سپر در برابر سپر

گروه سیاسی: در حالی که واکنش‌ها به خبر موافقت آنکارا با استقرار سامانه سپر دفاع موشکی ناتو در خاک ترکیه ادامه دارد، برخی رسانه‌های خبری از احتمال تاسیس یک سامانه سپر دفاع موشکی مشترک میان ایران، روسیه و چین خبر می‌دهند. یک سایت نزدیک به دبیرخانه شورای امنیت در این باره خبر داد که رایزنی‌هایی برای بررسی جوانب فنی تاسیس یک سامانه سپر دفاع موشکی مشترک میان ایران، روسیه و چین در مقابل سامانه سپر دفاع موشکی ناتو در جریان است. به گزارش «‌ایران هسته‌ای» منابع آگاه تاکید کردند جدی شدن این رایزنی‌ها در اثر 2 عامل اتفاق افتاده است: عامل اول این است که هر 3 کشور به این نتیجه رسیده‌اند که ابراز نگرانی از توانمندی موشکی و هسته‌ای ایران و کره‌شمالی که به عنوان علت اصلی توسعه سپر دفاع موشکی از جانب آمریکایی‌ها مطرح می‌شود، بهانه‌ای بیش نیست و این سپر بیش از ایران برای روسیه و چین تهدید محسوب می‌شود.
به عبارت دیگر هم‌اکنون، تهران، مسکو و پکن به یک تحلیل واحد از پشت پرده تصمیم آمریکا و ناتو برای استقرار این سپر دفاع موشکی رسیده‌اند. عامل دوم قطعی شدن استقرار رادارهای سپر دفاع موشکی ناتو در منطقه کوره جیک استان ملاتیه در جنوب‌شرق ترکیه و همچنین، اعلام تصمیم آمریکا درباره استقرار بخشی از سپر دفاع موشکی ناتو در کره‌جنوبی و تایوان است که به وضوح نشان می‌دهد آمریکایی‌ها به بهانه مقابله با ایران و کره‌شمالی، روسیه و چین را هدف گرفته‌اند. گفتنی است، بر اساس گزارشی که روزنامه کامرسانت چاپ مسکو در 12 اسفند 1389 منتشر کرد، مشخصات طرح جدید دفاع موشکی آمریکا که در4 مرحله تا سال 2020 اجرا خواهد شد، چنین است: در مرحله اول تا پایان سال2011، ناو موشک‌انداز «مونتری» به سواحل اروپایی اعزام می‌شود. علاوه بر این تا پایان سال 2011، ایستگاه راداری زمینی متحرک در جنوب اروپا مستقر خواهد شد که این مرحله اجرا شده است. آمریکا در چارچوب اجرای نخستین مرحله این طرح، ماه مارس 2011 کشتی مجهز به سامانه شناسایی و انهدام موشکی موسوم به یو‌اس‌اس مانتری را در دریای مدیترانه مستقر کرد. در مرحله دوم اجرای طرح، رادارهای مدرن و تکمیل شده و سامانه‌های موشکی Block 3IB SM در شرق اروپا مستقر خواهند شد. احتمال آن می‌رفت که این موشک‌ها در رومانی مستقر شوند. براساس زمانبندی تعیین شده این مرحله تا پایان سال 2015 به اتمام می‌رسد. در مرحله سوم آمریکا پایگاه‌های سامانه‌های دفاع ضد‌موشکی را در لهستان مستقر می‌کند. این مرحله نیز تا پایان 2018 اجرا خواهد شد. در چهارمین مرحله واشنگتن قرار است تا پایان 2020 در اروپا سامانه‌های دفاعی ضد‌موشکی موسوم به Block IIB 3SM را مستقر کند. رادارهای این سامانه قادرند نه فقط موشک‌هایی با برد متوسط بلکه موشک‌های بالستیکی قاره پیمای MBR با برد 5500 کیلومتر را رهگیری کنند.
یک کارشناس مطلع در این باره می‌گوید: «چینی‌ها که تا به حال منفعل بودند تازه در حال فهمیدن عمق خطر هستند. روس‌ها تحلیلی کاملا مشترک با ایران دارند که در سفر اخیر پاتروشف هم اظهار شد. بنابراین، به نظر می‌رسد زمان ورود به بحث‌های عملیاتی فرارسیده است». برخی منابع احتمال می‌دهند سفر دیمیتری راگوزین، نماینده ویژه روسیه در ناتو به تهران به نوعی آغاز بحث‌های عملیاتی در این باره باشد. بنابر گزارش خبرگزاری روسی نووستی، راگوزین که مذاکره‌کننده ارشد این کشور در امور مربوط به سپر دفاع موشکی است تا اواخر سپتامبر به ایران سفر خواهد کرد و هدف وی این است که درباره مسائل دفاعی با مقام‌های تهران مذاکره کند. راگوزین با اشاره تلویحی به موضوع سپر دفاع موشکی گفته است در تهران «مسائل استراتژیک همکاری را مورد بحث قرار می‌دهد که مناسبات روسیه و غرب در زمینه نظامی وابسته به حل آنهاست». همچنین پایگاه اینترنتی روسی الکشنز آیسس هم اواخر شهریور‌ماه، در جریان بودن مذاکراتی در این باره را میان ایران و روسیه تایید کرد و نوشت: «از قرار معلوم ایران و روسیه روی ایجاد سپری در برابر روابط راهبردی در حال تحکیم آمریکا و ترکیه کار می‌کنند که همکاری در زمینه موشک هم جزو آن است». کارشناسان در تهران عقیده دارند با توجه به توانمندی‌های برجسته ایران، روسیه و چین در زمینه دفاع هوایی تاسیس این سامانه به لحاظ فنی امر دشواری نخواهد بود. با این حال، احتمال توافق نظامی میان ایران، روسیه و چین در حالی مطرح می‌شود که تهران و مسکو در زمینه قرارداد نظامی سامانه دفاعی S300 تجربه موفقی ندارند و به توافق نرسیدند. قرارداد خرید موشک‌های S300 از روسیه در اواخر سال ۲۰۰۷ بین تهران و مسکو به امضا رسید اما مدت کوتاهی پس از عقد این قرار‌داد،‌کاخ‌سفید به کرملین درباره ریسک‌های نهفته در این همکاری هشدار داد که از جمله آنها می‌توان به تقویت طرح سپر دفاع موشکی برای اروپا اشاره کرد.
از آن پس تعلیق‌های روسیه در تحویل این موشک‌ها به ایران آغاز شد تا اینکه سرانجام دیمیتری مدودف، ‌رئیس‌جمهور روسیه به ممنوعیت فروش موشک‌های S300، هلیکوپتر‌ها و جت‌های جنگنده به ایران اشاره کرد. وی مدعی شد طبق تحریم‌های سازمان ملل انتقال این تجهیزات به ایران ممنوع است و از آنجایی که روسیه در چارچوب قطعنامه‌های سازمان ملل عمل می‌کند، موضوع فروش S300 به جمهوری اسلامی منتفی خواهد بود. با این حال با تقویت طرح سپر دفاع موشکی اروپا از سوی ایالات متحده، روسیه به دنبال عکس‌العمل مناسب به این اقدام آمریکا‌ست. شرکت روسوبورون اکسپورت روز جمعه، اعلام کرده است پیش‌پرداخت ایران را بازگردانده است. رئیس این شرکت در گفت‌و‌گو با روزنامه کامرسانت این نکته را خاطرنشان کرد که به دلیل عملی نشدن قرار‌داد فروش S300 به ایران، ‌پیش‌پرداخت ۱۶۷ میلیون دلاری ایران بازگردانده شده است. وی تاکید کرد با بازگرداندن این پیش‌پرداخت، ‌این شرکت متحمل ضرر زیادی شده است. این در حالی است که بنا بر اظهارات رئیس این شرکت تولید‌کننده تجهیزات نظامی، بازگردانده شدن مبلغ پیش‌پرداخت در صورت عملی نشدن قرار‌داد به دلایل مختلف از جمله تحریم‌های سازمان ملل در متن قرار‌داد عنوان شده است. ایسیکین در ادامه اظهاراتش مدعی شد تحریم‌های سازمان ملل که تاریخ آن به ژوئن ۲۰۱۰ باز‌می‌گردد، فروش S300به ایران را ممنوع کرده است. گفتنی است وی پیش از این اعلام کرده بود در صورت لغو تحریم‌ها موضوع فروش S300به ایران دوباره قابل مذاکره خواهد بود.