* س ـ در مورد اصل گروگانگیری چه نظری دارید؟
** ج ـ اصل گروگانگیری را بدو صورت میشود بررسی کرد، آیا این گروگانگیری به ما تحمیل شده و یا در سیر تکامل انقلاب ما بطور طبیعی به وجود آمد، به عبارت دیگر سئوال را باید به این صورت مطرح کرد که اگر آمریکائیها و آن گروه مشخص و معین شاه را به آمریکا نمیبردند و پناه نمیدادند، این گروگانگیری در ایران صورت میگرفت یا نه؟ چه بسا دشمنان ما با تحقیق سیر حوادث، رفتارها، کردارها و خصوصیات عملی را انجام میدهند و در انتظار یک عکسالعمل مشخص مینشینند. اصل مطلب باید بررسی شود، ببینیم کسانیکه شاه معزول را به آمریکا بردند چه هدفهائی داشتند؟! همانطور که امروز میبینیم آمریکا، عراق و روسیه این جنگ را به ما تحمیل کردند و ما که میجنگیم به خاطر اینست که جنگ را بر ما تحمیل کردند و ما تا آخرین نفس میجنگیم.
لذا باید دید کسانیکه اینکارها را کردند چه گروههائی بودند، چرا اینکار را کردند. هنگامیکه شاه را به آمریکا بردند این عمل از نظر ما یک اعلان جنگ بود علیه ایران و این اعلان جنگ نمیتوانست بدون جواب بماند و ایران باید عکسالعملی نشان میداد، بنابراین گروگانگیری عکسالعمل طبیعی است که ملت ما در برابر اعلان جنگ آمریکائیها کرده است.
* س ـ در عکسالعمل دانشجویان آیا سازمان یا گروه خاصی با آنان همکاری داشته است؟
** ج ـ در مجموع عملکرد دانشجویان، خوب اینها تمایلات گروهی داشتند و خصوصاً میدانم که گروگانگیری وسیلهای برای تسویه حسابهای گروهی شد و عملکردشان نشان میدهد که معالاسف کار خودشان را با حب و بغضهای گروهی انجام دادند و گروههای خاصی بهرهبرداریهای مخصوصی از اینکار کردند، حالا آیا دانشجویان پیرو خط امام که اینکار را کردند، خودشان عضو آن گروهها بودند یا وسیله پیاده کردن تمایلات سیاسی آن گروه شدند باید مورد بررسی قرار گیرد.
* س: آیا فکر اشغال سفارت قبل از مسافرت شاه به آمریکا وجود داشت؟
** ج: فکر اینکه سفارت آمریکا اشغال بشود قبلا هم در ذهنها بوده و یک بار هم قبلا اینکار صورت گرفته بود.
* س: بعد از گروگانگیری، مشکلات حاصله، داخلی و خارجی چه بوده است؟
** ج: تاثیرات گروگانگیری را باید در ابعاد گوناگون بررسی کرد بعضیها، این تاثیرات را فقط در یک بعد در نظر میگیرند و آنهم بسته به بینششان و علاقه آنها است.
ولی اگر بخواهیم جدا از این علل مسئله گروگانگیری و تاثیرات آنرا از اول بررسی کنیم باید گفت که گروگانگیری یک تاثیراتی در داخل و یک تاثیراتی در خارج داشته در داخل کشور یک تاثیر سیاسی داشته و یک تاثیر اقتصادی، از نظر سیاسی ممکن است شامل بهرهمندیهائی و منافعی در داخل باشد و آنها که گروگانگیری را تایید میکنند بیشتر از بعد سیاسیاش نگاه میکنند ولی از لحاظ اقتصادی گروگانگیری به ما میلیاردها دلار لطمه زده است، کسانیکه با گروگانگیری مخالفت میکنند از بعد اقتصادی به مسئله نگاه میکنند ولی واقعیت اینست که باید هم نتایج سیاسی و هم نتایج اقتصادی را در نظر بگیریم وقتی میگوئیم نتایج سیاسی و اقتصادی اینطور نیست که همه نتایج منفی بوده یا همه نتایج مثبت از نظر سیاسی هم یک نتایج مثبت و یک نتایج منفی در داخل ایران داشته است شیوه افشاگری دانشجویان نتایج منفی در داخل کشور داشته چون اعتمادی که بین مردم نسبت به عناصر انقلابی و کسانیکه برای جنبش زحمت کشیدهاند و خود داشته متزلزل کرد در حالیکه کسانیکه این مسائل را مطرح میکردند خودشان فاقد هر گونه سابقه شناخته شدهای در بین مردم بودند، اینها مسائلی را بوجود آورد و این تخلف از شیوه اسلامی است.
به منظور احراز یک سلسله هدفهای سیاسی این شیوه ماکیاولیستی است که هدف وسیله را توجیه میکند، و اما بسیج مردم، جهت دادن مردم به مبارزات ضدامپریالیستی از نتایج مثبت سیاسی گروگانگیری بوده است.
از لحاظ اقتصادی، ضررهائیکه ما کشیدهایم خیلی بیشتر از منافعی است که داشتهایم، در سطح بینالمللی هم همینطور است وقتی میگوئیم در سطح بینالمللی تاثیر گروگانها چه بوده است، باید که اثرات گروگانگیری را در بین مردم، آمریکا، اروپا و در بین دولتها و همچنین اثرات گروگانگیری را در جهان سوم و در بین مسلمانان مدافع انقلاب اسلامی بررسی کنیم.
معالاسف تا بحال یک بررسی همه جانبه از مسئله گروگانگیری نشده و شاید هم به دلیل جو سیاسی خاصی که بوده امکان این بررسی نبوده تا این مسئله حل شود، وقتی که گروگانگیری تمام شد آن وقت باید دقیقا این مسئله بررسی شود، من مطمئن هستم، با حل مسئله گروگانها این مسئله مطرح خواهد شد.
* س: چهار پیشنهاد کمیسیون ویژه مجلس در صورت موافقت کارتر آیا با ضررهای وارده بر ما از طریق گروگانگیری برابری میکند؟
** ج: شما میدانید که من به این پیشنهادات رای ندادم و علتش هم اینست که من معتقدم این چهار پیشنهاد اولا از نظر سیاسی، دستاندرکاران و کسانیکه اصرار داشتند قضیه را حل بکنند در بدترین شرایط سیاسی ممکن خواستند مسئله را حل کنند یعنی وقتیکه ما با عراق در حال جنگ هستیم و در داخل کشور خرمشهر را از دست دادهایم، آبادان در حال سقوط است، همینطور در خارج از کشور در تبلیغات دشمن و تمامی دنیا عنوان شده که چون ایران در جنگ شکست خورد، مجبور شد که دوباره با آمریکا کنار بیاید تا از این طریق بتواند اسلحه بگیرد. در حالیکه اگر همین آقا مقداری واقعبینانه عمل میکردند و دست از بعضی از اغراضشان برمیداشتند همان موقع که سازمان ملل آمد به ایران میتوانستند خیلی شرافتمندانه و بهتر از این مسئله را حل بکنند و یا آن موقع که نمایندگان کنگره آمریکا به مجلس ایران نامه نوشتند و پیشنهاد کردند که چند نفر از نمایندگان سنای آمریکایا کنگره آمریکا برای حل قضیه به ایران بیایند، اگر آن موقع آنها آمده بودند و مسئله حل میشد، ما از نظر حفظ شرافت انقلابی خیلی جلوتر بودیم تا در شرایط کنونی، از طرف دیگر من میپذیرم که آینده روشنتری هم در برابر ما قرار ندارد تا ما بتوانیم این قضیه را پیشبینی کنیم که اگر الان حل نکنیم آیا در آینده نزدیکی بهتر از این میتوانیم حل بکنیم یا نه، این مشکلی است که ما داریم ولی بطور کلی مسئله گروگانها در وضعیت خوبی حل نشده و از نظر سیاسی در دنیا به ضرر ما تمام میشود.
از نظر اقتصادی هم این چهار شرط هیچیک از منافعی را که ما از دست دادیم تامین نمیکند، بلکه به دلیل زبانی که در این چهار شرط بکار رفته و ابهاماتیکه در زبان خاص وجود دارد، ضررها و پیآمدهای زیانبخش هم برای ما خواهد داشت.
* س: در مورد منافع گروگانگیری صحبت کردید و از بسیج مردم سخن گفتید در صورت امکان در مورد جذب و دفع گروهها توضیح بدهید؟
** ج: خود آقایان هم بارها این را گفتهاند و چیز به اصطلاح "اسرار مگویی" نیست، خود آقایان که در نوشتههایشان حتی این روزها که اصرار دارند مسائل مابهالاختلاف مطرح نشود "کوچکترین حرفی و کلمهای را که شما در روزنامه بنویسید فورا حساسیت به آن نشان میدهند برای کلماتی مانند انحصارطلبی، قدرتطلبی، گروهگرائی، حساسیتهای فوقالعادهای وجود دارد" در نشریات خودشان در تحلیلهای جریان 13 آبان مرتب میگویند: گروههای به اصطلاح لیبرال، با صراحت میگویند "دولت موقت" خوب تمام اینها نشان میدهد که یک اغراض سیاسی هم بوده، خودشان هم میگویند که ما موفق شدیم اینها را منزوی بکنیم و حالا آیا توانستند یا نه نمیدانم و این بحثی است جداگانه، آرائی که مردم بما دادند نشان داد که تحلیلهایشان بسیار نادرست است ولی این بود، که اینها در این گونه برنامههای سیاسیشان مطرح بود، توانستند ...
* س ـ فکر میکنید گروگانگیری بهمین خاطر صورت گرفت؟
** ج ـ الان نمیتوانم بررسی کنم البته دانشجویان مسلمان پیرو خط امام در اعلامیهای گفتند که ما گروگانگیری کردیم، بعنوان اعتراض به ملاقات برژینسکی با مهندس بازرگان و ما در الجزایر، این حرف بیاساسی است، برای اینکه خود آقایان در جاهای دیگر اعتراف کردند به اینکه طرح اشغال لانه جاسوسی یک هفته یا ده روز قبلش مطرح بوده و اینها گفت و شنودهائی داشتهاند، خوب در این موقع رفتن ما به الجزایر اصلاً مطرح نبود، بنابراین نمیتوانند ادعا کنند که به خاطر ملاقات ما با برژینسکی لانه جاسوسی را گرفتند، و این حرفشان درست نیست کمی باید بگذاریم که افق روشنتر شود نسبت به گروگانها و خیلی از مسائل دیگر مطالبی هست که آنوقت مطرح خواهد شد.
* س ـ در رابطه با مسئله گروگانها و موقعیت احزاب و گروهها بیشتر توضیح نمیدهید؟
** ج ـ در خانه اگر کس است، یک حرف بس است.
* س ـ تاثیر گروگانگیری در انتخابات اخیر ایران چه بوده است؟
** ج ـ تبعاتی داشته و توضیح دادم که شامل همه مسائل میشود.
* س ـ گفته میشود که ما از گروگانگیری به خواست خود رسیدهایم، به نظر شما خواستهای ما چه بوده است؟
** ج ـ باید ببینیم کسی که این را گفته کیست و منظورش چیست یک وقت است ما با تاثیرات سیاسی گروگانگیری یعنی توجه دادن مردم به مبارزات امپریالیستی و بردن آن به سطح آگاهی مردم را در نظر میگیریم که نتایج مثبت بوده است اما بعضیها وقتی صحبت از این مسئله میکنند، منظورشان همان برداشتهائی است که از گروگانگیری کردند و شاید آنها منظورشان این باشد.
* س ـ گروگانگیری در صدور انقلاب ما چقدر موثر بوده است؟
** ج ـ اول باید صدور انقلاب را تعریف کرد، چرا که بعد از انقلاب بدون توجه به معنای آن بکار رفته است، این لغات در چهارچوب فرهنگ ما یک معنا دارد و در سطح بینالمللی معنای دیگر، کما اینکه شما وقتی لیبرالیزم را بکار میبرید این لغتی است که استالین و لنین در سرکوبی مخالفین بکار بردند لیبرالیزم در جنبشهای مارکسیستی معنای خاصی دارد که این معنا در جنبشهای غیرمارکسیستی نمیتواند مطرح باشد و لغات صدور انقلاب هم همینطور است.
صدور انقلاب در صحنه بینالمللی یک معنای فوقالعاده زشتی دارد، دخالت در امور داخلی سایر کشورهاست، اعزام نیروهای مسلح به سایر کشورها برای بر هم زدن روابط داخلی آن کشورهاست، امام فرمودند که صدور انقلاب به این معنا نیست و صحیحاش هم همین است.
آن موقع که من وزیر خارجه بودم این لغت برای اولین بار مطرح شد من توضیح دادم که اگر منظور اینست ما صدور انقلاب نخواهیم داشت ولی اگر به معنای انتقال ارزشها و تجارب به سایر کشورها باشد، اگر به معنای معرفی چهره واقعی انقلاب اگر به منظور آگاهی دادن به توده تحت ستم باشد، اینها وظیفه ماست.
اما در مورد تاثیر گروگانها در مجموع من معتقدم تا زمانیکه شاه در آمریکا بود به نفع ما بود، به محض اینکه آمریکائیها شاه را به پاناما فرستادند، از آن زمان تدریجاً نتایج زیانبار گروگانها بر ما بیشتر شد.
* س ـ گفته میشود که در هفته گذشته مجلس جلسات کلی غیرعلنی داشته بنظر شما چرا؟
** ج ـ قانون اساسی اجازه میدهد، در مواردی که لازم باشد جلسات رسمی و غیرعلنی باشد و مجلس هم داشته است.
* س ـ شنیده میشود که بعضیها جلسات هفته قبل مجلس را نسبت به هفتههای پیش غیرعادی خواندهاند؟
** ج ـ بله، چون گروگانها یکی از حساسترین مسائل مملکتی ماست و به سیاست خارجی و داخلی ما بستگی دارد و مسئلهایست که حلش به مجلس واگذار شده و مجلس نمیتواند آنرا رها کرده و از مسئولیتش فرار کند و لازم بوده که بحث شود و غیرطبیعی نبوده است.
* س ـ آیا جنگ ایران و عراق را ناشی از گروگانگیری میدانید؟
** ج ـ ناشی از گروگانگیری به ذات نبوده ولی ناشی از مجموعه عملکرد سیاست خارجی ما و سرشت انقلاب و ماهیت رژیم بعثی بوده اینها دست بدست هم داده جنگ را باعث شدند.
* س ـ تصویب فوری پیشنهاد آزادی گروگانها در مجلس علت خاصی داشته است؟
** ج ـ همانطور که مستحضر هستید، آقایانیکه بیشتر از دیگران "مدارگزار" هستند، مصمم بودند که این قضیه قبل از انتخابات رئیس جمهوری آمریکا روشن شود، بنابراین تشکیل جلسات و پیگیری این مطلب با آن مطلب رابطه داشته است.
* س ـ اشاره به بسیج مردم کردید، در صورت آزادی گروگانها انسجام مردم به چه صورت خواهد بود؟
** ج ـ باید ببینیم، نمیخواهم نظری بدهم که عجولانه باشد.
* س ـ جو سیاست داخلی ایران را بعد از گروگانها چگونه میبینید؟
** ج ـ الان مشکل است، چرا که آمریکا هنوز جواب روشنی نداده است.