مصائب آمریکا با « گام به گام»

گروه سیاسی : یک روزنامه روس تاکید کرد طرح گام به گام روسیه، آمریکا را در موقعیت دشواری قرار داده است. روزنامه روسی نیزاویسیمایا گازیه تا با اشاره به اینکه ایرانی‌ها در جریان طرح گام به گام قرار گرفته‌اند، نوشت: «کارشناسان معتقدند این برنامه واشنگتن را در برابر انتخاب دشواری قرار می‌دهد و بویژه این احتمال وجود دارد که آمریکایی‌ها ایده لاوروف را رد کنند ولی در آن صورت مشخص می‌شود که سر و صدای به پا شده توسط آنها درباره برنامه هسته‌ای ایران در واقع ایجاد پوششی برای همکاری هسته‌ای درحال توسعه با عربستان سعودی است».ایالات متحده پس از دریافت طرح گام به گام روسیه موضع مشخصی نسبت به این طرح نداشته است.تنها موضع ایالات متحده به اظهار نظر کلینتون بازمی‌گردد که وی در حالی که در یک کنفرانس خبری مشترک با لاوروف شرکت کرده بود، تاکید کرد: آمریکا آماده است به «شیوه‌های جدید تعامل» با ایران فرصت بدهد. همچنین کلینتون گفت تیمی از کارشناسان آمریکایی را برای بررسی طرح روسیه به مسکو خواهد فرستاد. کارشناسان مسائل سیاسی می‌گویند عدم موضع‌گیری منفی آمریکا درباره این طرح نشان‌دهنده آن است که واشنگتن برای استدلال درباره تداوم راهبرد فشار-مذاکره در قبال ایران در موقعیت مذاکراتی خوبی قرار ندارد و مجبور است به ایده‌های جدید فرصت دهد.اواخر هفته گذشته نیز روزنامه کامرسانت از توافق کشورهای غربی با طرح لاوروف خبر داد و نوشت : «یک منبع مطلع در وزارت خارجه روسیه می‌گوید طرح لاوروف با سایر اعضای گروه 1+5 هماهنگ شده و حمایت آنها را جلب کرده است، بویژه واشنگتن این پیشنهاد را مفید دانسته است».
به گزارش ایران هسته‌ای، روزنامه روسی نیزاویسیمایا گازیه‌تا در ادامه به استراتژی روسیه در قبال ایران اشاره کرد و افزود: «ازسوی دیگر روسیه از کارت ایران در بازی سیاسی با غرب بهره می‌برد و مایل است نفوذ خود را در خاورمیانه احیا کند و در عین حال ابتکار عمل را از ترکیه بگیرد که نقش آن در این زمینه پررنگ است». گازیه تا در ادامه تحلیل خود مخالفت با توسعه تحریم‌ها علیه ایران را یکی از علت‌هایی می‌داند که روسیه را به تدوین این طرح تشویق کرده و می‌نویسد: «کارشناسان نزدیک به وزارت خارجه روسیه معتقدند مسکو بارها برحق ایران برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی اتمی تحت کنترل آژانس تاکید کرده و خواستار برداشتن گام‌هایی توسط این کشور شده که ارزیابی مثبت جامعه جهانی را دربرداشته باشد و موجب تضعیف تحریم‌ها شود». این روزنامه در پایان می‌نویسد: «علاوه براین، مسکو بارها با تحریم‌هایی که بر زندگی مردم ایران تاثیر می‌گذارد و نیز با گام‌های یکجانبه کشور‌های غربی علیه این کشور مخالفت کرده است».
ویژگی‌های طرح گام به گام
هر چند علی اکبر صالحی در جریان سفر 2 روزه خود به مسکو طرح گام به گام را به صورت مکتوب از همتای روس خود دریافت کرد اما هنوز جزئیاتی از این طرح منتشر نشده است. با این حال برخی منابع مطلع اعلام کرده‌اند رویکرد گام به گام دارای ویژگی‌های زیر است:
1- در آن گام‌های 2 طرف از ابتدا تا انتها فهرست می‌شود و پس از برداشته شدن گام آخر توسط 2 طرف مذاکره، دیگر گامی برای برداشتن باقی نمی‌ماند.
2- به ازای هر یک گام از جانب یکی از طرفین، گام متقابلی برای طرف مقابل تعریف می‌شود به گونه‌ای که پیشرفت فرآیند مستلزم آن است که هر یک گام از جانب یکی از دو طرف با یک گام متقابل از پیش تعریف شده توسط طرف مقابل پاسخ داده شود.
3- ورود به هر مرحله در مذاکرات در این مدل مستلزم تکمیل شدن مرحله قبلی است و تکمیل شدن هر مرحله مستلزم آن است که هر یک از دو طرف گام‌های خود را به طور کامل به موقع بردارند.
4- هر گاه یکی از طرفین در عمل به تعهد خود در مرحله‌ای از کار کوتاهی کند کل فرآیند همان جا متوقف می‌شود و لذا این دستاوردها را به دنبال دارد:
1- باعث می‌شود هیچ یک از طرفین نتواند مذاکرات را الی‌الابد کش بدهد و هر بار با پیش کشیدن موضوعی جدید مانع به نتیجه رسیدن کار شود. تعداد موضوعات مورد مذاکره و گام‌های لازم از جانب 2 طرف دقیقا و به ریزترین شکل ممکن تعریف می‌شود و در نتیجه جایی برای جرزنی آخر کار باقی نمی‌ماند.
2- این روش مانع از آن می‌شود که یکی از دوطرف مجبور باشد دائما و به طور یکجانبه امتیاز بدهد اما در عوض چیزی دریافت نکند. نوعی موازنه داده- ستانده در این فرآیند وجود دارد که موجب می‌شود هر دو طرف احساس برنده بودن داشته باشند.
3- این روش موجب می‌شود جلوی کلاهبرداری‌های بزرگ در مذاکرات گرفته شود. مقصود از کلاهبرداری بزرگ این است که یک طرف یکجا مجموعه‌ای بزرگ از امتیاز از طرف مقابل دریافت کند و در عوض از زیر بار عمل به تعهدات خود شانه خالی کند. در بدترین شرایط، اگر یکی از 2 طرف بخواهد در عمل به تعهدات خودکوتاهی کند، طرف پایبند به فرآیند، حداکثر به اندازه یک گام ضرر می‌کند نه بیشتر.
4- و نهایتا، یکی از مهم‌ترین محاسن این روش این است که دو طرف به جای تلاش برای برداشتن کلاه هم مجبور خواهند بود بر راه‌حل متمرکز شوند و با جدیت به تعهدات خود در قبال طرف مقابل عمل کنند. علت هم این است که چنانکه گفته شد در رویکرد گام به گام پیشرفت فرآیند مستلزم آن است که مساله به مساله و گام به گام جلو برویم و هیچ مساله جدید گشوده و طرح نخواهد شد الا اینکه مساله قبلی حل شده باشد.
ایران این مدل مذاکراتی را برای اولین و آخرین بار در آگوست 2007 آزمود و دقیقا با استفاده از همین نقاط قوتی که برشمرده شد توانست برخی از مبرم‌ترین مسائل خود با آژانس را حل کند.در مدالیته آگوست 2007، اولا 6 مساله به عنوان موضوعات باقی‌مانده فهرست شد و آژانس تعهد کرد پس از پایان این 6 مساله، هیچ موضوع دیگری را به عنوان «مساله باقی مانده» مطرح نکند. ثانیا ایران ورود به هر مساله را مشروط به تعیین تکلیف مساله قبلی کرد و در نتیجه آژانس برای پیشرفت کار و رسیدن به موضوعات مهم‌‌تر انتهای فهرست هم که شده، مجبور شد مسائل صدر فهرست را ببندد. به این ترتیب، ایران برای نخستین‌بار در طول تاریخ مذاکرات خود با آژانس توانست برخی مسائل مزمن خود را حل کند و نامه‌هایی رسمی از آژانس دریافت کند که تاکید می‌کرد آژانس دیگر این مسائل را به عنوان مساله باقی مانده تلقی نمی‌کند.در همان ایام هم آمریکایی‌ها بشدت از اینکه مدالیته توافق شده با ایران پلکانی است نه موازی، گله‌مند بودند و از آژانس می‌خواستند به جای آنکه مسائل را یکی پس از دیگری مطرح کند، همه آنها را به طور همزمان روی میز بگذارد.
تجربه مدالیته آگوست 2007 نشان داده است بویژه در مقابل غربی‌ها که هیچ وقت در عمل به تعهدات خود جدی نبوده‌اند، در پیش گرفتن رویکرد مرحله‌ای و گام به گام عاقلانه‌ترین مسیر ممکن است. طرح روسیه اکنون به لحاظ شکلی واجد این ویژگی است و این موجب می‌شود:اولا، به همان میزان که ایران درون مذاکرات تعهداتی می‌پذیرد غربی‌ها هم عهده‌دار تعهداتی شوند.ثانیا، ایران به محض اینکه مشاهده کرد غربی‌ها قادر یا مایل به برداشتن گامی که برایشان تعریف شده نیستند می‌تواند مذاکرات را همان جا متوقف کند ضمن آنکه اگر چنین اتفاقی رخ داد روشن خواهد بود که توقف فرآیند دقیقا کجا، به چه دلیل و در اثر سوء‌رفتار کدامیک از طرفین رخ داده و لذا دیگر هیچ طرفی نمی‌تواند ایران را متهم به جدی نبودن یا اخلال در مذاکرات کند.ثالثا، این الگو ، مذاکرات را بر حل مسائل متمرکز می‌کند و جلوی بهانه‌جویی‌های بیهوده را می‌گیرد.و رابعا، در بدترین حالت ایران همانقدر امتیاز خواهد داد که امتیاز دریافت می‌کند و هیچ همکاری بدون ما‌به‌ازایی وجود نخواهد داشت.