خاورمیانه خودی

دکتر یدالله جوانی
گستردگی و فراگیر شدن تحولات در کشورهای اسلامی – عربی خاورمیانه و شمال آفریقا، اتفاق نظری را بین کارشناسان و صاحب‌نظران علوم سیاسی و روابط بین‌الملل مبنی بر متفاوت بودن آینده خاورمیانه نسبت به وضعیت کنونی ایجاد کرده است. حکومت‌ها در خاورمیانهن عمدتا طی دهه‌های اخیر وابسته به دول اروپایی و آمریکا بوده و این منطقه راهبردی را به دلیل همین وابستگی در اختیار منافع غرب و صهیونیست‌ها قرار دادند.
ایران اسلامی با انقلاب بزرگ ملت ایران پس از یک دوره طولانی قرار داشتن در اردوگاه غرب به استقلال واقعی رسید و اکنون اکثر کشورهای خاورمیانه با جنبش‌های اجتماعی مواجه شده و حکومت‌های مستبد و وابسته یکی پس از دیگری در حال فرو ریختن هستند. تحولات لیبی بعد از فرار مبارک از قاهره و کناره‌گیری از قدرت، استمزا حرکات گسترده مردمی در یمن و بحرین به رغم برخوردهای خشونت‌آمیز، از عمق نارضایتی‌ها و مطالبات مردم حکایت دارد.
اختصاص مبلغ 35 میلیارد دلار از سوی ملک عبدالله پادشاه بیمار عربستان برای کمک به مردم، نشان از نگرانی جدی حاکمان در این کشور دارد. سعودی‌ها به شدت نگران تکرار این حوادث در عربستان هستند. برخی از تحلیلگران بر این باورند که هیچ یک از کشورهای اسلامی – عربی خارج از دایره تحولات کنونی نخواهند بود و این امواج گسترده دگرگونی، همه این کشورها را تحت تاثیر قرار می‌دهد و با دگرگونی نظام‌های سیاسی، وارد مرحله جدید می‌سازد.
بنابراین سوال از چگونه بودن آینده خاورمیانه به دنبال این تحولات، یک سؤال اساسی است. مجله آمریکایی «فارین پالیسی» در مقاله‌ای با عنوان «اوباما در حال کمک به ایران است» به این سوال پاسخ قابل توجهی می‌دهد. نویسنده مقاله مذکور تاکید می‌کند مدیریت نادرست و ضعیف واشنگتن در قبال ناآرامی‌های خاورمیانه، در واقع به نفع ایران در حال تمام شدن است.
این مجله آمریکایی به ادعای جورج سوروس عامل کودتاهای مخملی در جهان و یکی از معروف‌ترین سرمایه‌داران یهودی درباره سقوط قریب‌الوقوع حکومت ایران اشاره می‌کند و می‌نویسد: جورج سوروس هفته گذشته در برنامه‌ تلویزیونی سی‌ان‌ان گفت که حکومت ایران ظرف مدت یک سال سرنگون خواهد شد، ولی ما می‌خواهیم این مدت را افزایش دهیم و شرط ببندیم که نه تنها جمهوری اسلامی تا یک سال دیگر در قدرت خواهد بود، بلکه از حالا به مدت یک سال توازن قوا در خاورمیانه به شکل قطعی‌ترین حتی بیش از پیش به نفع ایران رقم خواهد خورد.
مقاله این ارزیابی را از آینده خاورمیانه دارد؛ آینده‌ای که بسیاری از کارشناسان تحت عنوان خاورمیانه اسلامی با محوریت جمهوری اسلامی از آن یاد می‌کنند. این کارشناسان معتقدند تا به امروز جمهوری اسلامی محور جبهه مقاومت ضد آمریکایی – صهیونیستی در خاورمیانه بوده و تحولات عراق، ترکیه، لبنان و سرزمین‌های اشغالی روزبه‌روز بر استحکام و اقتدار جمهوری اسلامی افزوده و از این پس، با به نتیجه رسیدن تحولات در اکثر کشورهای خاورمیانه، ایران تنها نیروی تعیین کننده در معادلات خاورمیانه در برابر غرب خواهد بود.
نویسنده مقاله فارین پالیسی به همین دلیل معتقد است اوباما رئیس‌جمهور آمریکا با بی‌تجربگی در حال واگذاری خاورمیانه به ایران است. آنچه این مجله با آن اشاره نکرده آن است که خاورمیانه به ایران واگذار نمی‌شود، بلکه این مردم خاورمیانه هستند که با این تحولات، کشورهای خود را از چنگال آمریکا و اروپایی‌ها سلطه‌گر خارج ساخته و با تشکیل حکومت‌های مستقل و مردمی، بسترهای همگرایی بیشتر بین کشورهای اسلامی خاورمیانه فراهم خواهد شد که به طور قطع ایران اسلامی به دلایل گوناگون محور اصلی این همگرایی خواهد بود.