نیاز روسیه به ایران برای چیست؟

گروه سیاسی: افزایش نقش ایران در خاورمیانه که از جمله دستاوردهای بهار عربی است، شکل جدیدی به روابط کشورهای فعال در عرصه سیاسی منطقه داده است. یک پایگاه اینترنتی روسی با اشاره به رویدادهای منطقه خاورمیانه نوشته است: تحولات منطقه نزدیکی ایران و روسیه را گریزناپذیر کرده است. در این گزارش، با اشاره به مصاحبه اخیر علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران خاطرنشان شده که ایران مهم‌ترین همسایه روسیه است که با راهبرد محاصره این کشور از طرف کشورهای غربی مقابله می‌کند. اینوسمی نوشت: پیام ایران صریح بود و روسیه به این کشور نیاز دارد و بدون شک روابط روسیه و ایران بار دیگر در مرکز توجه قرار می‌گیرد و این امر در شرایط برهم خوردن روند «نوسازی» روابط روسیه و آمریکا رخ می‌دهد.
 ایرانی‌هاو روس‌ها تهدیدهای مشترکی را احساس می‌کنند که آنها را به هم نزدیک‌تر نگه می‌دارد؛ سامانه دفاع موشکی که آمریکا نقشه آن را برای منطقه کشیده است، ناآرامی‌ها در سوریه و حضور آمریکایی‌ها در عراق و افغانستان. روسیه پس از ناآرام شدن سوریه و آغاز جنگ در لیبی احساس می‌کند در حال از دست دادن کامل جای پای خود در منطقه است و این تنها ایران است که می‌تواند مجرایی برای بازگشت دوباره مسکو به معادلات منطقه‌ای باشد. نکته مهم در اینجا این است که روسیه جزو نخستین کشورهایی بود که به نقش حیاتی ایران در تعیین الگوی آینده منطقه پی برد و وارد رایزنی منطقه‌ای با ایران شد.در شرایطی که این قبیل مسائل بروز کرده است، مسکو قصد انجام گفت‌وگوهای راهبردی با تهران را دارد و قرار است اواخر هفته آینده نیکلای پاتروشف، دبیر شورای امنیت ملی روسیه به تهران سفر کند و بلافاصله پس از آن علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران برای دیداری رسمی به مسکو سفر می‌کند.
وزارت امور خارجه ایران در بیانیه‌ای اعلام کرده که در مدت زمان حضور دبیر شورای امنیت ملی روسیه در ایران محور اصلی مذاکرات همکاری‌های هسته‌ای 2 کشور خواهد بود. تهران از زمان اوج‌گیری تحریم‌های بین‌المللی علیه خود روسیه را برای پایان دادن به کار نیروگاه بوشهر تحت فشار گذاشته است. تهران امیدوار است با از سرگیری فعالیت روس‌ها در بوشهر به نوعی از فشار تحریم‌ها بر برنامه هسته‌ای خود بکاهد. پیش‌بینی‌ها حاکی از این است که اگر دبیر شورای امنیت ملی روسیه در ایران به توافق شفاهی با ایرانی‌ها برسد سفر صالحی می‌تواند تیر خلاص به اختلاف‌ها باشد. برخی ادعا می‌کنند در جریان سفر صالحی به روسیه احتمال برون‌رفت پرونده هسته‌ای ایران از بن‌بست وجود خواهد داشت. همچنین گفته می‌شود گسترش همکاری‌های اقتصادی بدون شک در دستور کار پاتروشف قرار خواهد داشت.
روس‌ها در یک ‌سال گذشته به دنبال یافتن فرمولی بوده‌اند که بتوانند با گریز از تحریم‌ها روابط تجاری خود با ایران را تقویت کنند و در عین حال این کار به نحوی انجام شود که به روابط این کشور با آمریکا آسیب نرساند. اگر مدالیته روسی در بحث هسته‌ای به نتیجه برسد به نظر می‌رسد یافتن چنین فرمولی هم دشوار نخواهد بود. به گزارش ایرنا، نویسنده با اشاره به راه‌اندازی نیروگاه هسته‌ای بوشهر در هفته‌های آینده، نوشت: تهران و مسکو به‌رغم اعتراض‌های آمریکا و اسرائیل برای راه اندازی این نیروگاه آماده شده‌اند. در گزارش این منبع همچنین اضافه شده است: مسکو همه تلاش خود را برای جلوگیری از استقرار تسلیحات پدافند موشکی آمریکا در منطقه دریای سیاه بویژه در ترکیه به عمل می‌آورد و این سیاست در راستای منافع جمهوری اسلامی ایران در منطقه است. نماینده روسیه در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) موضع مخالف روسیه با استقرار این تسلیحات را صریحا اعلام کرد.
پایگاه اینترنتی اینوسمی همچنین به مواضع مشترک ایران و روسیه در مساله سوریه و مخالفت با مداخله خارجی در این کشور اشاره و خاطرنشان کرد: در حالی که روسیه تلاش‌های دیپلماتیک خود را بر خاورمیانه در این زمینه متمرکز کرده است، ایران هم برای جلوگیری از سوءاستفاده کشورهای غربی در مساله سوریه تلاش می‌کند و تهران از این موضع مسکو رضایت دارد. اینوسمی به نقل از وزیر امور خارجه ایران نوشت: در مساله سوریه شاهد تحریف هدفمند مطالبات مردم سوریه از طرف نیروهای سیاسی خارجی هستیم که در جهت منافع استعمار است و این سیاست غیرقابل قبول است. روزنامه آسیا تایمز با اشاره به نزدیکی تهران و مسکو نوشته است: جنس رابطه میان تهران و مسکو همواره به نوعی در خفا ادامه داشته اما هر بار اوضاع در خاورمیانه و منطقه متشنج شده این رابطه به راحتی به مرکز ثقل این تحولات تبدیل شده است. آسیاتایمز با اشاره به تحولات عراق آورده اسـت: روس‌ها ذکاوت ایرانی‌ها را در تعیین جایگاه در این کشور ستایش می‌کنند. ایرانی‌ها بدون اندک جنگی ‌با آمریکا، سهم سیاسی خود از عراق پس از صدام را گرفتند. ایران با صدای بلند حضور بیشتر نیروهای آمریکایی در عراق را تقبیح کرده و این در حالی است که روس‌های زیرک از این بازی عقب ماندند.
نه مسکو و نه تهران هیچ‌کدام در خاورمیانه بی‌ثبات نفعی برای خود نمی‌بینند. هر دو خواهان پایان یافتن حاکمیت آمریکا بر منطقه به سبک و سیاق روزهای جنگ سرد هستند. از تفاهم‌ها گذشته رابطه میان ایران و روسیه زمانی بهبود پیدا خواهد کرد که هر دو این کشورها بتوانند دیوار محکمی ‌از اعتماد دوجانبه را اطراف خود بکشند. ایرانی‌ها با روی کار آمدن باراک اوبامای دموکرات و عزمش برای نزدیکی به روس‌ها بیم این را داشتند که مبادا روس‌ها به هم پیمان ایالات متحده در منطقه تبدیل شوند. علاوه بر این روس‌ها تاکنون بارها درباره به پایان رساندن کار خود در بوشهر تعلل کرده‌اند که همین مساله منجر به بی‌اعتمادی ایرانی‌ها نسبت به آنها شده است. به گزارش ایران دیپلماسی، روزنامه آسیا تایمز در ادامه آورده است: حقیقتی غیرقابل انکار در این بین وجود دارد و آن هم این است که قدرت ایران در منطقه در حال افزایش است. تنش در لیبی، بحران در سوریه، ادامه روابط سرد ترکیه و اسرائیل، برهم خوردن مثلث عربستان، اسرائیل و آمریکا، نزدیکی مصر به ایران و قوت گرفتن احتمال رای مثبت شورای امنیت به کشور مستقل فلسطین از منطقه خاورمیانه و جهان اسلام غوغایی غیرقابل باور ساخته است. علاوه بر این چین نیز هر روز با ایالات متحده فاصله بیشتری می‌گیرد و به تهران نزدیک‌تر می‌شود.
مسکو به خوبی می‌داند ادامه روند سرد رابطه با تهران تنها و تنها این کشور را تبدیل به بازنده‌ای در شطرنج سیاسی جدید خاورمیانه می‌کند. دوستی جدی و صمیمی‌ با ایران می‌تواند باز مسکو را در قلب این بازی قرار دهد. با این حال روابط ایران و روسیه با ظرفیت‌هایی که وجود دارد اصلا منطبق نیست. به عقیده کارشناسان روسیه و ایران برای اینکه روابط شان قوی‌تر و پایدارتر باشد، باید مبادلات تجاری و اقتصادی خود را گسترش دهند که این مساله به طور طبیعی موجب پایداری روابط می‌شود. مشاور شورای امنیت ملی روسیه در این باره می‌گوید: متاسفانه اخیرا امکان گسترش همکاری کاهش پیدا کرده است. به عقیده من باید راه‌ها و زمینه‌های جدیدی را برای همکاری پیدا کرد. متاسفانه ما در یک‌گرداب گرفتار شده‌ایم. با وجودی که زمینه‌های فراوانی برای همکاری بویژه در تهران هست از آن استفاده نمی‌شود. انرژی، یکی از عرصه‌های مهم همکاری 2 کشور است که البته تنها زمینه موجود نیست. به نظر من روسیه و ایران باید پیشنهادات و نظرات خود را بیان کنند.