روسیه برای طرح گام به گام با غرب رایزنی کرده است

* طرحی که روس ها برای حل و فصل تدریجی برنامه های هسته یی ایران پیشنهاد کرده اند دارای موافقان و مخالفانی در کشور است. برخی این طرح را در کاهش فشارهای جهانی علیه پرونده هسته یی کشور مفید ارزیابی می کنند و برخی به دلیل خلف وعده های متعدد روس ها در نیروگاه بوشهر با دیده شک و تردید به آن می نگرند. تلقی جنابعالی از این طرح چیست؟ گمان می کنید این طرح تا چه اندازه قابلیت اجرایی داشته باشد؟
** براساس طرحی که از سوی روس ها ارایه شده است در ازای هر گامی که ایران برمی دارد گامی نیز از سوی جامعه جهانی برای کاهش تحریم ها برداشته می شود. اگر روس ها بتوانند به آنچه در این طرح وعده داده اند عمل کنند و تحریم ها را کمرنگ کنند می توانند تعداد مخالفینی که در داخل ایران با این طرح وجود دارد را کاهش دهند و کمک بزرگی به حل مساله هسته یی ایران بکنند.
* دلیل آنکه روس ها بعد ازاین مدت زمان تصمیم گرفتند نقش میانجی را در برنامه هسته یی ایران ایفا کنند، چه می تواند باشد؟ سال گذشته ترک ها و برزیلی ها وارد عمل شدند و امسال می بینیم که روس ها با جا گذاشتن این کشورها طرح گام به گام را برای حل و فصل برنامه های هسته یی ایران ارایه کردند.
** روس ها برای آنکه جایگاه خود را در مناسبات جهانی ارتقا دهند اقدام به طرح گام به گام کردند. البته باید توجه داشت که جامعه جهانی نیز برای روس ها نسبت به ترک ها و برزیلی ها جایگاه بالاتری قایل است، آنها این امکان را به ترکیه ندادند اما به روسیه اجازه نقش آفرینی در برنامه های هسته یی ایران داده شد تا طرح گام به گام را برای حل و فصل مشکلات پرونده هسته یی این کشور ارایه کنند. روس ها برای نشان دادن جدیت خود در بازیگردانی پرونده هسته یی ایران تلاش خواهند کرد تا با تسریع در راه اندازی نیروگاه بوشهر دیدگاه مسوولان این کشور را دوباره به سوی خود جلب کنند، هر چند که باید توجه داشته باشیم که تاخیرهایی که در نیروگاه بوشهر به وجود آمده است کاسه صبر مسوولان را لبریز کرده است.
* تاخیر در بهره برداری از نیروگاه بوشهر می تواند تاثیری در اجرای طرح گام به گام روس ها از سوی طرف ایرانی داشته باشد؟
** مقامات کشورمان معتقدند که این خلف وعده ها می تواند تا حدودی تحمل شود اما در صورتی که روس ها بخواهند بیش از این ساخت نیروگاه بوشهر را به عقب بیندازند در همکاری های بعدی با آنها تجدید نظر خواهند کرد. البته روس ها هم از سوی جامعه بین الملل تحت فشار هستند، چهار قطعنامه علیه ایران به تصویب رسیده است و هیچ کشوری اجازه ندارد به همکاری های هسته یی خود با ما ادامه دهد، این در حالی است که روسیه مجبور است به تعهدات خود در قبال ایران که پیش از تصویب این قطعنامه ها پذیرفته است نیز عمل کند. البته باید توجه داشت که سیاست های غرب هم در رابطه با برنامه های هسته یی ایران اندکی نرم تر شده است که روس ها تمایل به نقش آفرینی در برنامه های هسته یی ایران نشان داده اند زمانی بوش بر طبل جنگ با ایران می کوبید اما به نظرمی رسد که اوباما مایل نیست دردسر جدیدی برای خود درست کند.
* جنابعالی اشاره به نرمش رفتار غرب در برابر طرح های هسته یی ایران کردید. گمان می کنید که این نرمش رفتار غرب از چه موضوعی ناشی شده باشد؟
** امریکا به لحاظ اقتصادی در موضع ضعف قرار دارد برهمین اساس تلاش می کند تا از برخوردهایی که می تواند به صرف هزینه هایی برای این کشور منجر شود پرهیز کند.
هرگونه ابراز مخالفت درروند اجرای طرح گام به گام می تواند بهانه یی برای شروع چالشی جدید باشد و دموکرات های امریکا از این موضوع دوری می کنند. دخالت هایی که رییس جمهور پیشین این کشور در افغانستان، عراق وپاکستان داشت برای امریکا هزینه های زیادی ایجاد کرده است، برهمین اساس اوباما از سوی مسوولان کنگره تحت فشار است تا از وقوع جنگی جدید اجتناب کند. اوباما با احتیاط عمل می کند و از برخوردهای تندی که در دولت پیشین نسبت به پرونده هسته یی ایران وجود داشت اجتناب می کند.
* از صحبت های جنابعالی این برداشت حاصل می شود که روح طرح گام به گام روس ها را مثبت ارزیابی می کنید؟
** بله، همینطور است. بنده این طرح را یک طرح معمولی نمی دانم. طرح گام به گام چارچوبی دارد و این موضوع می تواند در کاهش تنش های هسته یی ایران تاثیرگذار باشد. با ارزیابی برخوردهای گذشته غرب با برنامه های هسته یی کشورمان در می یابیم که بیشتر این برخوردها بهانه جویی بوده است که جامعه بین الملل نیز با توجه به روند همکاری های ایران از آن آگاهی پیدا کرده است. روسیه نیز با سود جستن از این موضوع طرح خود را ارایه کرد که از دیدگاه من پیشنهاد معقولی است و در زمینه هسته یی شاید تنها راه حل باشد.
* امریکایی ها مدعی هستند که ما با رفتارهای فرسایشی که در بحث هسته یی داشته ایم به دنبال اتلاف وقت هستیم. جنابعالی این دیدگاه را به چه صورت ارزیابی می کنید؟
** ایران با وجود ابراز مخالفت شورای امنیت سازمان ملل اقدام به ادامه غنی سازی کرده و یک پتانسیلی برای خود ایجاد کرده است که در صورت افزایش فشارها خود اقدام به غنی سازی هسته یی خواهد کرد. دلیل آنکه ایران تصمیم گرفت خود اقدام به غنی سازی کند نیز این بود که غرب با طرح بهانه های واهی اجازه نداد ما در همکاری با کشورهای دیگر در بحث هسته یی وارد شویم بنابراین ادعای اتلاف وقت در پرونده هسته یی ایران به دلیل عملکرد این کشورها بوده است. البته این ایده نیز وجود دارد که غرب پس از نتیجه نگرفتن از کارشکنی های خود پذیرفته باشد که باید با ایران هسته یی کنار آید.
* در اثنای مطرح شدن «طرح گام به گام» مسوولان کشورمان با این طرح مخالفت کردند اما با گذشت یک ماه پس از طرح دوباره آن مسوولان ایرانی به استقبال آن رفتند و حتی اجرای آن را در حل و فصل مشکلات برنامه های هسته یی کشور تاثیرگذار دانستند. ارزیابی جنابعالی از این موضوع چیست؟
** مایل هستم پیش از پاسخ به این پرسش مقدمه یی را برای شما ذکر کنم. ما در زمان جورج بوش با امکان حمله به ایران مواجه بودیم، در آن مقطع زمانی ایران پروتکل الحاقی را بدون اینکه رسما تصویب کند عملااجرا کرد. ما درهای تاسیسات هسته یی خود را به روی بازرسان آژانس باز گذاشتیم و دیگر غرب نتوانست با طرح بهانه های واهی به نیات خود برسد و احتمال حمله امریکا به ایران نیز منتفی شد. در مناظره یی که پیش از انتخابات ریاست جمهوری 88، محسن رضایی با احمدی نژاد داشت دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام این موضوع را مطرح کرد که این سیاست های مقام معظم رهبری بود که در آن دوره جلوی جنگ را گرفت و پس از ایشان، قدرت سپاه و روشنفکران بود که در این موضوع تاثیرگذاری بودند. منظور او از این حرف همین باز گذاشتن درهای تاسیسات هسته یی برای بازدید کارشناسان آژانس بود که تا یک سال ونیم هم ادامه داشت. حالاممکن است که در این مقطع زمانی نیز تغییر دیدگاه مسوولان کشور نیز از این موضوع ناشی شود که آنها تصمیم گرفته اند برای خروج پرونده هسته یی کشورمان از بن بست به اجرای طرح روس ها بپردازند و پروتکل الحاقی را بدون اینکه مکتوب کنند به اجرا درآورند. این موضوعات در کاغذ نوشته نخواهد شد بلکه در مذاکرات محرمانه درباره آن تصمیم گیری می کنند. به نظر می رسد مسوولان نیز به دنبال راهی هستند تا با عمل به آن از حجم تحریم های جهانی بکاهند.
* از اظهارات جنابعالی این برداشت حاصل می شود که ممکن است دولت بدون مشورت با مجلس اقدام به اجرای پروتکل الحاقی کند. در این صورت اگر نمایندگان مطلع شوند به مخالفت با این طرح برمی خیزند و امکان ادامه کا ر را برای دولت به حداقل می رسانند؟
** مسائلی که در سطح عالی نظام با آن موافقت حاصل شده است از سوی مجلس نیز مخالفتی نخواهد داشت.
* یعنی مجلس امکان مخالفت با این موضوع را ندارد؟
** مسوولان به دلیل پروسه طولانی تصویب طرح ها و لوایح در مجلس شاید تمایلی برای طرح این موضوع در قوه مقننه نداشته باشند.
* یکی دیگر از دغدغه نمایندگان مجلس این است که چرا روس ها پیش از آنکه این طرح را در اختیار ایران قرار دهند آن را با جزییاتش در اختیار امریکایی ها قرار داده اند. چرا آنها باید زودتر از ما از کم و کیف این طرح مطلع باشند؟
** به دلیل امکان مخالفت غرب با این طرح روس ها باید زمینه سازی می کردند و اقدام آنها نیز کاملادرست است. روس ها عقلانی عمل کردند که به دنبال هماهنگی با طرف های غربی بودند. بنابراین چون با اصل پیشنهاد موافق هستم گمان می کنم که کار درستی بود که صورت پذیرفت.
* این عدم مخالفت امریکایی ها با طرح روس ها می تواند نشان دهنده رضایت کاخ سفید از طرح روسیه باشد؟
** بله درست است، بعید است که روس ها بخواهند بی گدار به آب بزنند و برهمین اساس گمان می کنم که پیش از طرح مساله با ایران با امریکایی ها رایزنی کرده باشند و موافقت آنها را به دست آورده باشند.
* چشم انداز اجرای این طرح را چطور ارزیابی می کنید؟ برخی از کارشناسان بر این باور هستند که در صورت عدم موافقت تهران با اجرای طرح گام به گام یا کم کاری در اجرای آن ما باید منتظر تصویب قطعنامه یی جدید علیه پرونده هسته یی کشورمان در شورای امنیت سازمان ملل باشیم؟
** به نفع ایران است.
* بنابراین در صورتی که ایران این طرح را اجرا کرده، تصویب قطعنامه بعدی کان لم یکن خواهد شد؟
** ممکن است اینطور باشد.
* قطعنامه های گذشته چطور؟ کمرنگ خواهد شد؟
** پیشنهاد روسیه نیز همین است که با اجرای این طرح تاثیرات قطعنامه ها کمرنگ تر شود.
* ما تجربه بدقولی روس ها را در زمان بهره برداری از نیروگاه بوشهر داشته ایم چطور می توانیم اعتماد کنیم که هیچ غل و غشی در پیشنهاد جدید روس ها وجود نداشته باشد؟
** وضعیت پرونده هسته یی ایران و اوضاع جامعه جهانی ما را به اعتماد به طرح روس ها می کند.