی حاکمیت امارات بر جزایر سه گانه ایرانی شد. روزنامه الوطن در ادامه مطلب خود سخنان«علی اکبر صالحی» وزیر امور خارجه و «محمد جواد رسولی محلاتی» سفیر ایران در عربستان در روزهای 22 و 25 ژوئیه گذشته را نوعی عقبنشینی ایران از سیاست خود بهطور خاص در قبال عربستان و بهطور کلی در قبال کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بهویژه درباره تحولات بحرین خواند.
عربستان سعودی در قبال سخنان اخیر وزیر امور خارجه و سفیر ایران در عربستان درباره بازدید از تاسیسات هستهیی ایران اظهارنظر رسمی نکرد و تنها در این زمینه به گفتوگوی این منبع دولتی بلندپایه سعودی با روزنامه الوطن بسنده کرد تا از این طریق درصدد کم اهمیت جلوه دادن موضع ایران برآید.این منبع دولتی بلندپایه سعودی از یک سو ضمن استقبال از سخنان یاد شده در عین حال مدعی شد که موضوع صلحآمیز هستهیی ایران یک نگرانی برای جامعه جهانی محسوب میشود.
وی در این زمینه گفت: «پیشنهاد گشودن تاسیسات هستهیی ایران به روی کارشناسان عربستانی گام مهمی در راستای اعتمادسازی در زمینه موضوعی است که باعث نگرانی همه جامعه جهانی شده است». این منبع دولتی بلندپایه سعودی همچنین بدون توجه به همکاری کامل ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و پاسخ تهران به همه سوالات مطرح شده در زمینه موضوع صلحآمیز هستهیی خود گفت:
«عربستان ترجیح میدهد ایران به همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی نه تنها به ابهامات مطرح برای عربستان و سایر اعضای شورای همکاری خلیج فارس بلکه به نکات مبهم برای جامعه جهانی پاسخ دهد و تهران باید حقیقت برنامه هستهیی خود را از طریق سازمانهای بینالمللی تبیین نماید».
با توجه به اظهارات این مقام بلند پایه سعودی به نظر میرسد که ترس از رسیدن دومینوی سقوط کشورهای عربی خاورمیانه و شمال آفریقا در عربستان و همچنین بحران داخلی این کشور که به دنبال آزادی طلبی اقشار مختلف عرب از جمله شیعیان به وجود آمده، مقامات سعودی را آماده خشنترین واکنشها در برابر آنچه تهدید فارسی میخوانند، کرده است. در این بین، لابیهای اسرائیلی نیز بیکار ننشستهاند و با ارایه فرصتهای آشکار و نهان اطلاعاتی و سیاسی در اختیار دولتمردان عرب، آنها را بیش از پیش در غرقاب پروژه ایران هراسی فرو بردهاند.
ارایه تحلیلها و اطلاعات غیر مستند درباره توانایی ایران در تولید سلاح هستهیی و تمایل تهران به استفاده از سلاحهای غیر متعارف بر علیه همسایگان خود، ارایه اطلاعات غیر واقعی درباره نفوذ ایران در ناآرامیهای بحرین، اردن، یمن و عربستان و همچنین مسائل مربوط به امور داخلی کویت و تهمت دخالت امنیتی- اطلاعاتی ایران در آن کشور، چنان حاکمان فعلی عربستان را در ترس از سقوط فرو برده که بلافاصله پس از انعقاد قرارداد تسلیحاتی 60 میلیون دلاری با ایالات متحده، آنها را در پی استفاده و آزمایش این سلاحها در منطقه ترغیب کرده است.
بنا به همین اتمسفر مسموم و غیر شفاف است که آینده روابط تهران و ریاض را نمیتوان بهراحتی تحلیل کرد. بحرین و بحران آن به نقطه پایانی رسیده، اردن در سرکوب مخالفان خود موفق بوده و خاندان آل صباح در کویت، همچنان با مشت آهنین حکومت میکنند. عربستان نیز مانند سالیان گذشته، تمایلی به باز کردن فضای بسته این کشور برای باشندگان سنی و شیعه عرب ندارد.
در چنین فضایی است که روابط آتی تهران- ریاض به سمت تیرگی بیشتر پیش میرود. ایران به دنبال بسط نفوذ خود در حاشیه نشینهای خلیج فارس است تا دست امریکا در منطقه را بیشتر ببندد و در این میان، ریاض با برگزیدن متحدی از آن سوی دنیا، عملا به پایگاهی دایمیبرای امریکاییها بدل شده است.