قذافی؛ از ظهور تا سقوط (بخش اول)
«معمر محمد عبدالسلام ابو منیار القذافی» از قبیله «القذاذفه» در سال 1942 در روستایی به نام «جهنم» به دنیا آمد و در سال 1969 زمانی که 27 سال داشت با انجام کودتایی سفید علیه «ادریس اول» پادشاه وقت لیبی به قدرت رسید. سرهنگ قذافی رهبر فراری لیبی با 42 سال حکمرانی از پرسابقهترین رهبران جهان به شمار میرفت. قذافی در سال 1969 با انجام کودتایی سفید به همراه افسران دیگر که خود را به تبعیت از افسران آزاد مصر افسران آزاد خوانده بودند، به سلطنت پادشاه لیبی «ادریس السنوسی » پایان داده و خود قدرت را در کشور بدست گرفت.
تولد در جهنم
«معمر محمد عبدالسلام ابو منیار القذافی» از قبیله «القذاذفه » در سال 1942 در روستایی به نام «جهنم» در نزدیکی «شعیب الکراعی جارف در منطقه «سرت» به دنیا آمد.
تحصیلات ابتدایی خود را در همان روستا به پایان رساند و سپس به شهر «سبها» در جنوب لیبی رفت و پس از ازدواج با همسر اولش و به دنیا آمدن «محمد قذافی » از وی جدا شد. سپس با همسر دومش از قبیله «فرکاش » از شهر «دارالبیضاء » ازدواج کرد تا از وی صاحب هفت فرزند شود که بزرگترین آنها «سیفالاسلام قذافی » است.
«جین کرتز » سفیر آمریکا در لیبی در سال 2009 قذافی را این گونه توصیف میکند: شخصیتی عجیب با رفتاری غریب که به نوعی در فرد ایجاد ترس و وحشت میکند.
او عاشق سوارکاری است و دوستان و دشمنان را به یک اندازه از خود رنجیدهخاطر میکند.
کرتز میافزاید: او از لحاظ شخصیتی مبتلا به ترس ناخودآگاه و غیر ارادی است. از بلندی به شدت میترسد و ترجیح میدهد که هیچگاه بر بالای آبها پرواز نکند.
خاندان قذافی و حاکمیت
معمر قذافی دارای هشت فرزند، هفت پسر و یک دختر است که هر کدام از آنها بخشی از امور کشور را در دست داشتند.
* محمد: رئیس کمیته ملی المپیک لیبی، صاحب 40 درصد از شرکت مشروبات غیر الکلی لیبی و صاحب امتیاز شرکت کوکاکولا در این کشور بود.
وی شرکت ارتباطات بیسیم و با سیم و پست و تلگراف لیبی را نیز اداره میکرد. محمد در جریان سقوط طرابلس خود را تسلیم کرد، اما اندکی بعد از چنگ انقلابیون گریخت.
* سیفالاسلام: معمر قذافی به وی به عنوان جانشین خود نگاه میکرد. وی طی حوادث اخیر لیبی با ظاهر شدن در تلویزیون رسمی این کشور مردم لیبی را به قتل عام و کشتار تهدید کرد. او نیز پس از دستگیری، با برادر خود از دست انقلابیون لیبی گریخت.
سیفالاسلام فارغالتحصیل دانشگاه لندن در رشته دکترای اقتصاد و منادی اصلاح سیاسی و اقتصادی در لیبی و رئیس موسسه بین المللی خیریه قذافی بود.
* ساعدی: بسیار خشن و بدرفتار و متهم به قاچاق و مصرف مواد مخدر. دارای نفوذ بسیار جهت گرفتن امتیازات تجاری و صاحب شرکت تولید تلویزیون در لیبی بود. گفته میشود وی در سرکوب اعتراضات بنغازی دخالت مستقیم داشته است.
* معتصم: مشاور امنیت ملی قذافی. سفیر صربستان در لیبی او را «کودن » خوانده و گفته میشود اختلافات شدیدی با سیفالاسلام دارد.
* هانیبال: شخصیتی متقلب که به خاطر ضرب و شتم خدمتکاران موجب بروز بحران میان دو کشور لیبی و سوئیس شد. گفته میشود هانیبال به نوعی با بیماریهای روحی و روانی نیز دست به گریبان است. از سرنوشت ساعدی، معتصم و هانیبال اطلاع کاملی در دست نیست.
* خمیس: فرمانده یگانهای ویژه لیبی معروف به «یگان 33 » بود که آموزشهای نظامی خود را در روسیه سپری کرد و گفته میشود یگان او بود که سرکوب اعتراضات بنغازی را برعهده داشت. منابع آگاه از مرگ وی طی بمباران ناتو خبر دادند.
* سیفالعرب: که با دو فرزندش در حمله ناتو به شهر زاویه کشته شد.
* عایشه: تنها دختر دیکتاتور است که وی را در برخی سفرها و مناسبتها همراهی میکرد. گفته میشود وی به همراه مادرش از طرابلس گریخته است.
دیدگاههای سیاسی قذافی
قذافی بنابر آنچه در «کتاب سبز» خود مدعی شده است، در حکومت به حاکمیت دمکراتیک و مستقیم مردم معتقد بود! هم چنین وی در این کتاب نظریهای را مطرح میکند که نه مارکسیستی و نه سرمایهداری است و آن را نظریه جهان سوم برای زمامداری و حکومت میداند. وی در مورد نظریهاش میگوید این چکیده تجربههای بشری است و معتقد است که کمیتههای انقلاب باید قدرت را در کشور بدست داشته باشند.
در مورد خاورمیانه و نزاع اعراب - اسرائیل نیز دیدگاه کتاب سفید یا اسراطین را ترویج میکرد، یعنی تأسیس کشور فلسطینی واحد و یکپارچه که هم اعراب و هم یهود در آن درکنار یکدیگر زندگی کنند.
گرایشهای قومی و عربیاش او را واداشت طرحهای عجیب و غریبی برای جهان عرب ارائه دهد، از جمله:
* اعلام «میثاق طرابلس» در سال 1969 میان لیبی و سودان و مصر.
* «اعلامیه قاهره » در سال 1970 که با تکیه بر اصول و مبادی انقلاب، آزادی و سوسیالیسم خواستار اتحاد سه کشور شد.
* اتحاد جمهوریهای عربی در سال 1971 میان سه کشور لیبی و مصر و سوریه تحت این عنوان که این اتحاد مقدمات اتحاد کامل سه کشور را فراهم خواهد کرد.
* «بیانیه جربه» برای تاسیس جمهوری اسلامی عربی در سال 1974 میان لیبی و تونس.
* «بیانیه وجده» که درصدد تاسیس اتحاد عربی ـ آفریقایی بود و در سال 1984 ارائه شد.
* دعوت از کشورهای عربی در سال 1988 برای پیوستن به اتحادیه عربی - آفریقایی که آن را در سال 1984 با کشور مراکش آغاز و اتحاد با مراکش را اولین گام در راه تشکیل این اتحادیه تلقی کرد.
* لغو مرزها و قوانین گمرکی میان لیبی و تونس از یک سو و لیبی و مصر از سوی دیگر در سال 1988
* ایفای نقش در اتحاد دو یمن.
* امضای «موافقتنامه مراکش» در سال 1989 بهعنوان اولین گام در راه تحقق وحدت عربی.
* ارائه طرح اتحاد اعراب.
* ارائه طرح اتحادیه عربی - آفریقایی.
درباره آفریقا
از جمله شعارهای قذافی در مورد آفریقا این بود که «آفریقا برای آفریقاییهاست» و «آفریقاییها باید با یکدیگر متحد شوند». شاید قذافی به این طریق میخواست به نقش آفریقا در جهان کنونی تاکید کند و شاید به همین دلیل بود که آفریقا نقش مهمی در تغییر دیدگاههای آمریکا و انگلیس در قضیه لاکربی بازی کرد و این دو کشور را واداشت تا مواضع لیبی را در این باره بپذیرند.
قذافی در سال 1999 «تجمع کشورهای ساحل و صحرا» را تاسیس کرد که هم اکنون 23 کشور آفریقایی در آن عضویت دارند و پس از آن برای تبدیل سازمان وحدت آفریقا، به سوی اتحادیه آفریقا گام برداشت.
ربودن امام موسی صدر
«امام موسی صدر » متولد 14 خرداد 1307 در قم، مرجع دینی و سیاسی شیعیان پس از مهاجرت از ایران به لبنان، «مجلس اعلای شیعیان لبنان» را تأسیس کرد و رهبری فکری و سیاسی شیعیان این کشور را عهدهدار شد.
وی در 3 شهریور سال 1357 و در آخرین مرحله از سفر دورهای خود به کشورهای عربی، بنابر دعوت رسمی معمر قذافی وارد لیبی و در روز 9 شهریور ربوده شد. دستگاههای قضایی لبنان و ایتالیا و تحقیقات انجام شده از سوی واتیکان، ادعای رژیم لیبی مبنی بر خروج امام موسی صدر از آن کشور و ورود او به رم را رسما تکذیب کردهاند.
مجموعه اطلاعات آشکار و پنهانی که طی دو دهه پیش بدست آمده، تماماً گواه آنند که امام موسی صدر هرگز خاک لیبی را ترک نگفتهاست.
در این میان قرائن متعددی حکایت از آن دارند که امام موسی صدر همچنان زنده است.
ماجرای لاکربی
در 21 دسامبر 1988، هواپیمای خطوط مسافری پان آمریکن بر فراز دهکده «لاکربی» در اسکاتلند منفجر شد و تمام 270 مسافر و خدمه آن جان باختند.
فاجعه هوایی لاکربی در آن سالها به بزرگترین جریان تحقیق و بازجویی تاریخ انگلستان تبدیل شد.
این حادثه تروریستی را عموماً حملهای به آمریکا تلقی کردند، چون 189 نفر از قربانیان آمریکایی بودند. ماجرای لاکربی تا پیش از حملات 11 سپتامبر 2001 مرگبارترین حمله به شهروندان آمریکایی تلقی میشد.
دولتهای آمریکا و انگلیس، لیبی را مسئول بمبگذاری در این هواپیما معرفی کردند که به وضع تحریمهای بینالمللی علیه لیبی منجر شد. در سال 2003 دولت لیبی رسماً مسئولیت بمبگذاری در هواپیمای مسافربری شرکت پانآمریکن در سال 1988 را قبول کرد. «عبدالباسط مقرحی» تنها فردی بود که در ارتباط با این بمبگذاری محکوم شد.
تحولات اخیر
روز 17 فوریه گذشته شبکههای تلویزیونی عربزبان از آغاز تظاهرات و قیام مردمی در لیبی خبر دادند. دلیل شعلهور شدن اعتراضات مردمی در لیبی دستگیری یک وکیل و فعال حقوق بشر به نام «فتحی تاربل» عنوان شد که با بستگان زندانیهای زندان ابوسلیم که در آن مخالفان حکومتی و متهمان به اسلامگرایی نگهداری میشوند، ارتباط داشته است.
پس از اعلام این خبر، صدها فعال سیاسی مخالف رژیم قذافی خواستار برگزاری تظاهرات در روز 17 فوریه همزمان با ششمین سالگرد تظاهرات شهر بنغازی در سال 2005 شدند.
در آن سال، نیروهای امنیتی رژیم لیبی به شدت این تظاهرات را سرکوب کردند.
از 17 فوریه به بعد، اعتراضات مردمی سراسر لیبی را فرا گرفت که با سرکوب بسیار شدید رژیم معمر قذافی و قتل عام مردم این کشور و محکومیتهای بینالمللی همراه بوده است.
قذافی صاحب رکورد طولانیترین دوران حکومت در لیبی در بیش از پنج قرن اخیر است.
تا جایی که از سال 1551 میلادی یعنی از زمان حکومت عثمانی تاکنون کسی به اندازه او در راس قدرت در لیبی قرار نداشت.
رژیم 42 ساله سرهنگ معمر قذافی دیکتاتور لیبی، روز دوشنبه 31 مرداد 90 با پیشروی انقلابیون به قلب پایتخت لیبی عملا فرو ریخت تا خبرهای ضد و نقیضی درباره فرار وی از طرابلس به گوش برسد.
واکاوی دلایل سقوط
سرانجام انقلاب ملت لیبی پس از شش ماه نبرد خونین میان مردم و حاکمیت با سرنگونی رژیم دیکتاتوری 42 ساله سرهنگ معمر قذافی به پیروزی رسید.
سرهنگ قذافی از جمله رهبرانی بود که در طول 42 سال گذشته به دلیل رفتار سیاسی غیرعادی خود، منطقه و جهان را به خود مشغول کرده بود و بسیاری از تحلیلگران مشهور عرب از جمله «محمد حسنین هیکل» روزنامهنگار برجسته مصری، سرهنگ قذافی را به رغم ژستهای سیاسیاش، عامل قدرتهای غربی میدانستند.
دیکتاتور لیبی که در سپتامبر سال 1969 رژیم سلطنتی ادریس السنوسی را سرنگون کرد، دو دوره کاملا متضاد را در سیاست خارجی خود دنبال کرد.
از سال 1969 سرهنگ معمر قذافی کاملا زیر چتر اتحاد جماهیر شوروی سابق و بلوک شرق قرار داشت و مواضعی کاملا ضد غربی و ضد آمریکایی از خود نشان می داد.
مواضع تند قذافی در قبال اسرائیل و آمریکا در دهههای 70 تا 90 از وی یک چهره رادیکالیستی در میان ملتهای عرب و اسلامی ترسیم کرده بود.
در همان سالها بود که سرهنگ قذافی دهها میلیارد دلار سلاحهای پیشرفته از شوروی سابق، چین و بلوک شرق خریداری و ذخیره کرد.
تقابل جدی سرهنگ قذافی با آمریکا و دیگر کشورهای غربی، به حمله جنگندههای آمریکا به مقر سکونت دیکتاتور مخلوع لیبی در سال 1986 میلادی منجر شد.
پس از سرنگونی رژیم دیکتاتوری عراق در مارس 2003، سرهنگ قذافی در یک چرخش 180 درجهای به سمت غرب تمایل پیدا کرد.
دیکتاتور سابق لیبی در یک اقدام عجیب و بیسابقه، تاسیسات هستهای و سلاحهای پیشرفته خود را تحویل آمریکا داد.
همچنین قذافی بیش از 20 میلیارد دلار، بابت غرامت ناشی از انفجار دو هواپیمای پانآمریکن و ایرفرانس، به آمریکا و فرانسه پرداخت کردهدف قذافی از چرخش 180 درجهای و گرایش به سمت غرب فراهم کردن مقدمات انتقال قدرت به فرزند خود سیفالاسلام تلقی میشد.
به اعتقاد ناظران سیاسی، اگر سرهنگ قذافی به جای تسلیم شدن در برابر آمریکا و دیگر کشورهای غربی، دست به یک سلسله اصلاحات سیاسی میزد، قطعا میتوانست به حاکمیت خود ادامه دهد. ادامه دارد...
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
