بهاری گرم در جنگ ایران و عراق

العالم، ابتدا ضمن اشاره به نبردهای اخیر، طی ده روز ماه آوریل، حمله عراق به جزیره مجنون و مهار کردن این حمله از سوی رزمندگان اسلام و حمله ایران در نیمه شعبان روی محور «فاو ـ بصره» و تلفات نیروهای عراقی می‌نویسد، از زمان تسلّط نیروهای ایران بر شهر فاو در 9 فوریه گذشته نیروهای عراقی نتوانستند در ضدّ حمله‌های خود که تلفات سنگینی را بهمراه داشته چیزی را بازپس بگیرند. العالم اضافه می‌کند شدّت بحران در منطقه جنوبی جبهه به‌خاطر چند عامل افزایش یافته است. مهمّترین آنها حمله آمریکا به لیبی و تهدیدات ریگان علیه سوریه و ایران و توجّه مسئولان ایرانی به این تهدیدات آمریکا می‌باشد.
معاون ریگان که قبل از تجاوز به لیبی از بعضی از کشورهای خلیج (فارس) دیدن کرد از روی ناو هواپیمابر «آمریکا»، ایران را تهدید نمود. ایران نیز در پاسخ به این تهدید به تفتیش کشتی‌های تجارتی عبورکننده از خلیج (فارس) و دریای عمان اقدام کرد و در همین زمان نیز یک کشتی آمریکایی را بازرسی نمود. علاوه بر این به ناوگان آمریکا هشدار داد که از مناطقی که ایران آنها را مناطق جنگی ممنوعه اعلام کرده دور شود. این مقاله ضمن اشاره به اجلاس وزیران خارجه جنبش غیر متعهدّها در دهلی نو و اعتراض دکتر ولایتی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران به قطعنامۀ آن ادامه می‌دهد شاید از عواملی که باعث شدّت درگیری در جنگ شده احساس ناکامی مسئولان عراقی از وضع شوروی در مورد مجهّز ساختن عراق به اسلحه بیشتر باشد.
و طه یاسین رمضان معاون اوّل نخست‌وزیر عراق که در هفته‌های گذشته در رأس هیئتی به شوروی رفته بود گفت: «روابط کشورش با آمریکا و شوروی خوب است اما آمریکائیها به موضع ما در جنگ نزدیکتر شده‌اند». این گفته ناراحتی مسئولان عراقی را از شوروی منعکس می‌کند. ناظران خاطرنشان کردند که هنگام عزیمت هیئت عراقی به مسکو اسامی تمام اعضای هیئت همراه اعلام نشد اما پس از بازگشت به بغداد ذکر شد که سپهبد «عبدالجبّار شنشل» وزیر مشاور در امور نظامی جزء هیئت بود. زیرا آنها می‌خواستند که معاملات نظامی سرّی و بدون سروصدا باشد. امّا فاش کردن اسم «شنشل» حاکی از کمی اهمیّت دستآوردهای این سفر می‌باشد. از سوی دیگر رمضان در هنگام دیدارش از مسکو نتوانست با «گورباچف» رهبر شوروی یا «گرومیکو» ملاقات کند و این مسئله بی‌توجّهی شوروی را نسبت به گسترش روابطش با بغداد نشان می‌دهد.
از عوامل دیگر شدّت جنگ در جبهه‌ها رسیدن گزارشهائی است که نشان می‌دهد ایران برای حمله‌ای وسیع نقشه می‌کشد. و دعوت امام خمینی به بسیج عمومی باعث این پیش‌بینی‌ها شده است. و به دنبال این دعوت دهها هزار داوطلب روانه جبهه‌ها شدند بخصوص در مناطق جنوبی نیروهای زیادی تمرکز یافتند. بعضی از گزارشگران غربی گفتند ممکن است ایران به حملۀ وسیع در دو نقطه دست بزند، اولی در منطقه نزدیک جزایر مجنون در هورالهویزه به هدف تسلط بر شرق دجله و شاید تسلط بر راه مهم «بصره ـ بغداد» تا امداد نیروهای عراق را قطع کند و لشگرهای سوم و هفتم عراق را محاصره نماید.
حمله دوم (بنا به این گزارشها) هدفش تسلط روی محور فکه نزدیک شهر العماره جهت فرسوده کردن نیروهای عراقی و از هم پاشیدن آنها و بالاخره تسلّط بر خود شهر العماره میباشد، و این یک دستاورد معنوی بزرگی مانند دست‌آورد ایرانیها در فاو خواهد بود.
طبق بعضی از گزارشهای رسیده از پایتختهای غربی، شاید توجّه ایران در شرایط فعلی بسوی منطقه شمالی جبهه باشد. چون در طول سه هفته گذشته عراق پیروزیهای زیادی را در این جبهه اعلام می‌کند اما ایرانیها به این پیروزیهای عراق اشاره نمی‌کنند و تنها از زدوخوردهای محدود سخن به میان می‌آورند. امّا اطلاعیّه‌های عراق در این خصوص شاید حاکی از انفجار نزدیک این منطقه باشد. و طبق این گزارشها ایرانیان برای یک حمله وسیع در منطقه شمالی به قصد تصرّف مناطق کوهستانی آن نقشه می‌کشند و این حمله از جنوب شهر مریوان آغاز خواهد شد.
و طبق این گزارشها که نمی‌توان آنها را تأئید کرد ایرانیان یک تونل سری از جنوب شهر مریوان تا دو دهکدۀ «خُرمال» و «سید صادق» عراق بنا کرده‌اند. و چند لشگر را در این منطقه متمرکز کرده‌اند با وجود این شاید این منطقه بسبب صعب‌العبور بودن آن و دوریش از بغداد و مشکل حفظ آن برای زمان طولانی هدف اصلی نباشد. از سوی دیگر در طول حدود شش سال از جنگ معلوم شده که تمرکز نیروهای زیاد ایرانی در یک منطقه به معنای دست زدن به حمله، در آن منطقه نیست و ممکن است حمله از منطقه دیگری باشد. با این وجود منطقه شمال عراق به خاطر صدور نفت عراق از آن منطقه برای ایرانیان حیاتی بشمار می‌آید.
علیرغم این گزارشها، عراق و غرب از منطقه جنوب به خاطر اهمیّت سیاسی و اقتصادی و نظامی آن نگرانند. و سقوط فاو شاید ضربۀ بزرگی برای نیروهای عراقی باشد و نیروهای عراقی علیرغم نبرد شدیدی که بیش از دو ماه طول کشید و علیرغم وعده‌های مکرّر روزانه برای بازپس گرفتن آن نتوانست آن را پس بگیرد. طارق عزیز وزیر خارجۀ عراق در این خصوص گفت «از 9 فوریه تا این لحظه نبردها در منطقه فاو ادامه دارد امّا اگر شرایط نظامی فراهم می‌شد ما ایرانیها را بیرون می‌کردیم.»
مسئولان عراقی می‌خواهند از طریق افزایش فعّالیّتهای نظامی و اقدام به حملات محدود در طول جبهۀ جنگ حملات احتمالی ایرانیان را خنثی سازند و همچنین به دنبال تحقّق پیروزی معیّنی هستند تا بتوانند از دست دادن بندر استراتژیکی فاو را تحت پوشش قرار دهند.
ایرانیها برای تحقّق اهداف خود که مهمترین آنها از بین بردن رژیم عراق و صدام حسین است مجبورند به جنگ و بسیج خود ادامه دهند آنها برای انجام حملات خود علیه نیروهای عراق مکان و زمان مناسب را انتخاب می‌کنند. عراقیها در فکر اعمال فشارهای قوی علیه ایران هستند تا جنگ را متوقّف سازند. آنها کوبیدن مراکز حیاتی و اقتصادی را تهدید می‌کنند اما بی‌فایده است و شاید بحران اقتصادی ناشی از کاهش زیاد بهای نفت روی روند جنگ تأثیر بگذارد کارشناسان اقتصادی می‌بینند که هر دو کشور از این بحران نفت متضرّر هستند اما ضرر عراق بیشتر است.
زیرا این کشور بطور عمده روی نفت تکیه دارد و کشورهای عربی که به عراق کمک می‌کنند نیز روی نفت تکیه دارند و این بحران باعث می‌شود که نتوانند به تعهّدات خود نسبت به عراق پای‌بند باشند. کاهش بهای نفت باعث می‌شود که هر دو کشور ایران و عراق در جبهه‌های غیر نظامی به سیاست صرفه‌جوئی متوسل شوند و کارشناسان معتقدند که کاهش بهای نفت شاید در کوتاه شدن عمر جنگ و گسترش آن اثر شدیدی داشته باشد.
عراق چند سال است که سعی می‌کند کشورهای خلیج (فارس) را بترساند که «ایران به آنها حمله خواهد کرد» امّا ایرانیان تأکید می‌کنند که این نگرانی‌ها بدون دلیل است و هیچ چشم طمعی به خاک عراق و غیر عراق ندارند. امّا در عین حال بطور مداوم از کشورهای خلیج (فارس) دعوت می‌کنند که بیطرف باشند و اگر کشورهای خلیج (فارس) به این موضع فعلی خود باقی بمانند نمی‌توان آینده را پیش‌بینی کرد.