فاجعه 3 ساله بوسنی به روایت آمار

بیش از 200 هزار نفر از مردم بوسنی در بحران این منطقه در طی سه سال گذشته به قتل رسیده‌اند که اکثریت ‌آنها مردم غیر نظامی بودند و 15 هزار نفر از آنها را کودکان تشکیل می‌دادند. آمارهای رسمی منطقه منتشره حاکی از زخمی شدن بیش از 35 هزار نفر از مردم این منطقه از آغاز درگیری‌ها تاکنون است.
سازمان «سیفر ورلد» که یک مرکز مطالعات روابط خارجی آموزشهای عمومی در انگلیس است در یکی از آخرین نشریات خود به نام «هزینه واقعی درگیری» این مطلب را اعلام کرد. این سازمان در کتاب خود بحرانهای سیاسی مهم در طی چند سال گذشته را مورد بررسی قرار داده و میزان خسارات هر یک از طرفهای درگیر و مجامع جهانی دخیل در آنها منتشر کرده است. گزارش حاضر خلاصه‌ای است از اطلاعات مربوط به حوادث بوسنی و میزان جنایات تکان‌دهنده‌ای که در این منطقه طی سه سال گذشته صورت گرفته است.
حداقل 20 هزار نفر از زنان بوسنی مورد تجاوز واقع شده‌اند اگرچه آمار تا مرز 50 هزار نفر نیز می‌رسد.
تاکنون بیش از یک میلیون نفر از مردم مسلمان بوسنی در شهرهای تحت محاصره هدف بمباران، آتش توپخانه، تیراندازی مستقیم و همچنین قحطی قرار گرفته‌اند.
جنایاتی که در این منطقه در مورد مردم بوسنی اعمال شده است و نقض آشکار حقوق بشر به شمار می‌روند شامل بازداشت مردم غیر نظامی، کشتار دسته‌جمعی، شکنجه مردم نظامی و غیر نظامی، تجاوز برنامه‌ریزی شده و دسته جمعی به زنان، اخراج مردم از شهرها و روستاها با توسل به زور، پاکسازی قومی و مانع شدن از ارسال کمکهای انسانی به مردم نیازمند بوده است. بر اساس آمار منتشره از سوی دولت بوسنی تاکنون بیش از 260 هزار نفر از مردم این کشور توسط نیروهای صرب بازداشت شده‌اند و در اردوگاههای مختلف در شرایط وخیمی محبوس شده‌اند.
میزان مرگ و میر کودکان در بوسنی که پیش از آغاز درگیریهای منطقه 28 نفر در هر یک هزار نفر از جمعیت آن بوده است به گفته صندوق جمعیت سازمان ملل پس از شروع بحران فعلی به دو برابر افزایش یافته است.
سوء تغذیه در میان مردم سبب شده است تا 25 درصد از کل مادران باردار بوسنی مواجه با مشکل سقط جنین و یا تولد زودرس نوزاد شوند. این مشکل در مناطقی از بوسنی بروز بیشتری داشته و آمار حاکی از 20 درصد ابتلای جمعیت زنان و کودکان به بیماری کم‌خونی «نیمیا» گزارش شده است.
هنوز آمار دقیقی از تعداد مردمی که این منطقه را ترک کرده‌اند در دست نیست لیکن از جمعیت 3/4 میلیون نفری این کشور به‌طور تخمینی، سازمان ملل جمعیت آوارگان بوسنی را 752 هزار نفر گزارش کرده است که 482 هزار نفر آنها اکنون در خارج از سرزمین بوسنی مستقر هستند.
صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) تخمین زده است که از 5/1 میلیون نفر جمعیت کودکان بوسنی حداقل 930 هزار تن از خانه‌های خود آواره و یا به کشورهای دیگر انتقال داده شده‌اند.
تنها در کشورهای اتحاد اروپا تا ماه اردیبهشت سال جاری بیش از 509 هزار نفر از اهالی این منطقه تقاضای پناهندگی کرده‌اند و در کل اروپا این تعداد به 750 هزار نفر می‌رسد.
در حال حاضر بیش از 30 هزار تن از مسلمانان بوسنی در مناطق شمالی این کشور تحت سلطه صربها زندگی می‌کنند و جان آنها هر لحظه در خطر قرار دارد. بالغ بر 300 هزار نفر از ساکنین شهر محاصره شده بیهاج در انتظار یافتن راه امنی برای دوری از آتش حملات صربها هستند.
در طی چند سال گذشته دولت صربستان از دادن پناهندگی به صربهای بوسنی و یا کرواسی خودداری کرده است و بهانه آن دولت این است که مناطق صرب‌نشین بوسنی و کرواسی که تحت سلطه نیروهای صرب قرار دارند از امنیت کافی برخوردار هستند و لزومی برای مهاجرت و پناهندگی نیست. در حالیکه نیت اصلی صربستان این است که مردم صرب در خانه‌های خود باقی بمانند و در کنار نظامیان صرب بجنگند و آنان را حمایت نمایند.
گزارش متخصصین نظامی در مورد این منطقه حاکی از آن است که طی 3 سال گذشته به طور تقریبی بین 2 تا 4 میلیون مین در خاک بوسنی کار گذاشته شده است.
ساختار اقتصادی و شبکه‌های ارتباطی بوسنی در چند سال گذشته خسارات سنگینی را متحمل شده‌اند و تنها هزینه بازسازی شبکه راه‌آهن این کشور بالغ بر 150 میلیون پوند برای این دولت هزینه خواهد داشت.
در حالیکه دولتهای بوسنی و کرواسی خسارات و لطمات جبران‌ناپذیری را در درگیری‌های سه سال گذشته متحمل شده‌اند لیکن دولت صربستان به طور چشمگیری از این بحران عایدات داشته و بهره برده است که عمدتاً در راه رسیدن «میلوسویچ» به آرزوی خود یعنی صربستان بزرگ بوده است.
صربستان برای رسیدن به نیات خود بهایی سنگین در زمینه اقتصادی و سیاسی پرداخته است. از نقطه نظر سیاسی صربستان در میان منفورترین رژیم‌های جهان قرار گرفته است. لیکن مشروعیت سیاسی آن ارتباط نزدیکی با ادامه اهداف ملی‌گرایانه این رژیم دارد و در نتیجه عقب‌نشینی این دولت از چنین امیالی بعید به نظر می‌رسد.
رسیدن به توافق صلح در این منطقه اگرچه دور از دسترس نیست و احتمال آن در آینده نزدیک می‌رود لیکن باید در نظر داشت که صربستان از نیات قوم‌پرستانه خود دست نخواهد کشید و درگیری این رژیم با کشورهای همسایه و با اقلیتهای داخل کشور ادامه خواهد یافت.
در صورت توافق گروههای درگیر به خاتمه خصومت و صلحی ظاهری، سازمان ملل مجبور خواهد شد تا تحریمات نظامی و اقتصادی این منطقه را لغو کند و با دسترسی دولت صرب به امکانات و منابع تجاری و تسلیحاتی بیشتر، از سرگیری نزاع در منطقه یوگسلاوی سابق یک امکان واقعی خواهد بود.
عدم توانایی سازمان ملل و اتحاد اروپا در پایان دادن به اختلافات و درگیریهای این منطقه لطمه سنگینی به اعتبار آنها وارد کرد و خود سبب شدت بحران منطقه روند خود را ادامه دهد.
بحران منطقه یوگسلاوی سابق چنین بنیه‌ای را دارد تا بتواند کشورهای همجوار را نیز درگیر سازد و تنشهای قومی در سراسر منطقه را تشدید کند.
از کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال جاری بیش از 31 هزار سرباز برای شرکت در عملیات نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در این منطقه حضور دارند.
در طی درگیریهای 3 سال گذشته 90 تن از این نیروها در منطقه بالکان به قتل رسیده‌اند و بیش از 900 نظامی مجروح شده‌اند.
هزینه اعزام نیرو به این منطقه برای سازمان ملل در سال 1371 بالغ بر 50 میلیون دلار و در سال گذشته نیز بالغ بر یک میلیارد دلار بوده است.