مخوف‌تر از «سیا» (بخش اول)

جایگزینی «دیوید پترائوس» فرمانده نیروهای نظامی ائتلاف در افغانستان به جای «لئون پانتا» در «سیا» را می‌توان نشانه‌ای از تغییر رویکرد امنیتی- اطلاعاتی این سازمان به رویکرد اطلاعاتی- نظامی دانست. ‏ دیوید پترائوس، فرمانده نیروهای نظامی ناتو در افغانستان، پس از 37 سال به طور رسمی از ارتش آمریکا خداحافظی کرد و به عنوان بیستمین رئیس سیا (سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا) کار خود را آغاز کرد.
به اعتقاد کارشناسان آمریکایی، مسئولیت جدید پترائوس که با تصویب سنا به این سمت رسید، به مراتب سنگین‌تر از وظایف او در عراق یا افغانستان خواهد بود.
دریاسالار «مایک مولن»، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا در مراسم معارفه وی، از پترائوس به عنوان فردی نام برد که در اجرای مأموریت‌های غیرممکن، از دیگران متمایز است. دریاسالار مولن گفت: ژنرال دیوید پترائوس حد عالی استاندارد فرماندهی در زمان جنگ در دوران جدید را در عمل تعریف کرده است.
ایده‌ها و رویکردها
دیوید‌هاول پترائوس، ژنرال ارتش آمریکا متولد 7 نوامبر 1952 (آبان 1331) در نیویورک است. او ژنرال چهار ستاره ارتش آمریکا است و درجه‌اش بالاترین درجه نظامی در ارتش آمریکا محسوب می‌شود.
پترائوس مدرک کارشناسی خود را از آکادمی نظامی «وست‌پوینت» آمریکا در سال 1973، کارشناسی ارشد را از دانشکده فرماندهی و ستاد آمریکا در سال 1983 و مدرک دکترای روابط بین‌الملل خود را در سال 1987 از دانشگاه «پرینستون» کسب کرد. وی همچنین برای مدتی به عنوان استادیار آکادمی نظامی دانشگاه «جورج تاون» واشنگتن فعالیت کرده است.
پترائوس در حالی به عنوان بیستمین رئیس سازمان سیا به فعالیت خواهد پرداخت که پیش از این، فرماندهی نیروهای چندملیتی در عراق را از 26 ژانویه 2007 تا 16 سپتامبر 2008 برعهده داشت. وی در ماه مه سال 2009 به عنوان جایگزین «دیوید مک کرنان» برای فرماندهی نیروهای آمریکایی در افغانستان معرفی شد و در 23 ژوئن 2010 پس از برکناری ژنرال «استنلی مک کریستال» فرمانده نظامیان ناتو در افغانستان، جای او را گرفت.
دیوید پترائوس در رده فرماندهان عالی امنیتی آمریکا قرار دارد، در حوزه اطلاعاتی دارای سوابق مختلفی است و در مجموع در سه حوزه نظامی، سیاست خارجی و اطلاعاتی، فعالیت‌های ادواری گوناگون را پشت سر گذاشته است.
اقدامات پترائوس در عراق به عنوان یکی از معماران طرح باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، برای افزایش شمار نیروها در افغانستان سبب شد تا مورد توجه نخبگان امنیتی آمریکا قرار گیرد، اما این سئوال مطرح است که چرا یک فرمانده نظامی به عنوان رئیس جدید سازمان اطلاعاتی این کشور انتخاب شده است؟
رویکردهای عملگرا
به نظر می‌رسد در ادامه تحول در رویکردهای امنیتی آمریکا و نخبگان امنیتی، مطلوبیت‌های رفتاری و الگوهای عملیاتی این کشور نیز در حال تغییر است. به طوری که نشانه‌های آن را می‌توان در کشورهایی مانند عراق، افغانستان و پاکستان به ویژه در حوزه آنچه که آمریکایی‌ها عرصه مبارزه با تروریسم می‌خوانند، دید.
در این زمینه، دیوید پترائوس، فرمانده پیشین نیروهای ائتلاف در عراق و افغانستان، در سومین گزارش خود به کنگره در سال 2008، عملا از نوع رویکرد امنیتی و نظامی آمریکا انتقاد کرد و اذعان داشت که اقدامات نظامی صرف، موفقیت‌آمیز نخواهد بود.
دو جایگزینی، لئون پانتا به جای «رابرت گیتس» در وزارت دفاع و ژنرال پترائوس به جای پانتا در سیا در مسیر کلی تغییر ترکیب نخبگان نظامی و امنیتی را شاید بتوان بازخورد تفکرات انتقادی این طیف از نخبگان امنیتی و پذیرش آن در قالب تفکرات جدید امنیتی از سوی ساختار نظامی آمریکا تفسیر کرد.
در این میان، تجربه پترائوس در مسند فرماندهی ارتش آمریکا، درعراق و افغانستان، توانسته رویکرد وی به حوزه‌های نظامی و امنیتی را شکل دهد. رویکردی که نظام یافته با تفکرات راهبردی- تاکتیکی است که در آن اقدامات، در چهارچوب راهبرد امنیتی، اما با انعطاف پذیری در صحنه نبرد صورت می‌گیرد.
اکنون پترائوس به عنوان یکی از فرماندهان نظامی آمریکا، رهبری سازمانی را عهده دار است که بایستی در دو حوزه فوق، اقداماتی ترکیبی و عملیاتی را انجام دهد. چنین چارچوب و رویکردی به این سازمان اجازه خواهد داد تا رویکرد تاکتیکی - نظامی را در خدمت اقدام اطلاعاتی- نظامی قرار دهد.
در این ارتباط، پترائوس در اولین مصاحبه خود پس از انتخاب به عنوان رئیس جدید سازمان سیا اعلام کرد: در چارچوب این رویکرد، بخش عملیات ویژه سیا درترکیبی از نیروهای عملیات ویژه ارتش، بازسازی خواهد شد و من خواهان سنت جدیدی از عملیات نظامی هستم. بنابراین در چارچوب چنین رویکردی، آنچه می‌تواند در صحنه عمل اتفاق بیفتد به عنوان اقدام نظامی- اطلاعاتی، برای مقابله با عوامل تروریستی خواهد بود که نمونه آن را می‌توان حمله نیروهای ویژه آمریکا به محل اختفای بن لادن در پاکستان ذکر کرد.
علاوه براین، به نظر می‌رسد که حضور پترائوس در سازمان امنیتی سیا و عملیاتی کردن رویکردی که مبتنی بر بهره گیری از توان اطلاعاتی برای افزایش توان نظامی و بالعکس است، می‌تواند سنت جدیدی از مداخلات امنیتی و نظامی آمریکا را در قالب راهبرد و تاکتیک جدید به تصویر کشد.
مخوف‌تر از «سیا» ‏
این در شرایطی که یکی از سازمان‌های اسرارآمیز آمریکایی که مخوف‌تر از سازمان جاسوسی سیا در کار کشتن اتباع بیگانه در کشورهای خارجی دست دارد و به دنبال انقلاب اسلامی ایران در سال 1980 تاسیس شده است،یگانی موسوم به «فرماندهی عملیات ویژه مشترک» در دل ارتش آمریکا است. ‏ روزنامه واشنگتن پست در گزارشی مفصل نگاهی اجمالی به این گروه دارد.
این روزنامه می‌نویسد: بعد از واقعه 11 سپتامبر 2001، هواپیماهای بدون سرنشین ونیروهای شبه نظامی آمریکایی، دهها تن از رهبران القاعده و هزاران تن از سربازان آن را کشته اند. اما یک سازمان اسرار‌آمیز دیگری هم وجود دارد که در یک دهه‌ای که از واقعه 11 سپتامبر می‌گذرد، شمار افزون تری از دشمنان آمریکا را کشته است.
سازمان جاسوسی آمریکا (سیا) تاکنون حدود 100 مظنون به تروریزم را در زندان‌های سری خود که در سراسر جهان گسترانیده شده، زندانی کرده است، اما سایر سازمان‌های سری آمریکایی، دهها برابر بیش از این تعداد را تاکنون در زندان‌های تحت امر خود در عراق و افغانستان زندانی کرده و تحت بازجویی قرار داده‌اند(انواع شکنجه‌ها در این زندان‌ها، تحت عنوان روشهای بازجویی خوانده می‌شود).          ادامه دارد...