پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه(بخش هفتم)

از شاکر کسرائی
عمان در سواحل شبه‌جزیره عربستان و در خاور آن قرار گرفته و با کشورهای عربستان سعودی و یمن جنوبی همسایه است مساحت آن 212379 کیلومترمربع است.
این کشور از دو قسمت تشکیل شده است:
1- قسمت شمالی بنام منطقه عمان در معبر ورودی خلیج‌فارس و در ناحیه شمال شبه‌جزیره راس مسندم قرار گرفته است این منطقه از شرق و غرب به خلیج‌فارس و دریای عمان و از جنوب به اتحاد امارات محدود میشود.
2- قمست جنوبی بنام مسقط معروف است این ناحیه از جنوبی امیرنشین فجیره در بحر عمان بطرف جنوب‌غربی تا مرزهای کشور یمن جنوبی و از غرب تا حوالی صحرای ربع‌الخالی متعلق به عربستان سعودی ادامه دارد. قمست شرقی و جنوبی این منطقه مجاور با دریای عمان میباشد. ایالت ظفار در جنوب‌شرقی این منطقه قرار گرفته و مرکز آن شهر صلاله است. این ایالت از لحاظ کشاورزی بر سایر مناطق عمان رجحان دارد.
عمان از لحاظ جغرافیائی از اهمیت استراتژیکی و حیاتی برخوردار است، زیرا در مجاورت تنگه هرمز قرار دارد، تنگه‌ای که شاهراه دریائی برای عبور بخش بزرگی از نفت مصرفی جهان غرب خاصه ایالات متحده است. عمان که «سلطان قابوس بر آن حکومت میکند، خیلی کمتر از یک میلیون تن جمعیت دارد و این، یک مزیت دیگر برای ایالات متحده است زیرا به آسانی میتواند نیرویهای ضد استعماری را در آنجا مهار کند.
به دنبال سرنگون شدن شاه سابق، غرب خاصه ایالات متحده در منطقه خلیج‌فارس بدون ژاندارم ماند، و بناچار عمان حافظ منافع آمریکا در تنگه هرمز شد، اما عمان، از لحاظ نظامی هنوز آن قدر تجهیز نشده است که بتواند جای ایران را پیش از انقلاب به عنوان ژاندارم منطقه بگیرد و از این گذشته، ایالات متحده ظاهرا لازم نمی‌بیند یک سلطان‌نشین را برای ایفای این نقش تجهیز کند.
نیروی دریائی عمان فقط از شش قایق کوچک گشتی تشکیل میشود، اما نیروهای مسلح شخص سلطان بسیار آموزش دیده و کار‌آمدند و 500 افسر انگلیسی در میان آنها دیده میشوند.
سلطان‌نشین عمان اخیرا اعلام کرده است که ممکن است از اوایل سال آینده از کشتی‌هائی که از میان تنگه هرمز می‌گذرند، حق عبور بگیرد.
اخبار مربوط به این طرح، که نخستین بار در اوایل بهار منتشر شد، این حدس و گمان را به وجود آورده است که هدف طرح، ممکن است تحکیم کنترل آمریکا بر منطقه خلیج‌فارس باشد. ایالات متحده از فرودگاه نظامی در جزیره مسیره واقع بر ساحل دریای عرب و مجاور ساحل جنوب‌شرقی عمان که توسط انگلیس‌ها ساخته شده است استفاده میکرد.
هواپیماهای گشتی وابسته به نیروهای دریائی آمریکا از این فرودگاه سوخت‌گیری مینمودند. پس از اینکه انگلیسی‌ها در مارس 1977 این پایگاه را ترک کردند ایالات متحده تلاش نمود که از این پایگاه استفاده نماید.
دولت‌‌ آمریکا، پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و دخالت شوروی در افغانستان تلاش‌های خود را برای استفاده از پایگاههای عمان چند برابر نمود.
سرانجام یک موافقت‌نامه گسترده‌ای میان ایالات متحده و عمان در مورد همکاری نظامی و اقتصادی بعنوان بخشی از واکنش استراتژیک واشنگتن در برابر حمله شوروی به افغانستان امضاء گردید.
پیش‌بینی میشود تسهیلاتی که سلطان‌نشین عمان در اختیار ایالات متحده قرار داده است شامل: استفاده از فرودگاه نظامی مسیره، و همچنین پایگاههای تاماریت، فرودگاه دیب و بنادر مطرح و صلاله و مسقط شود.
در مقابل بدست آوردن این تسهیلات، آمریکا یک اعتبار 20 میلیون دلاری برای خرید اسلحه در اختیار سلطان‌نشین عمان قرار داده است. این سلاح‌ها احتمالاً برای سرکوبی ناراضیان و کمک به خود آمریکایی‌ها در عمان به کار خواهد رفت.
عبدالمنعم الزواوی وزیر خارجه عمان در مورد موافقتنامه امضا شده میان آمریکا و عمان گفت این معامله سبب خواهد شد که ایالات متحده بتواند از تسهیلات نظامی عمان موقع اضطرار استفاده کند.
وزیر خارجه عمان اعتراف کرد که در جریان ماموریت نافرجام برای نجات گروگانهای آمریکائی در تهران عمان به هواپیماهای ایالات متحده اجازه داد در یکی از فرودگاههای این کشور سوخت‌گیری کنند.