گروه سیاسی - سهیلا طایی: «اگر کسی دقت نکند، ممکن است خیال کند افرادی نشستهاند و انشاء نوشتهاند، ولی نه، بدانید انشاء نیست. کلمه کلمۀ این چشمانداز- با تاکید میگویم- محاسبه شده است». «تسهیل زندگی مردم و توجه به سند چشمانداز در جهت گیرهای دولت مورد اهتمام بیشتر قرار گیرد». « سند چشمانداز، شعار نیست بلکه نقشه راه 20 ساله کشور است که با دقت و با توجه به واقعیات تنظیم شده و باید در همه شرایط مورد توجه کامل باشد».
«باید مسیری را که در این مدت پیموده شده مورد بررسی جدی قرار دهیم و به گونهیی عمل کنیم که متناسب با دورههای مختلف زمانی، اهداف سند چشمانداز محقق شود». جملاتی از این دست در بیانات رهبر انقلاب درباره سند چشمانداز توسعه بسیار است. جملاتی که گاه مورد توجه دولتها قرار گرفته و گاهی نیز نویسندگان آن به تمسخر گرفته شدهاند. محمود احمدینژاد در یکی از اظهارات خود درباره این سند بالادستی نظام گفت بود که «کسانی که برنامه چشمانداز 20 ساله را نوشتند اطلاعی از توانمندیهای ملت ایران نداشتند که 20 سال دیگر ایران در همه عرصهها در منطقه اول شود.
این در حالی است که هماکنون ایران در بسیاری از عرصهها نه در منطقه بلکه در دنیا اول شده است.» این آخرین اظهارات محمود احمدینژاد ریاستجمهوری اسلامی ایران درباره یکی از اسناد بالادستی کشور است. محسن رضایی اما درباره این سند که با تلاش جمعی از کارشناسان کشور تهیه شده و بعد از اعمال اصلاحات مورد نظر رهبر معظم انقلاب به تایید ایشان رسیده است میگوید: از سال 1378 متوجه شدیم که سیاستهای کلان اگر منسجم نباشند، یک نوع سرگردانی و پراکندگی در برنامهریزی کشور به وجود خواهند آورد.
ما سیاستهای اقتصادی و بعد سیاستهای فرهنگی و سیاستهای اجتماعی را ابلاغ میکنیم، اما وقتی اینها منسجم نباشند، یک نوع پراکندگی وجود دارد. در همان سال در دبیرخانه مجمع به این نتیجه رسیدیم که باید افقی را برای آینده کشور ترسیم کنیم تا بر همه سیاستها سایه بیندازد و شیرازه اصلی سیاستهای کلان را ساماندهی کند.وقتی این ایده را- در جلسهیی که من بودم و آقا و آقای حجازی- خدمت رهبر انقلاب مطرح کردیم، بلافاصله- با وجود اینکه توضیح زیادی هم ندادیم- ایشان فرمودند:
این یکی از حلقههای مفقوده نظام جمهوری اسلامی ایران است. این «حلقه مفقوده» تعبیر ایشان بود. حداقل بیش از ده دقیقه آقا صحبت کردند و این حرف کلیدیشان بود که اگر بتوانید آن حلقه مفقوده را پیدا کنید، خیلی چیز خوبی است و فوقالعاده تاریخی است. اصل جرقه کار آنجا زده شد. پیشنهاد ما این بود که مجمع این کار را انجام بدهد. ایشان فرمودند فعلاً شما این را بنویسید و به من بدهید. ما وقتی گزارش را خدمتشان دادیم، تقریباً در کمتر از یکماه، ایشان به مجمع تشخیص ابلاغ کردند که شما چشمانداز آینده ایران را چه در افق دهساله و چه بیشتر از آن، به من پیشنهاد کنید.
لذا مجمع تشخیص در حقیقت یک ابلاغ رسمی گرفت.این سند شاید جزو نزدیکترین اسناد به اندیشههای رهبری بود. ما در جریان افکار مدیریتی ایشان بودیم و سند را متناسب با اندیشههای ایشان تنظیم کردیم. اگر پیشنویس اولیه مقایسه شود با آن چیزی که مجمع تصویب کرد، مشخص است که در مجمع هم کمترین تغییر داده شده است. به هر روی اینکه دولت تاکنون چه اندازه به اجرای این سند اهتمام داشته است و در آن پیشرفت حاصل شده یا اینکه تا به حال چند بار دولت به نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی گزارش عملکرد خود ارایه کرده است مسالهیی است که درباره آن رضایت چندانی وجود ندارد.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار پارلمانی « ملت ما» به گوشههایی از این نارضایتیها پرداخته و از نقش مجلس بر تحقق سند چشمانداز سخن گفتند.
فولادگر: پس از گذشت بیش از 5 سال از تدوین سند چشمانداز یک چهارم پیشرفت وجود ندارد
حمیدرضا فولادگر رییس کمیسیون اصل 44 مجلس شورای اسلامی معتقد است مجلس قدمهای زیادی برای تحقق اهداف سند برداشته و از آن جمله به تصویب برنامه پنجم توسعه، تهیه گزارش از نحوه عملکرد برنامه چهار ساله در کمیسیونهای تخصصی اصل 44، اصل 90 ، همچنین تحقیق و تفحص از برنامه چهارم اشاره کرد.
عضو کمیسیون صنایع و معادن ادامه داد: در راستای برنامه اقداماتی نیز در دست انجام است که اصلاح قانون تجارت و قانون گمرک از آن دسته است همچنین لایحه کار که بزودی از سوی دولت به مجلس میآید و نیز لایحه تعاون که در کمیسیون اصل 44 در دست بررسی است و باید تصویب شود. ایجاد فضای کسب و کار نیز از برنامههای در دست بررسی در کمیسیون اصل 44 است که اگر به نتیجه برسد نقش مهمی در راستای نحقق اهداف سند خواهد داشت. نماینده اصفهان خاطرنشان کرد: در حال حاضر که حدود 6 سال از مسیر 20 ساله سند طی شده است در بسیاری از زمینهها به میزان یک چهارم پیشرفت وجود نداشته است. به عنوان نمونه متوسط رشد اقتصادی میباید 8 درصد باشد که نیست، فضای کسب و کار نیز بهبود پیدا نکرده ونرخ عملکرد جذب سرمایه نیز عقب است.
ترابی: اگر رشد اقتصادی افزایش نیابد اهداف سند محقق نمیشود
عبدالرضا ترابی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز در این باره معتقد است: برای رسیدن به اهداف سند چشمانداز و تبدیل شدن به قدرت نخست منطقه نیازمند رشد اقتصادی 8 درصدی هستیم. این در حالی است که رشد اقتصادی ایران بنا به گزارش صندوق بینالمللی پول در حدود 3/2 درصد است که در حدود 5درصد از رشد تعیین شده در سند چشمانداز پایینتر است و با رشد 3/2 درصدی بطور حتم اهداف سند چشمانداز محقق نخواهد شد.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، گفت: افزایش تولید، کاهش واردات، افزایش صادرات کالا و خدمات تنها راه افزایش میزان رشد اقتصادی کشور است و بدون توجه به این شاخصها رشد اقتصادی افزایش نیافته و اهداف سند چشمانداز محقق نمیشود.
مطهری: سال جهاد اقتصادی در مسیر تحقق سند چشمانداز شتاب کافی ندارد
علی مطهری عضو کمیسیون صنایع و معادن نیز در این خصوص اظهار داشت: مطابق بیانات رهبری، سال 1404 سال درخشش ایران در منطقه خواهد بود که باید برای تحقق این مهم اهتمام بیشتری به خرج داد.وی با اشاره به سپری شدن چند سال از تدوین سند چشمانداز بیست ساله کشور، افزود: نامگذاری امسال به نام جهاد اقتصادی نشان میدهد حرکت در مسیر تحقق این سند شتاب کافی ندارد.مطهری، نیل به هدفهای مورد اشاره را در گرو احساس مسوولیت بدنه اجرایی کشور خواند و افزود: تحقق بخشی از برنامههای مربوط به ارتقای فرهنگ تولید و افزایش منابع به عملکرد سیستم اجرایی کشور برمیشود که امید میرود مسوولان در این زمینه بیش از گذشته احساس مسوولیت داشته باشند.نماینده شبستر همچنین معضل بیکاری را یک معضل حاد دانست و افزود: امید میرود در کنار برنامهریزی مسوولان و تحقق اهدافی مانند افزایش منابع درآمدی و نیز سوق یافتن هزینهها به سمت سرمایهگذاری، مشکل بیکاری مرتفع شود.
خباز: دولت دهم برنامه گریز است
محمد رضا خباز عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، دولت دهم را دولتی برنامهگریز خواند و گفت: دولت برای رسیدن به میانگین رشد هشت درصدی در اقتصاد به عنوان پیش شرط دستیابی به اهداف سند چشمانداز ناچار به اجرای دقیق برنامه پنجم توسعه است.نماینده مردم کاشمر در مجلس با تاکید بر اهمیت اجرای برنامه پنجم توسعه از سوی دولت گفت: اگر دولت برنامه چهارم توسعه را با دقت اجرا میکرد و از زیر بار اجرای آن برنامه شانه خالی نمیکرد، کشور 6 سال از تحقق اهداف سند چشمانداز عقب نمیماند.
خباز افزود: برای جبران عقبماندگیها در سالهای گذشته دولت باید بطور دقیق برنامه پنجم توسعه را اجرا کند تا شاید با اجرای دقیق این برنامه، عقبماندگیها جبران شود و تحقق اهداف سند چشمانداز امکانپذیر شود.عضو کمیسیون اقتصادی مجلس تاکید کرد: تجربه نشان داده است که دولتهای نهم و دهم هیچ علاقهیی به برنامهریزی و اجرای برنامه ندارد و به این دلیل نظارت مجمع تشخیص مصلحت، مجلس شورای اسلامی و بازرسی کل کشور بر اجرای دقیق برنامه پنجم توسعه ضروری است.
به هر روی، به نظر میرسد با توجه به شرایط فعلی کشور و در نظر گرفتن مسیر پیشرفتی که کشورهای همسایه برای خود متصور شدهاند دولت باید اجرای برنامه پنج ساله توسعه را که در راستای اهداف سند چشمانداز است جدی گرفته و با آن اهتمام بورزد.