دیپلماسی، تنها گزینه برای اعراب و اسرائیل

تقریباً یک سال از بمباران لبنان توسط اسرائیل می‌گذرد، زمان برای درس گرفتن از این کشمکش و تمرکز بر عواقب آن فرا رسیده است. اخیراً، کمیته وینوگراد اسرائیل گزارشی ارائه داد که به موشکافی رهبری اسرائیل در طول دوره‌ای که تازه‌ترین «تبلیغات» نظامی این کشور به حساب می‌آید، پرداخت. اما این گزارش در استخراج درس‌های جنگ ماه ژوئیه و جنگ‌های پی‌آمد آن، موفق نبود. اقدام نظامیان برای مردم اسرائیل امنیت به ارمغان نمی‌آورد بر عکس امنیت آنها را به خطر می‌اندازد. پس تنها راه موجود مردم اسرائیل و مردم جهان عرب برای دستیابی به ثبات و امنیت، توافقی جامع است که کشمکش اعراب و اسرائیل را حل و فصل کند. بر همین اساس است که حاضران در نشست اتحادیه عرب در ریاض طرح صلحی را، که ابتدا در نشست بیروت در 2002 پیشنهاد شده بود، دوباره مطرح کردند. این طرح که طرح صلح عربی خوانده می‌شود، توسط عربستان سعودی ارائه شد و همه کشورهای عرب آن را تأیید کردند. بر اساس این طرح، 22 عضو اتحادیه عرب در برابر عقب‌نشینی اسرائیل به مرزهای پیش از سال 1967، این رژیم را به رسمیت خواهند شمرد. بر اساس این طرح برای فلسطینی‌ها فرصت ساخت کشوری با دوام البته در سرزمینی که تنها 22 درصد فلسطین تاریخی را تشکیل می‌دهد، فراهم می‌کند.

این، بهای سنگینی است، اما اعراب می‌خواهند این بها را بپردازند؛ زیرا تنها راه برای صلح است که با همه قطعنامه‌های شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل درباره این کشمکش هماهنگی دارد. کشورهای عرب به دنبال اهداف مشروعی چون متارکه جنگ مرزهای امن و ایجاد فرصتی برای زیستن مردم منطقه در صلح و امنیت هستیم. جنگ تابستان گذشته آخرین دور از خشونت‌های مربوط به این کشمکش طولانی مدت بود، جنگی که بیش از آنکه فرصتی برای صلح ایجاد کند، چشم‌انداز صلح را واپس راند. گزارش کمیته وینوگراد اهداف جنگی رژیم اسرائیل را نامشخص و غیر قابل دسترس می‌خواند و انتقاد می‌کند که ارتش اسرائیل به طور خطرناکی، به این گفته ژنرال دان حالوتس، رئیس ارتش اسرائیل که «ساعت لبنان را 20 سال عقب بکشیم» نزدیک شده است. این گزارش به صدماتی که در جنگ ژوئیه رخ داد هیچ اشاره‌ای نکرده است. فرودگاه‌ها، پل‌ها و کارخانه‌های برق لبنان کاملاً ویران شد. دهکده‌ها صدمه دیدند و بیش از یک هشتم مردم لبنان بی‌خانمان شدند. بمباران ماه ژوئیه لبنان موجب هفت میلیارد دلار صدمه و خسارت اقتصادی شد و در عین حال 2/1 میلیون بمب خوشه‌ای به جای گذاشت که هنوز در حال صدمه زدن به مردم، به ویژه غیر نظامیان بی‌گناه است. مهمتر از همه اینکه این جنگ جان یک هزار و 200 شهروند لبنانی را که اکثر آنها غیر نظامیان بودند گرفت. این جنگ تجسم بی‌عدالتی است و اعراب در عملکرد گذشته اسرائیل، ویرانی زندگی‌شان، تحقیر مردم فلسطین و اشغال مداوم و غیر قانونی سرزمین‌های اعراب را حس می‌کنند. جنگ ماه ژوئیه ثابت کرد که نظامی‌گری و انتقام‌جویی راه‌حلی برای بی‌ثباتی نیست. بلکه مصالحه و دیپلماسی راه‌حل آن است. مردم عرب که شاهد آنچه تابستان پیش بر لبنان گذشت بوده‌اند، چونان اسرائیلی‌ها نگرانی‌های امنیتی مشروعی دارند. بارها در کشمکش‌ها شاهد طرف‌هایی بوده‌ایم که به نام دفاع از خود و امنیت، اعمال قدرت کرده‌اند که صرفاً موجب برتر شدن شرایط و به خطر افتادن صلحی واقعی می‌شود که آنها به دنبالش هستند. این موضوع همچنین به این دلیل رخ می‌دهد که هرگز توافق کاملی بر سر قوانین بین‌المللی به دست نیامده است. بنابراین، اشغال‌های غیر قانونی، نبردهای دائمی، حبس‌ها، ویرانی خانه‌ها، حملات و ضد حملات ادامه می‌یابد و خشم و یأس را افزایش می‌دهد. به این صورت بی‌اعتمادی و خصومت همیشگی در برابر تلاش‌های اعتمادسازی که این منطقه برای تقویت ثبات نیاز دارد، قرار می‌گیرد. به همین دلیل است که دیپلماسی تنها گزینه است.

ایالات متحده آمریکا، به دلیل نقشی که در جهان دارد باید مسوولیت یاری رساندن یه طرف‌ها را در رسیدن به صلحی به موقع و مداوم بر عهده گیرد. مردم خاورمیانه خواستار زندگی در آزادی و آرامش بدون تهدید مداوم، خشونت، اشغال و جنگ هستند. این خواست در صورتی که ما تمایل سیاسی‌مان را نشان دهیم و از درس‌های ناگوار گذشته عبرت بگیریم. دست‌یافتنی است. پیشبرد تلاش‌های صلح برای آمریکا صرفاً یک مسوولیت نیست بلکه در راستای منافع این کشور هم هست؛ صلح در خاورمیانه دروازه‌ای را برای آشتی‌جویی با جهان اسلام در بحبوحه رادیکالیسم فزآینده می‌گشاید. کمیته وینوگراد کوشید بر اساس اقدام‌های اسرائیل در طول جنگ ماه ژوئیه نتایجی را درباره رهبری نظامی و سیاسی این رژیم استخراج کند. درس اصلی این است که مسیر صلح پایدار به خودی خود باید مسیری صلح‌آمیز باشد. ما امیدواریم با حمایت ایالات متحده و شرکایش در خاورمیانه ـ اتحادیه اروپا، سازمان ملل و روسیه ـ از طرح صلح اعراب به عنوان مبنایی برای آوردن صلح به منطقه بحران خیزمان استفاده کنیم. تنها پس از آن است که مردم خاورمیانه قادر خواهند بود هدف مشترک زندگی در آزادی، امنیت و صلح پایدار را تحقق بخشند.