مصاحبه آیت‌الله منتظری (بخش سوم و پایانی)

* س ـ رابطه با گروههای سیاسی منحرف و التقاطی به چه شکل باید باشد؟
** ج ـ اگر چنانچه این گروهها نمیخواهند توطئه کنند ما باید با آنها روابط دوستانه داشته باشیم. این گروهها اغلب بچه‌های خودمان هستند که بعضی‌ها اغوایشان کرده‌اند و گولشان زده‌اند، اگر توطئه نمیکنند باید روابط دوستانه با آنها داشته باشیم، حتی نیش هم بهشان نزنیم، اما اگر توطئه میکنند، باید جلوی توطئه‌شان را گرفت.
* س ـ در رابطه با تکمیل کابینه و بطور کلی زمزمه‌هایی که برای تضعیف دولت از هر دولت از جمله از طرف گروههای مخالف داخلی وجود دارد و همچنین اظهارات اخیر ریگان در رابطه با دولت نظر شما چیست؟
** ج ـ من اجمالا در یکی از خطبه‌های جمعه هم عرض کردم اینکه ریگان دو مرتبه تا حالا گفته است: «دولت ایران باید عوض بشود.» دلیلی است بر اینکه آقای ریگان از این دولت خوشش نمیاید چون این دولت بضرر اوست. ما هم مجبور نیستیم دولتی را سر کار بیاوریم که ریگان از آن خوشش بیاید. اگر ما کشور مستقلی هستیم باید دولتی را سرکار بیاوریم که خودمان خوشمان بیاید. در عین حال نمیگویم دولت هیچ کمبودی ندارد، ممکن است یک‌سری امکانات نداشته باشد و نتواند یک کارهایی را انجام بدهد. اما علی‌ایحال تضعیف دولت چون همگامی با ریگان است، کار درستی نیست.
بعقیده من بر آقای رجایی که نخست‌وزیر است و آقای بنی‌صدر که رئیس‌جمهور است لازم است که هر دو بزرگوار بنشینند و هرچه زودتر وزیر بازرگانی، وزیر خارجه و وزیر دارایی را که هنوز معین نشده تعیین بکنند. چون این‌ها سه پست حساس مملکت هستند و اگر مسئول نداشته باشند بضرر مملکت است. مخصوصا وزارت خارجه که خیلی مهم است باید هرچه زودتر وزیرش تعیین شود. الان سفارتخانه‌های ما در خارج فعالیتی را که باید داشته باشند، ندارند. یکی از دوستان ما که به ترکیه رفته بود میگفت: وقتی که به سفارت ایران در ترکیه رفتم دیدم یکعده مشغول چرت زدنند و هیچ‌گونه پوستر، اعلامیه و عکسی بچشم نمیخورد. پهلوی این سفارت در آنکارا سفارت عراق را دیدم که با پوسترهای زیاد، تابلوهای مختلف عکس مجروحین و کشته‌شدگان عراق و... تبلیغات وسیعی علیه ایران انجام میدهد.»
خب عراقی که نسبت به ایران ظالم است و به ایران تجاوز کرده است آنهمه پوستر و وسایل تبلیغی در آنجا درست کرده تا ایران را محکوم کند اما سفارت ایران در آنکارا که باید ظالم بودن عراق را معرفی بکند و جنایات عراق در دزفول، کرمانشاه و سایر نقاط ایران به نمایش بگذارد، هیچ فعالیتی نکرده است.
این تنها در ترکیه نیست، در همه‌جا همینطور است. سفارتخانه‌های ما بعد از انقلاب نوعا به وظیفه انقلابیشان عمل نکرده‌اند، و این به دلیل آن است که تابحال یک وزیر خارجه فعال، دلسوز و متعهد نداشته‌ایم. بنابراین بر آقای بنی‌صدر و آقای رجایی است که این دو بزرگوار هرچه زودتر به جای اینکه همدیگر را تضعیف کنند بنشینند و این سه وزیر باقیمانده را تعیین کنند و کابینه را هم تقویت بنمایند. ما از آقای بنی‌صدر هم میخواهیم که دولت را تقویت کنند زیرا دولت قوه مجریه است و ایشان هم رئیس‌ قوه مجریه هستند. ایشان رئیس‌جمهور باشند دولت هم مسئولیتهایش را انجام بدهد.
* س ـ در رابطه با اداره صدا و سیمای جمهوری اسلامی که شورای سرپرستی آن بتازگی تعیین شده چه راهنمائیهایی دارید؟
**‌ ج ـ رادیو و تلویزیون و مطبوعات سازنده ملتند اینها نباید دروغ بگویند اما هر راستی را هم مجبور نیستند بگویند اگر مطلب راستی است که دشمن از آن سوءاستفاده میکند و بضرر خودمان است نباید گفت. من از بعضی از دوستانمان که گاهی اوقات بعضی راستها را میگویند و سوژه و خوراک برای رادیوهای بیگانه درست میکنند ناراحت میشوم. خب اما کمبود هم داریم حالا چه داعی داریم که بیائیم بگوئیم ما کمبود داریم؟ چرا ما باید کمبودها را بصورتی بگوئیم که هم خودمان را سبک کنیم و هم در خارج ما را کوچک حساب کنند؟
* س ـ در رابطه با وجود امنیت قضایی در کشور برای مردم و همچنین شورایعالی قضایی چه راهنمائیهایی دارید؟
** ج ـ من در عین حال که عقیده‌ام این است که در این انقلاب ما پیشرفت زیادی داشته‌ایم و جهات مثبت انقلاب هم زیاد بوده، اما در عین حال ارگانهای ما یک نقایصی هم داشته‌اند که اینرا نمی‌توانیم نادیده بگیریم.
توصیه‌ای به شورایعالی قضایی
شورایعالی قضایی از جهت قاضی، قاضی که کارشناس مسائل اسلام هم باشد کمبود دارند لذا من یکبار دیگر هم توصیه کردم که برای رفع این مشکل افراد خطرناک و توطئه‌گر را در زندانها نگه دارند، اما مجرمینی را که جرمهای خیلی کوچک دارند و جرمشان مهم نیست با قید ضمانت و تعهد آزاد کنند و بعد در وقت محاکمه آنها را احضار کنند، تا به این ترتیب افراد بی‌جهت در زندانها بمدت طولانی نمانند. این اعتقادی است که من همیشه داشته‌ام و هنوز هم دارم.
خب یک وقت یک فردی است که میخواهد برعلیه کشور کودتا کند این را باید در زندان نگهدارند و زود هم به پرونده‌اش رسیدگی کنند. اما فردی را که خطرناک نیست باید زودتر آزادش کنند بعد که به پرونده‌اش رسیدگی کردند اگر زندانی است آن وقت او را زندانی کنند. بنابراین شورایعالی قضائی در اثر کمبود قاضی این گرفتاری را دارد و بهتر است که همین کار را بکند. من یک توصیه هم به سپاه پاسداران دارم. گاهی می‌شنویم که برادران پاسدار در بعضی‌ جاها تندرویهایی دارند و فرضا از روی احساساتشان بیجهت بعضی از افراد را بازداشت می‌کنند یا مثلا ممکن است خشونتی نسبت به بعضی از افراد نشان بدهند که اینها به ضرر است.
سپاه پاسداران چون یک ارگانی است که از متن انقلاب جوشیده، مردم از آن انتظار دارند که صددرصد اسلامی باشد. لذا اگر یکجا خلافی از طرف این ارگان انجام بگیرد، گناه اینها خیلی بزرگتر از گناه سایر ارگانها حساب میشود. همینطور که مردم از ما آخوندها انتظار زیادی دارند بطوریکه اگر یک آخوند پایش را کج بگذارد، مردم نق می‌زنند و حق هم دارند که نق بزنند، نسبت به سپاه پاسداران هم انتظار مردم زیادتر از انتظاری است که از سایر قوای نظامی و انتظامی دارند. بنابراین من از دادگاهها تقاضا می‌کنم که افرادی را که جرمشان خیلی زیاد نیست، با تعهد و ضمانت آزاد کنند و بعد در وقت محاکمه احضارشان کنند و از روسای سپاه پاسداران هم تقاضا می‌کنم که مراقبت کنند و افراد عصبانی را که با خشونت با افراد رفتار می کنند و یا مثلا خیلی مقید به رعایت موازین اسلام نیستند عذرشان را بخواهند.
رابطه ما با نهضتهای آزادیبخش
* س ـ در رابطه با نهضتهای آزادیبخش که امام هم در پیام 22 بهمن خود فرمودند «من از آنها پشتیبانی میکنم» و نوع برقرار کردن رابطه با آنها چه رهنمودهایی دارید.
** ج ـ در قرآن آیه شریفه زیر هدف از جنگ را ذکر می‌کند. میفرماید: ما لکم لاتقاتلون فی سبیل‌الله و المستضعفین من الرجال و النساء و الولدان: چرا شما جنگ نمی‌کنید در راه خدا و در راه مستضعفین؟ یعنی چرا برای بسط توحید نمی‌جنگید تا مردم مشرک را از شرک نجات بدهید تا موحد بشوند و همچنین می‌فرماید چرا برای نجات مستضعفین نمی‌جنگید و جهاد نمی‌کنید؟
فرق مستضعف با ضعیف این است که ضعیف ذاتا ضعیف است و کاری از عهده‌اش بر نمی‌آید ولی مستضعف کسی است که از عهده کار برمی‌آید اما یکعده‌ای آمده‌اند و بزور نیروهایش را گرفته‌اند. خدا میگوید در راه مستضعفین جهاد کنید یعنی با مستکبرینی که جلوی نیروهای مستضعفین را گرفته‌اند جهاد کنید و آنها را از سر کار بردارید تا مستضعفین راه خودشان را پیدا کنند.
نوع ملتها طالب حق و عدالتند اما قلدران جلوی آنها را گرفته‌اند. یکوقت می‌بینید هزار نفر مانع از این میشوند که 30 هزار نفر راه خودشان را طی بکنند. در اینجا آن هزار نفر، آن فامیل بزرگ مثل محمدرضا و قوم و خویشانش و نصیری‌ها و هویداها را باید از سر راه برداشت تا ملت آزاد بشود.
در هر کشوری همینطور است، مستکبرینی هستند که در راس کارند و نمی‌گذارند مستضعفین راه عدالت را طی بکنند و به حق خودشان برسند. باید تمام مستضعفین همشان را صرف این بکنند که مستکبرین را از میان بردارند باید بیکدیگر هم کمک نمایند. ملت ایران هم باید در این جهت بهمه مستضعفین جهان کمک کند.
مثلا فرض کنید ما باید در حدی که میتوانیم به ملت مسلمان عراق که گرفتار حکومت طاغوتی صدام‌اند کمک کنیم. این یک وظیفه است هم وظیفه وجدانی و هم وظیفه دینی است. آیه شریفه میفرماید: «الذین یقولون ربنا اخرجنا من هذه القریه الظالم اهلها» کسانی که گرفتار ظالم شده‌اند و میخواهند از ظلم نجات پیدا کنند باید کمکشان بکنید. بنابراین رابطه ما با مستضعفین جهان باید رابطه کمک باشد این وظیفه اسلامی ما است که از نظر نیروی انسانی، اسلحه، پول و هرچه میتوانیم به هر ملتی که با مستکبرین جنگ دارد و میخواهد خودش را نجات بدهد کمک کنیم.
* س ـ نظر شما در رابطه با جنگ و اینکه نتیجه نهایی سود که خواهد بود چیست؟
** ج: ما ذاتا جنگ‌طلب نیستیم اما اگر جنگ بما تحمیل شد باید از خودمان دفاع کنیم. البته به مستضعفین عراق باید کمک کنیم ولی ما هیچوقت چنین نظری نداشته‌ایم که با دولت عراق بجنگیم. الان که دولت عراق جنگ را بما تحمیل کرده است، ما باید در راس همه کارها مسئله جنگ را قرار بدهیم و همه نیروهایمان را صرف این بکنیم که کشور خودمان و کشور عراق را انشاءالله از شر حکومت بعثی که بروز بر عراق حکومت می‌کند نجات دهیم.
ملت عراق با ملت ایران برای ما فرق نمی‌کند. آنها هم مسلماننند و گرفتار یک حکومت ظالمند وظیفه ماست که به آنها کمک کنیم تا انشاءالله نه تنها نیروهای بعثی زمینهای ما را تخلیه کنند بلکه حکومت صدام هم ساقط بشود و ملت عراق نجات پیدا کنند.
من از همه برادران و خواهرانی که با وجود وضع بد اقتصادیشان به جنگ و جنگ‌زدگان کمک می‌کنند تشکر می‌کنم. از همه خواهران و برادران شهرهای مختلف و دورترین روستاهای کشور که از مواد غذایی خودشان می‌زنند و به جبهه جنگ می‌فرستند تشکر می‌کنم.
ارتش ما و پاسداران ما در صورتیکه پیروز شدند نباید به خود ببالند که ما شما را به پیروزی رساندیم برای اینکه در واقع این ملت هستند که به پیروزی رسانده‌اند. اگر چنانچه کمک ملت نبود ارتش و پاسداران ما کاری نمی‌توانستند بکنند. این کمک همه ملت است که در جبهه‌ها متبلور می‌شود و جنگ را به پیش میبرد.
* س ـ در آخر اگر پیامی دارید بفرمائید.
پیشنهادی برای مسئولین صدا و سیمای جمهوری اسلامی
**‌ ج ـ همانطور که عرض کردم اینقدر که مردم به رادیو و تلویزیون و روزنامه‌ها مراجعه می‌کنند به کتاب مراجعه نمیکنند، روزنامه‌ها بایستی هم مسائل روز را داشته باشند و هم مسائل سیاسی را، در عین حال مسائل مربوط به ایدئولوژی اسلام هم باید در مطبوعات باشد.
برای اینکه مردم روزنامه‌ها را نوعا می‌خوانند و توجه بیشتری به آن دارند ولی معمولا به کتاب کمتر توجه میشود. بنابراین روزنامه‌ها باید مسائل مربوط به ایدئولوژی و نیز خطی را که مردم در زندگی باید داشته باشند ترسیم بکنند. خلاصه بدانند که روزنامه‌ها راه را برای مردم باز می‌کنند بنابراین مسائل فلسفی باید در روزنامه‌ها باشد، مسائل ایدئولوژی، مسائل اقتصاد اسلامی و همچنین مسائل روز و مسائل سیاسی هم باید در آنها باشد. لذا من توصیه می‌کنم به ارباب جرائد و همینطور به رادیو و تلویزیون که به مسائل ایدئولوژی هم توجه خاصی بشود. البته من پیشنهادی هم در رابطه با رادیو و تلویزیون دارم که این را خدمت آقا (امام) هم عرض کردم.
ما الان می‌بینیم افراد روحانی متعهدی که بتوانند به نقاط مختلف بروند کم داریم. نوعا افراد خوب حوزه میگویند ما میخواهیم در حوزه درس بخوانیم، اگر برویم در فلان دادگاه یا فلان پادگان و فلان شهر، از درسمان باز می‌شویم. حالا من در این رابطه پیشنهادی دارم به رادیو و تلویزیون که اگر امکان دارد یک کانال خاص از تلویزیون، یا حداقل، یک دستگاه فرستنده رادیو را اختصاص بدهند به پخش درسهایی که در حوزه علمیه قم تدریس میشود البته تمام درسها لازم نیست، فقط درسهایی که طالب زیادتری دارد، معمولا سه ـ چهار تا درس هم بیشتر نیست که طالب زیادی دارد.
اگر اینکار انجام بشود وقتی به یک طلبه قم گفته میشود که فرضا برو در دادگاه بندرعباس کار کن، دلخوشی دارد که در کنار کار قضائیش، در ساعت معینی درس حوزه را هم گوش میدهد، اینکار باعث میشود اولا طلاب در قم کمتر جمع بشوند ثانیا کارها هم اداره شود. چون ما الان در پادگانها، دادگاهها، سپاه و ارگانهای دیگر احتیاج به روحانیون داریم ولی اینها حاضر نیستند بروند، عذرشان هم این است که میخواهند درس بخوانند.
حالا انجام اینکار بستگی به مسئولین رادیو تلویزیون دارد که برای این امر تصمیم بگیرند.