گروه سیاسی: سفر نیکولای پاتروشف دبیر شورای امنیت فدراسیون روسیه به ایران در راستای وقوع یک رخداد مهم انجام شد. مدالیته جدید مذاکراتی میان ایران و 1+5 که به طرح گام به گام روسی مشهور شده میتواند یک فرصت بسیار مناسب برای تثبیت غنیسازی اورانیوم در ایران باشد. و این تثبیت در حالی قرار است انجام شود که تحریمها روندی نزولی و متناسب با روند بازدید از تاسیسات هستهای ایران را طی کند. این مسیر توافقی مهم که به گفته رسانههای روسیه مورد پذیرش ایالات متحده آمریکا قرار گرفته است؛ میتواند شرایطی را برای پایان چالشها درباره برنامه هستهای ایران مهیا کند.
به گزارش «وطن امروز»، در این شرایط بسیار حساس اما ناگهان چند رسانه داخلی اقدام به اخلال در مسیر پرونده و سعی در القای اختلاف میان شورایعالی امنیت ملی و وزارت امور خارجه درباره ادامه مذاکرات در طرح گام به گام کردند. این رسانهها در گزارشهایی با عنوان «سعید جلیلی از چرخه مذاکرات هستهای حذف میشود؟» تلاش کردند سفر دیپلماتیک صالحی به مسکو و همچنین برخی گفتوگوهای دیپلماتیک مرسوم وزیر امور خارجه را شاهدی برای سکاندار شدن وزارت امور خارجه در برنامه هستهای ایران القا کنند. از سوی دیگر این رسانهها سعی کردند فضا را اینگونه ترسیم کنند که ایران بشدت به دنبال گفتوگو با غرب از طریق علیاکبر صالحی است. به اعتقاد آگاهان، حال که جمهوری اسلامی ایران در شرایط بسیار حساسی در روند مذاکرات هستهای است، این رفتار دقیقا برخلاف مصالح و منافع ملی انجام شده است. اما ریشه این رفتار نادرست چیست؟
یک بررسی بسیار ابتدایی نشان میدهد سایت «خبرآنلاین» نزدیک به یک شخصیت سیاسی مشهور اقدام به انتشار این خبر کرده است و سایت «آفتاب» حامی حسن روحانی نیز بلافاصله آن را در صدر اخبار خود قرار داد. به همین راحتی میتوان فهمید رسانههای نزدیک به این شخصیت سیاسی و دبیر اسبق شورایعالی امنیت ملی اقدام به انتشار این شایعه کردهاند. آیا این رفتار میتواند به معنای این باشد که این رسانهها از طرح گام به گام که میتواند منجر به پایان دشمنیها با ایران هستهای، آن هم در کمال عزت شود نگران هستند؟ آیا پایان عزتآفرین موضوع هستهای با حضور دکتر جلیلی در راس تیم مذاکرهکننده به معنای زیر سوال رفتن عملکرد تیمهای گذشته است؟ آیا این نگرانیها باید منجر به شایعهپراکنی و ایجاد خلل در روند مدالیته جدید همکاری هستهای شود؟ سایت ایران هستهای که از نزدیک بر مسائل مربوط به موضوع هستهای ایران احاطه دارد در گزارشی به اثبات نادرستی تخریب سعید جلیلی پرداخته است. این سایت چند نکته در اینباره بیان کرده است که عبارتند از:
1- این تحلیل از اساس اشتباه است و هیچ تغییری در روند مدیریت پرونده هستهای ایران رخ نداده است. همچنان و بنابه دستور صریح رهبر حکیم انقلاب اسلامی، شورایعالی امنیت ملی تنها مرجع تصمیم گیرنده درباره این پرونده و دبیر آن مسول پرونده هستهای کشور است. این روندی است که در دوران حسن روحانی و علی لاریجانی هم عینا برقراربوده است. بنابراین در واقع سوال این نیست که آیا جلیلی از روند مدیریت پرونده هستهای ایران حذف شده است یا نه بلکه سوال این است که هدف از این دروغسازیها آن هم در موقعیتی که برنامه هستهای ایران یکی از حساسترین دوران خود را میگذراند، چیست؟
2- دومین نکته این است که همه آنها که آشنایی حداقلی با روند مذاکرات هستهای دارند میدانند که در طول تاریخ حدود یک دههای پرونده هستهای ایران، وزارت امور خارجه، سازمان انرژی اتمی و برخی نهادهای دیگر همواره به عنوان بازوی کارشناسی شورایعالی امنیت ملی عمل کرده و در موارد متعدد عهدهدار انجام پروژههایی میشدند که در واقع در مرجع اصلی رسیدگیکننده به پرونده درباره آن تصمیمگیری شده بود. بنابراین اینکه فیالمثل وزیر امور خارجه به سفری برود که در آن مذاکرات هستهای انجام میشود امری کاملا عادی و تکراری است و مهم این است که سیاستهای کلی و موارد جزئی چنین مذاکراتی، همواره در شورایعالی امنیت ملی تدوین میشود و نه هیچ جای دیگر.
در سالهای گذشته موارد متعدد و تقریبا غیرقابل شمارشی وجود داشته است که فیالمثل فرآیند دریافت نامهها از مسؤول مذاکرهکننده در گروه 1+5 و ارسال پاسخ آن از طریق کانالهای وزارت امور خارجه انجام شده است و این موارد همچنان هم تداوم خواهد داشت اما مطلقا به این معنا نیست که دبیر شورایعالی امنیت ملی از فرایند مذاکرات هستهای کنار گذاشته شده و مثلا وزیر امور خارجه جای وی را گرفته است. همچنانکه فیالمثل کانال بسیاری از تعاملات فنی و حقوقی با آژانس، سازمان انرژی اتمی است و آنجا هم این شائبه هرگز بهوجود نیامده است که کسی در حال موازیکاری با شورایعالی امنیت ملی است.
3- نکته سوم که احتمالا کمتر مورد توجه قرار میگیرد این است که همه مذاکرات هستهای همواره در حدی نیست که لازم باشد دبیر شورایعالی امنیت ملی خود در آن مشارکت کند بنابراین کاملا طبیعی است که در مواردی این مذاکرات بر عهده نهادهای مرتبط با موضوع گذاشته شود. اما مهم این است که توجه شود در این موارد نهاد مذاکرهکننده – مثلا وزارت امور خارجه- نه سیاستگذار است و نه تصمیمگیرنده و صرفا به عنوان بازوی شورایعالی امنیت ملی عمل میکند.
4- درباره طرح گام به گام روسیه در زمینه برنامه هستهای ایران هم عینا همین موضوع صادق است. درست است که صالحی این طرح را دریافت کرده اما تنها مرجع بررسی و پاسخگویی به این طرح دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی است که مانند همه موارد دیگر، در تصمیمگیریهای کلان مربوط به برنامه هستهای حرف آخر را میزند. در واقع اساسا امکان واگذاری مسؤولیت پروندهای مانند هستهای که یک پرونده بینسازمانی و بینبخشی است به نهادی چون وزارتخارجه وجود ندارد و این وزارتخانه تنها میتواند عضوی از فرآیند –البته عضو موثر- باشد نه ادارهکننده آن.
5- کاملا طبیعی است کسانی از اینکه فردی مانند سعید جلیلی عهدهدار مسؤولیت پرونده هستهای ایران است ناخشنود باشند. در راس این جماعت ناخشنود غربیها هستند که همواره جلیلی را مذاکرهکنندهای دقیق، باهوش و شکستناپذیر یافتهاند. در داخل کشور نیز، هم زخمخوردگان فتنه (که اتفاقا مدیریت پرونده آن هم با شورایعالی امنیت ملی بوده است) و هم منحرفانی که همواره فردی مانند جلیلی را مانعی بزرگ بر سر راه تحقق مطامع خویش میدیدهاند از این وضع راضی نیستند. شخصیت جلیلی او را به عنصری تبدیل کرده که در قلب کلیدیترین مسائل و بحرانهای داخلی و خارجی کشور قرار دارد و این جایگاه از جانب همه طرفهای درگیر با این مسائل به عالیترین شکل ممکن به رسمیت شناخته شده است. بنابراین، این نارضایتی طبعا بیاهمیتتر از آن است که توجه به آن ضرورتی داشته باشد بویژه اکنون که بازی دشمن به راه انداختن مباحثی از این قبیل و القای وجود اختلاف در سطوح عالی نظام است.
بازدید معاون آمانو از تأسیسات هستهای ایران
هرمان ناکارتس، معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در امور پادمانها، همزمان با نیکلای پاتروشف دبیر شورای امنیت ملی روسیه به ایران سفر کرده بود.این خبری است که علی اصغر سلطانیه نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز چهارشنبه 2 شهریور 1390 (24 اوت 2011) در گفت وگو با چند خبرگزاری داخلی و همچنین خبرگزاری رویترز در وین آن را تایید کرد.به گزارش ایران هستهای، سلطانیه گفته است که ناکارتس به همراه یک تیم، 5 روز در ایران بوده و در این مدت از همه تاسیسات هستهای که مایل به دیدن آنها بوده، بازدید کرده است.
وی به خبرگزاری رویترز گفته است: «ایران به ناکارتس اجازه داد در سفری نادر از همه تاسیسات هستهای ایران بازدید کند». بنابر گزارشهای موجود، ناکارتس در سفر به ایران از نطنز، فردو، اصفهان (تاسیسات تبدیل و تاسیسات تولید سوخت 20 درصد)، نیروگاه بوشهر، راکتور آب سنگین اراک، تاسیسات تولید آب سنگین اراک و همچنین تاسیسات تولید قطعات و مونتاژ ماشینهای سانتریفیوژ در نطنز بازدید کرده است. سلطانیه به رویترز گفت: این بازدید بیسابقه نشاندهنده «صداقت و شفافیت صد درصدی» ایران است.