توهمی به نام خودشیفتگی تمدنی در هالیوود

نویسنده: رضا فرخی
هالیوود در تحریف تاریخ به دوچیز متوسل شده است.1-بزرگ کردن فرهنگ غرب علی الخصوص فرهنگ یونان ووروم!چرا که خود آمریکا تاریخ آن چنانی ندارد.2-تخریب بسیار قوی دیگر اقوام وملتها ونادیده گرفتن شکوفایی های دیگر تمدنها در طول تاریخ.
یکی از بارزترین ویژگی های هالیوود جعل موضوعات مختلف است.جعلی که همیشه و در اکثر اوقات همراه با توهم بوده ،دراین بین اگر نگاهی به ژانر تاریخی سینمای هالیوود داشته باشیم به این نکته مهم دست پیدا خواهیم کرد که هالیوود به عنوان یکی از مهمترین تحریف کنندگان تاریخ به شمار می رود.این در حالی است که هالیوود در ژآنر تاریخی-سیاسی همیشه نگاهی از بالا به تمام فرهنگها وتاریخ دیگر ملل دارد.
نکته ای که دراین زمینه باید بیش از همیشه به آن توجه کرد این است که هالیوود در تحریف تاریخ به دوچیز متوسل شده است.1-بزرگ کردن فرهنگ غرب علی الخصوص فرهنگ یونان ووروم!چرا که خود آمریکا تاریخ آن چنانی ندارد.2-تخریب بسیار قوی دیگر اقوام وملتها ونادیده گرفتن شکوفایی های دیگر تمدنها در طول تاریخ.
همه بربرند جز نمادهای تمدنی غرب
در همین راستا با نگاهی به فیلمهای تاریخی هالیوود می توان به نکات جالبی دست پیدا کرد.به عنوان نمونه در فیلم الکساندر محصول سال 2004 هالیوود،هر دو موضوع بالا به عینه دیده می شود.چرا که فیلم در اولین گام تلاش فوق العاده ای در راستای بزرگ نمایی شخصیت اسکندر وکوچک نشان دادن فرماندهان فرهنگ وکشورهای مقابلش دارد واز سوی دیگر فیلم به شدت تلاش می کند که مثل گفته های هرودت یونانیان را متمدن ترین انسانها ودرمقابل، فرهنگهای دیگر را بربر بخواند.
نمونه این موضوع را به عینه می توان در سکانسی دید که ارسطو که نقش او را آنتونی هاپکینز بازی کرده،روبه اسکندر درباره ایرانیان می گوید:تو خودت میدانی که اینها بربر هستند وباید با آنان چطور برخورد کرد!.استناد به حرفهای هرودت از زبان ارسطو در حالی صورت گرفته که به عقیده برخی کارشناسان این صحبتها هرودت ناشی از یک توهم بوده است، همچنین الکساندر تنها یکی از فیلمهای ژانر تاریخی هالیوود است که درآن تلاش شده تا درمورد دیگر فرهنگها به شدت سیاه نمایی شود.
چرا که نمونه این موضوع را می توان حتی در فیلمهای دیگری هم مانند تروی دید.تروی از آن دست فیلمهایی است که با اغراق درباره بحث تروی واسطوره هایی همچون آَشیل فرهنگ یونان وروم آن را به شدت بزرگ کند.به اعتقاد بسیاری از کارشناسان هدف از این بزرگنمایی این است که فرهنگ دیگر ملتها واسطوره ها ی دیگر تحقیر شود،به نوعی که به بیننده این موضوع باورانده شود که تنها فرهنگی که از ابتدا وجود داشته همین فرهنگ یونان وروم بوده وباقی فرهنگها نشات گرفته از آنهاست.درفیلم تروی علاوه براینکه آشیل نماد فرهنگ وتمدن بخشی از تاریخ غرب به بیننده معرفی می شود،هکتور هم به نمایندگی از تمدن یونان به نمایش گذاشته می شود تا بیننده این موضوع را حس کند که در احاطه تمدن غربی قرار گرفته است.
دروغهای تاریخی محض وبدون منبع
از سوی دیگر نادیده گرفتن واقعیتهای محض تاریخی هم یکی از موضوعاتی است که در فیلمهای تاریخی-سیاسی هالیوود به شدت خودنمایی میکند،فیلم ادیسه یکی از همین فیلمهاست.در این فیلم ازادیسه یک اسطوره تمام عیار به نمایش گذاشته شده است،اسطوره ای که حتی درمقابل خدایان هم می ایستد،از طرف دیگر با نشان دادن ابزار آلات نظامی وبه نوعی چهره اغراق آمیزی از شهر ودربارآن زمان یونان، سعی می کند به بیننده این موضوع را القا کند که فرهنگ یونان در زمان ادیسه بسیار باشکوه بوده!نکته جالب اینجاست که فیلم تصویری کاملا مثبت از آتنی ها واسپارتانها به نمایش میگذارد در حالی که اصلا به نبردهای آنان یعنی نبردهای پلوپونزی وخون ریزیهای دهشتناک آن در تاریخ اشاره نمی کند وهمین موضوع باعث شده که کارشناسان براین باور باشند که فیلمهای تاریخی هالیوود نه منبعی موثق دارند ونه فیلمنامه ای که درآن ازمنابع تاریخی استفاده شده باشد،بلکه تنها زاییده ذهن کارگردانان هالیوودی هستند که دراکثر موارد با توهم خودبزرگ بینی ترکیب شده است.
شاید در فیلم سیصد این موضوع بیشتر به چشم بخورد،جدای از این که در فیلم 300 به ایرانیان توهین شده وبا مشتی دروغ تلاش شده تا چهره ای فوق العاده خشن از ایرانیان به نمایش گذاشته شود،اصلا تاریخ ومعمول ترین مسائل تاریخی هم دراین فیلم رعایت نشده است.چرا که داستان این فیلم کاملا چیزی وارونه از نبرد ترموپیل را به نمایش میگذارد، نبردی که به عقیده خود هرودت تاریخ نویس غربی ،ایرانیان از لحاظ نفرات تنها تعداد اندکی با یونانیان اختلاف داشته اند.درحالی که دراین فیلم سراسر دروغ تعداد سربازان یونانی 300 نفر وتعداد سربازان ایرانی بیشتر از دهها هزار نفر نشان داده می شود.
از سوی دیگر براساس خود منابع تاریخی غرب این نبوغ ایرانیان بوده که باعث پیروزی دراین جنگ شده است درحالی که دراین فیلم تلاش می کند این پیروزی را حاصل خیانت یکی از یونانیان به یونان بداند.همچنین درصحنه های پایانی کشته شدن سربازان رومی را به شدت اغراق آمیز وحماسی به نمایش گذاشته تا به نوعی قدم در جای همان دیگر فیلمهای پر از توهم هالیوودی بگذارد.اینها نشان توحش است نه تمدن!
اما دراین میان اگر به برخی سکانسهای این قبیل فیلمها نگاهی دقیق داشته باشیم به نکات ظریفی خواهیم رسید.به عنوان مثال درفیلم سیصد در همان سکانس آغازین فیلم راوی داستان فیلم می گوید:«اسپارتانها هر فرزندی را که به درد مبارزه نمی خورد دور می انداختند».اینجاست که با کمی تامل می توان اوج وحشیگری وبه نوعی عقب ماندگی این فرهنگ را حس کرد.چرا که به گفته خود این فیلم در آن زمان در یونان هزاران هزار کودک بی گناه برای مردن رها می شدند آن هم به خاطر اینکه جثه ضعیفی داشته اند.از طرف دیگر این عقب ماندگی به گونه ای دیگر در سریال جدید اسپارتاکوس ظهور پیدا کرده!دراین سریال برده داری وخشونت وارتباط جنسی از ویژگی های بارز دوران باستان روم نشان داده می شود.
هر چند که شاید از نظر کارگردانان این سریال این مسائل اشکالی نداشته باشد اما این یک واقعیت است که هیچ کدام از این موضوعات نشان تمدن وپیشرفت نیست.به ویژه برده داری ونمایش مبارزه آنها در کلکسیون،چرا که نمونه های زیادی ازاین گونه صحنه ها در فیلمهای دیگر هالیوودی مثل گلادیاتور بارها وبارها به نمایش گذاشته شده است.در اکثر این فیلم ها افراد بی گناهی که به عنوان برده خریداری می شوند در میدان مبارزه رها می شوند وبرای لذت بردن مردم یونان وروم باستان هم دیگر را می کشند.این موضوع در جامعه امروز مصداق بارز عقب ماندگی واوج نقض حقوق بشر است.همین مساله اثبات میکند که جامعه روم آن زمان بسیار عقب مانده وبی هویت بوده است.
حتی براساس همین فیلمها این صحنه ها می توان این ادعا را که مردم یونان وروم علم گرا بوده اند وبه نوعی علاقه زیادی به دانش داشته اند را رد کرد.به این علت که کسانی که علاقه زیادی به دیدن کشته شدن افراد بی گناه دارند نمی توانند به دانش وعلم علاقه داشته باشند.حتی در فیلم گلادیاتور به فرمانده قبلی سپاه روم یعنی ماکسیموس هم رحم نمی شود واو هم به دلیل اینکه به عنوان برده خریداری شده در میدان نبرد خون می ریزد.
Eagle فیلمی جدید اما با دروغهای همیشگی
اما درکنار تمام این موضوعات،فیلم جدید هالیوود در این زمینه را می توان اوج خودشیفتگی فرهنگی وبزرگنمایی تمدنی غرب دانست.فیلم eagle (عقاب) محصول 2011ساخته کوین مک دونالد از آن دست فیلمهایی است که درآن تلاش شده از نماد عقاب روم باستان یک نماد جهانی ساخته شود که برای تمام دنیا مهم است.داستان این فیلم درباره سپاه پنجم روم است که در دوران باستان برای سرکوب شورشها به جایی خارج از مرزهای روم می رود دراین بین این لشگر به شکل نمادین عقاب روم را با خود به همراه می آورند،به هر صورت این سپاه موفق به بازگشت نمی شود وفرمانده این سپاه کشته می شود،پس از چندی پسراین فرمانده برای بازگرداندن عقاب روم به خارج از مرزها یعنی همام سرزمین وحشی ها می رود،به هر صورت او موفق می شود که در یک نبرد کاملا اغراق آمیز این نماد را به روم بازگرداند.
نکته جالب دراین فیلم این است که دراین فیلم هم مثل دیگر فیلمهای تاریخی-سیاسی هالیوود به کسانی که غیر رومی هستند ودرآن سوی مرزها زندگی میکنند وحشی گفته می شود.به همین علت بارها تلاش می شود با استفاده از لفظ وحشی برای غیر رومی ها به نوعی رومیان را مردمی متمدن نشان دهد که با استفاده از تفکر خود نقش مهمی دراداره جهان باستان داشته اند.از سوی دیگر دراین فیلم نماد روم آنقدر مهم نشان داده می شود که حتی برده ای که از سرزمین وحشی ها به خدمت فرمانده رومی درآمده حاضر می شود برای بدست آوردن نماد روم به خانواده وقوم خود خیانت کند.
به هر صورت با درنظر گرفتن تمام این مسائل ژانر تاریخی-سیاسی هالیوود را باید یک ژانر فرمایشی دانست که درآن، هر موقع که لازم است دیگر ملل وتمدنها مورد تهاجم قرار می گیرند ودر هر جایی که موقعیت ایجاب شود در مورد فرهنگ غرب بزرگ نمایی شده وحتی ضعفهای آن نادیده گرفته می شود.مثال این موضوع را می توان حتی در دیگر ژانرهای هالیوودی هم دید،به عنوان نمونه درهالیوود دوره وسترن آمریکا که سراسر توحش وحشی گری است به گونه ای کاملا وارونه برای بیننده به نمایش گذاشته می شود.وحتی گاهی اوقات از این دوره برای بیننده اسطوره سازی می شود واصلا اشاره ای به این نمی شود که دراین دوره جنایات بزرگی در حق سرخ پوستان انجام شده است.